Morgunblaðið - 16.02.1995, Blaðsíða 32

32 FIMMTUDAGUR 16. FEBRÚAR 1995
AÐSENDAR GREINAR
MORGUNBLAÐIÐ
Fetskórsækja alltafá,
einsísól ogfrosti,
jafnvel þreyttir þingmenn
sjá þeirra miklu kosti.
Af pólitískum
draugagangi!
ÞAÐ ER ekki laust við að ég sé
orðinn saddur á eilífri og hvimleiðri
leit að blórabögglum þegar stjórn-
málaumræða er annarsvegar. Þó
sér í lagi því skeytingarleysi og
vanvirðu sem fólki er sýnt ef það
sýnir þá hæpnu tilburði að vera
ósammála hæstráð-
endum á landi hér. Því
sem ég vil gera sér-
stakleg skil er þáttur
sjávarútvegsráðherra í
þessu sambandi og
nefna sem dæmi til-
burði hans þegar hann
með heldur ósmekk-
legum hætti líkti því
fólki (þar með sjó-
mönnum) sem ekki vill
þýðast, við drauga og
forynjur en sem betur
fer öllum til heilla verið
„kveðnir niður að
mestu“ hvað sem það
nú merkir.
Hvað gengur sjávar-
útvegsráðherra til,
fyrrverandi forsætisráðherra reynd-
ar, þegar hann vígreifur slær um
sig í vinahópi (LÍU) eins og „trú-
boði að handan"? Hvað finnst ykk-
ur, sjómenn og aðstandendur? Fyrir
mitt leyti get ég sagt að hótfýndni
af þessu tagi á ekki erindi á dekk
og hafna með öllu frekari pólitísk-
um „draugagangi undir rós“ þegar
sjálfsögð lýðréttindi eru rædd í þjóð-
félaginu þó sér i lagi réttindi sjó-
manna. Eg get alveg tekið undir
með einum umdeildasta stjórnmála-
manni þjóðarinnar varðandi þá
kenningu að það séu bara til tvær
sortir af stjórnmálamönnum. Ann-
arsvegar sú gerð sem býr til vanda-
mál og svo hin sem leysir þau. Mig
langar reyndar til að bæta um
vegna þeirrar heldur ógeðfelldu at-
burðarásar varðandi bardagann um
fiskinn og brauðið á landi voru í
dag og segja: það virð-
ast vera um tvær sortir
af mönnum að ræða,
annarsvegar menn og
hins vegar mannætur.
Predikun í
neytendaumbúðum
Látbragð sjávarút-
vegsráðherra virðist
ekki ætla neinn endi
að taka og er skelfilegt
að hlusta þegar hann
opinberar sína framtíð-
arsýn varðandi af-
komumöguleika sjó-
manna sem ekki eru á
„frystiskipum" og þess
fólks sem vinnur við
fiskvinnslu í landi.
Prédikun vors allra náðugasta ráð-
herra sjávarútvegsmála tekur þó
fyrst út yfir allt að mínu mati þeg-
ar kemur að tilvist trillukarla, því
þá er ekki er annað á honum að
skilja en að vegna offors talsmanna
Landsambands smábátaeigenda þá
eiga smábátasjómenn ekkert annað
skilið en sultarvist, því þeir hafa
„valið“ það sjálfir. Svoddan rök-
leysu er með sanni hægt að líkja
við miðaldaraus. Það veit hvert ein-
asta sóknarbarn á íslandi sem
fylgst hefur með að Landsamband
smábátaeigenda samdi ekki leik-
Hafið þið orðið vör við
þann þjóðhagslega
ávinning, spyr Gísli
Karlsson, sem hlotist
hefur vegna kvótalag-
___________anna?_____________
reglur og allur sá fjöldi smábáta
sem til er í landinu hrundi ekki af
himnum ofan sl. haust.
Hvers eiga ráðherrar að gjalda?
Ég trúi því tæplega að nokkur
maður kaupi þær fullyrðingar að
vandræðagangur stjórnvalda varð-
andi trillukarla sé vegna þess að
Landsamband smábátaeigenda hafi
valtað svo yfir helstu hagsmunaað-
ila, þ.e. sjávarútvegsráðherra og
haus og herðar LÍÚ, sem reyndar
að mínu mati má ekki oft á milli
sjá hvort er hvað í þessum efnum.
Ég er sannfærður um, að „Sorpa"
kemur ekki til með að binda enda
á þennan harmleik. Það verður að
gera með öðrum hætti.
Dýrt frelsi
Þegar útgerðarmönnum var
„gefinn" fiskurinn í sjónum þá var
þeim rökum beitt að með því ráðs-
lagi næðist hámarks afrakstur af
veiðum og vinnslu aflans sökum
takmarkaðs framboðs. í framhaldi
af þessu langar mig til að varpa
þeirri spurningu til þeirra sem ekki
hafa borið sitt barr í kjölfari fræð-
anna. Finnst ykkur að útreikningar
hagfræðinga hins háæruverðuga
Alþingis hafi staðist? Hafið þið orð-
ið vör við þann þjóðhagslega ávinn-
ing sem hlotist heur vegna setning-
ar kvótalaganna. Ég fæ t.d. ekki
séð hvernig útgerð sem rekin hefur
verið með bullandi tapi svo árum
skiptir, ef marka má höfuð og herð-
ar LÍÚ, geti verið að framkalla eitt-
hvað sem mætti kalla jákvæða hag-
ræðingu. Því sannleikurinn er ein-
faldlega sá að það fé sem þurft
hefur til „hagræðingarinnar" er
mestanpart dýrt lánsfé og megin-
hagræðingin falist í því að kaupa
skip og báta til að fullnægja kröfum
svo hægt sé að láta smíða risavaxn-
ar ryksugur með frystibúnaði og
tilheyrandi til vinnslu úti á sjó með
tiltölulega fáu fólki. Ég hlýt að
spyija hlutaðeigandi, finnst ykkur
ekki teflt á frekar tæp vað i nafni
hagræðingar? Ég held að flestir
geti verið sammála um það að frelsi
til orðs og æðis sé hið besta mál,
svo framarlega sem fólki er ekki
mismunað og misboðið á líkama og
sál. Kvótakerfið er „dauðans" al-
vara sem byggir á „eðli“ sem getur
aldrei þjónað almannaheill og með
réttu má nefna „örverpi" sem ég
hygg að þegar fram líða stundir
keppist getnaðaraðilar við að sveija
af sér aðild. Því fyrr sem menn
henda þessu kerfi því betra. Það
er ónýtt!
Félagslegt fár
Ef heldur sem horfir þ.e.a.s. að
örfáir munu eiga „fjöregg þjóðar-
innar“ sem fiskurinn er eru sterkar
líkur á auðhringamyndun í íslensk-
um sjávarútvegi. Þó svo við íslend-
ingar séum tilbúnir að leggja ýmis-
legt á okkur til að líkjast öðrum
þjóðum, þá held ég að þegar þeir
auðhringir ná endanlega tökum á
púlsi íslensks þjóðlífs, gefum við
upp andann sem þjóð. Nú þegar eru
þúsundir íslendinga minntar á það
sem þolendur að stórtæp samþjöpp-
un á veiðiheimildum og flutningur
á vinnslu út á sjó í svo ríkum
mæli sem raun ber vitni, veldur slík-
um búsifjum að fljótlega verður
hægt að tala um félagslegt fár. Ég
Gísli Karlsson
Kynleg- laun!
Viðhorfsbreyting sem
byggist á raunverulegu
einstaklingsfrelsi er
lykilforsenda, telja Ás-
dís Halla Bragadóttir,
Aslaug Magnúsdóttir,
Hanna Bima Krist-
jánsdóttir og Halldóra
Vífilsdóttir er þessa
grein skrifa, að útrým-
ingu misréttis kynjanna.
launakjör hans en ekki kynferði.
Staðreyndin er sú að viðhorf og
ímynd eru lykilatriði í jafnréttisbar-
áttu. Við þurfum ekki fleiri laga-
setningar um jöfn laun. Nóg er
komið af aðgerðum frá ríkinu —
. kominn er tími til að einstaklingarn-
ir taki málin í sínar hendur og
myndi breiða samstöðu um við-
horfsbreytingu. Einnig þurfa konur
að efla sjálfstraust sitt því stað-
reyndin er sú, að vanmat kvenna á
eigin verðleikum er ein lykilskýring-
in á launamuninum.
Ríkjandi viðhorf um verkaskipt-
ingu kynjanna hafa beint konum
og körlum inn á ákveðnar brautir
og skert þannig valfrelsi beggja
kynja varðandi lífsstíl, starfsframa
og barneignir. Viðhorfsbreyting
sem byggist á raunverulegu ein-
staklingsfrelsi er því ein lykilfor-
senda þess að útrýma misrétti kynj-
anna — og um leið launamisrétti
byggðu á kynferði.
Að þessu vilja Sjálfstæðar konur
vinna, í þeirri von að næstu ár
færi okkur nær raunverulegu jafn-
rétti en undanfarin ár hafa gert.
Höfundar eru Sjálfstæðar konur.
íslenskur raunveruleiki felur þó
í sér aðrar og öllu sorglegri stað-
reyndir.
Löngu úreltar hugmyndir
í áratugi hefur íslenskum konum
og körlum verið talin trú um að
baráttan fyrir jafnri stöðu kynjanna
sé í öruggum höndum og ástandið
hér á landi sé ef eitthvað er betra
en í nágrannalöndum. Þetta er sér-
staklega athyglisvert í ljósi þess að
Island er eina landið á Norðurlönd-
unum sem hefur sérstakan flokk
kvenna á Alþingi, Kvennalistann,
en þó er ástandið í jafnréttismálum
fjarri því að vera viðunandi og í
raun talsvert verra en gerist á hin-
um Norðurlöndunum, líkt og kann-
anir hafa leitt í ljós.
Kvennabarátta undanfarinna ára
hefur einkennst af vinstri sinnuðum
hugmyndum, þar sem áherslan hef-
ur öðru fremur verið lögð á að kon-
ur séu einleitur undirokaður hópur.
Eru slík viðhorf hugsanlega ástæða
þess að við höfum aðeins þokast á
veg en ekki náð settu marki? Er
íslensk jafnréttisbarátta mögulega
stödd í öngstræti löngu úreltra hug-
mynda og baráttuaðferða?
Viðhorfsbreytinga er þörf
Sjálfstæðar konur leggja áherslu
á ný viðhorf og nýjar aðferðir í
baráttunni fyrir jafnri stöðu kynj-
anna og krefjast þess að frelsi ein-
staklingsins sé grundvöllur skil-
greiningar og umfjöllunar þjóðfé-
lagsins um konur jafnt sem karla.
Við höfnum hóphyggju vinstri
manna og þar með því að litið sé
á konur sem einn launahóp, en slík
áhersla kristallast í umræðunni um
sérstakar „kvennastéttir“. Hæfí-
leikar, geta og menntun hvers ein-
staklings eiga að ráða úrslitum um
Jafnrétti fyrir
lögum
en ekki í raun
Hanna Birna Halldóra
Kristjánsdóttir Vífilsdóttir
Samkvæmt þeim
lagabálkum sem Al-
þingi íslendinga hefur
samþykkt og lúta að jafnréttismál-
um skulu konur og karlar hafa sama
rétt og njóta sömu launa fyrir sömu
störf. Sams konar viljayfírlýsingar
er að finna í alþjóðasamningum og
samþykktum alþjóðastofnana sem
íslendingar eru aðilar að. Fela þær
f sér að stuðla skuli af fremsta
megni að því að afnema mismunun
gagnvart konum á vinnumarkaðn-
um og er þannig gerð krafa um
sambærileg laun karla og kvenna
fyrir sambærileg störf. Má í þessu
sambandi sérstaklega nefna 23.
grein Mannréttindayfirlýsingar
Sameinuðu þjóðanna: „Hveijum
manni ber sama greiðsla fyrir sama
verk, án manngreinarálits.“
KONUR hafa að
meðaltali um 70% af
launum karla og há-
skólamenntaðar kon-
ur hafa einungis um
64% af launum karla
með sambærilega
menntun. Þetta kem-
ur fram í nýrri
skýrslu Jafnréttisráðs
sem ber heitið
„Launamyndun og
kynbundinn launa-
munur“. Niðurstöð-
urnar vekja spurning-
ar um stöðu kvenna.
Hveiju hefur kven-
réttindabarátta und-
anfarinna ára og ára-
tuga skilað okkur —
eða öllu heldur hveiju
hún hefur ekki skilað
okkur? Launamunur
kynjanna er sláandi
og ljóst er að einstakl-
ingum er mismunað í
launum á grundvelli
kynferðis. Þetta er
ástand sem hvorki
karlar né konur geta
sætt sig við.
Ásdís Halla
Bragadóttir
Áslaug
Magnúsdóttir