Morgunblaðið - 01.06.1995, Page 4

4 FIMMTUDAGUR 1. JÚNÍ 1995
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Skólaslit
í grunn-
skólum
Samkeppnisráð úrskurðar vegna framleiðslu dagskrárefnis Sjónvarpsins
Aðskilnaður eftir rúmt ár
SKÓLAÁRINU lauk í grunnskól-
um landsins í gær þegar nemend-
ur fengu afhentar einkunnir sín-
ar, en nemendur 10. bekkjar fá
þó ekki lokaeinkunnir vegna sam-
ræmdu prófanna fyrr en í kring-
um júní. Að sögn Hrólfs Kjartans-
sonar, deildarsljóra grunnskóla-
deildar menntamálaráðuneytisins,
er störfum grunnskólakennara þó
ekki lokið því þeir starfa í þijá
daga til viðbótar. Kennsla í grunn-
skólunum stóð óvenju lengi fram
eftir vori þetta skólaárið vegna
kennaraverkfallsins í vetur, og því
voru fleiri skólar en venjulega að
ljúka skólastarfinu á siðasta degi
skólaársins. Á myndinni sést hvar
eftirvæntingarfullir nemendur í
Breiðholtsskóla skoða einkunnir
sínar eftir að þær voru afhentar
við skólaslitin í gær.
SAMKEPPNISRÁÐ hefur komist að þeirri niður-
stöðu að framleiðsludeildir Ríkisútvarps-Sjón-
varps, sem framleiða innlent dagskrárefni verði
fjárhagslega aðskildar frá öðrum rekstri RÚV.
í ákvörðunarorðum Samkeppnisráðs segir að
til að kostnaðaráætlanir RÚV gefi glöggar, raun-
hæfar upplýsingar um fastan og breytilegan
kostnað vegna framleiðslu innlends dagskrárefn-
is stofnunarinnar, þannig að sjálfstætt starfandi
kvikmyndaframleiðendur búi við sanngjarnari
samkeppnisskilyrði, mæli Samkeppnisráð fyrir
um fjárhagslegan aðskilnað, annars vegar milli
þess hluta rekstrar RÚV sem annast öflun og
útsendingu dagskrárefnis og hins vegar þess
hluta rekstrarins sem snýr að framleiðslu dag-
skrárefnis Sjónvarps, eigi síðar en 1. júlí 1996.
Tildrög málsins voru erindi sem Framleiðenda-
félagið, samtök félaga og fýrirtækja sem fram-
leiða kvikmyndir, sendi til Samkeppnisstofnunar
en kvikmyndaframleiðendur töldu sig sæta sam-
keppnislegu misrétti í viðskiptum við RÚV. í
erindi félagsins segir m.a. að félagar hafi þurft
að framleiða langt undir raunkostnaði vegna
fullyrðinga forsvarsmanna RÚV um að ódýrara
væri að framleiða verkin innanhúss og hafi þeir
því neitað að greiða meira fyrir verkin.
Ljóst að um samkeppnis-
rekstur er að ræða
í greinargerð sinni benti lögmaður RÚV hins
vegar m.a. á að bókhald RÚV félli utan starfs-
sviðs Samkeppnisráðs. Mótmælti hann því að
RÚV beitti kvikmyndaframleiðendur þvingunum
og benti á að RÚV nyti ekki verndar eða einka-
leyfís og dagskrárframleiðsla Sjónvarpsins væri
í þágu stofnunarinnar og keppti ekki við fram-
leiðslu kvikmyndaframleiðenda.
í rökstuðningi Samkeppnisráðs segir m.a. að
útvarpslögin geri ráð fyrir að samkeppni verði
komið við í framleiðslu á dagskrárefni. „Enda
þótt um sé að ræða heimild en ekki skyldu til
að leita út fyrir stofnunina'með gerð dagskrár-
efnis telur Samkeppnisráð ljóst að um sam-
keppnisrekstur sé að ræða.“
Einnig telur Samkeppnisráð að á meðan eng-
in fjárhagsleg aðgreining sé í bókhaldi RÚV sem
sýni framleiðslukostnað dagskrárefnis eigi út-
varpsráð erfítt með að rækja þá skyldu sína að
kappkosta að hlutur innlends efnis verði sem
mestur og vandaðastur.
Viðar Garðarsson, formaður Framleiðendafé-
lagsins, sagðist vera mjög ánægður með niður-
stöðu Samkeppnisráðs. „I okkar huga er þetta
viðurkenning á því sem við höfum haldið fram
lengi að við værum í samkeppni við framleiðslu-
deildir Sjónvarpsins,“ sagði hann. „Ef þetta
gengur fram með þessum hætti tel ég að vegur
innlendrar dagskrárgerðar muni aukast."
Ekki náðist í Pétur Guðfinnsson, framkvæmda-
stjóra Sjónvarpsins, vegna þessa máls í gær.
' 4 ^
MorgunblaÆð/Þorkell
I gæsluvarðhald
vegna vsk-svika
í FYRRADAG var maður úrskurð-
aður í fimmtán daga gæsluvarð-
hald vegna gruns um að hann
hefði svikið á fjórtándu milljón út
úr ríkissjóði með röngum virðis-
aukaskattskýrslum.
Rannsóknarlögreglan fór fram
á gæsluvarðhald yfir manninum
eftir að henni barst kæra frá emb-
ætti skattrannsóknastjóra vegna
rökstudds gruns um að maðurinn
hefði svikið fé út úr ríkissjóði.
Hann er grunaður um að hafa
sent inn rangar virðisaukaskatt-
skýrslur um innskatt, þar sem
fram kom að hann hefði greitt
innskatt af aðföngum, sem ekki
reyndist eiga við rök að styðjast.
Talið er að þetta hafi staðið
yfir í á þriðja ár og eru svikin
talin nema á fjórtándu milljón
króna. Svikin voru framin í nafni
fyrirtækis sem hafði starfsemi í
Reykjavík.
Aukið eftirlit með vsk-skilum
Að sögn Jóns Snorrasonar, lög-
fræðings hjá Rannsóknarlögreglu
ríkisins, hefur RLR borist fjöldi
kæra vegna mála af svipuðum
toga frá því sl. haust og segir
hann augljóst að eftirlit með virð-
isaukaskattskilum hafi verið eflt.
Þetta umrædda mál er næst-
stærsta málið, sem skattrann-
sóknastjóri hefur kært til RLR.
Deila samtaka sjómanna og útgerðar hefur enn ekki verið leyst
ALMENNIR kjarasamningar og
kjör á svokölluðum sérveiðum, eru
ekki það, sem mest er deilt um í
yfirstandandi sjómannaverkfalli.
Deilan snýst um það, hvernig koma
megi í veg fyrir kvótakaup sjó-
manna og fínna viðunandi farveg í
samskiptum sjómanna og sjávarút-
vegsfyrirtækja sem reka bæði
vinnslu og útgerð. Aðaldeiluefnið
snýr þvi ekki nema að hluta flotans
og hluta sjómanna. Frystitogarar
og sjómenn þar standa í raun utan
deilunnar, einnig útgerðir og áhafn-
ir ísfísktogara, sem nýlega hafa
gert samninga, sem sátt er um svo
og þær útgerðir sem þegar byggja
afkomu sína á því að selja afla sinn
á fískmörkuðum heima og erlendis
eða leitast með öðrum hætti við að
fá hæsta mögulegt verð fyrir afl-
ann. Lítið hefur verið að undan-
fömu um deilur um fískverð milli
útgerða og sjómanna.
Lausn sjómannadeilunnar virðist
byggjast á því, að fínna leiðir til
að koma í veg fyrir þátttöku sjó-
manna í kvótakaupum og finna
samskiptafyrirkomulag milli sjó-
manna annars vegar og fyrirtækja
með bæði útgerð og fiskvinnslu hins
vegar. Bæði útgerðin og sjómenn
hafa lýst yfir því, að þeir séu tilbún-
ir til að beita sér fyrir því innan
Verðlagsráðs sjávarútvegsins að
lágmarksverð á slægðum þorski
verði 60 krónur. Takist það, er tal-
ið að þátttaka sjómanna í kvóta-
kaupum verði úr sögunni.
Markaðstengíng
Þá stendur verðmyndun að öðru
Ieyti eftir og virðist lausnin þar
byggjast á samkomulagi um mark-
aðstengingu verðsins, fremur en
kröfunni um allan físk á markað.
Aðaldeilan nær
aðeins til hluta
deiluaðilanna
Helztu deiluefni sjómanna og útgerðar-
manna eru þátttaka sjómanna í kvótakaup-
um og hvemig koma skuli á markaðsteng-
ingu fískverðs í föstum viðskiptum. Hjörtur
Gíslason bendir hér á að þessi deiluefni eiga
aðeins við hluta sjómanna og flotans. Stór
hluti stendur utan deilunnar í raun.
Sjómenn og útvegsmenn geta ekki
samþykkt sín á milli að allur fískur
fari á markað. Það verður ekki
gert nema með lagasetningu. Hins
vegar er sú leið fær, að í kjarasamn-
ingum milli útgerðar og sjómanna
sé tekið fram, að útgerðin setji all-
an fisk á markað, hluta aflans á
markað eða tengi fískverðið mark-
aðsverði á ákveðinn hátt og að lág-
marksverð á þorski sé ákveðið, til
dæmis 60 krónur. Slík ákvæði næðu
þá ekki til báta undir 12 tonnum
að stærð, enda eru þeir ekki aðilar
að LÍÚ og um þá gilda engir kjara-
samningar.
Þessi aðilar geta heldur ekki
ákveðið lögbundið lágmarksverð
nema með samkomulagi meirihluta
Verðlagsráðs sjávarútvegsins, sem
enn er til, þó lítið hafí farið fyrir
þvf. Þar eiga sæti fulltrúar sjó-
manna, útgerðar og fiskvinnslu og
þarf einfaldan meirihluta til slíkrar
ákvörðunar.
Deiluefnið nær ekki til
frystitogara
Frystitogarar standa í raun utan
þessara deilna, þó áhafnir þeirra
séu einnig í verkfalli. Þar ræður
heimsmarkaðsverð á fiski því hvað
sjómenn bera úr býtum og ekki
þekkist á þeim bæ, að sjómenn taki
þátt í kvótakaupum. Þó getur kom-
ið til þess innan tíðar, að afurðir
frystitogara verði seldar innan
lands til frekari vinnslu, ýmist í
viðskiptum þar sem bæði frystitog-
ari og vinnsla eru á sömu hendi eða
í viðskiptum milli óskyldra aðila.
Þá vaknar sú spuming á hvaða
verði afurðimar yrðu seldar. Hvort
heimsmarkaðsverð réði þar eða
hvort setja þyrfti þar lágmarksverð
eða markaðstengingu eins og í
ferskum físki.
Nauðsynlegt að friður skapist
Stór hluti ísfísktogara stendur í
raun einnig utan þessarar deilu.
Afli nokkurra þeirra er nær ein-
göngu seldur á fískmörkuðum
heima og erlendis og í öðmm tilfell-
um er búið að semja um fískverð
til sjómanna, sem gilda á út árið.
Þar má nefna Miðnes í Sandgerði
og Útgerðarfélag Akureyringa.
Hins vegar getur auðvitað komið
til þess, þegar þeir samningar renna
út, að deilur rísi um framhaldið og
þá er vissulega stoð í því að sam-
komulag náist nú.
Þá standa einnig fyrir utan þessa
deilu sjálfstæðar útgerðir, sem þeg-
ar landa öllum sínum afla á mörkuð-
um eða ráðstafa hluta hans með
öðmm hætti eins og talið er vænleg-
ast, og láta sjómenn ekki taka þátt
í kvótakaupum.
Líkleg lausn deilunnar færir því
stómm hópi sjómanna lítið sem
ekkert nú. Hins vegar er af því
ótvíræður ávinningur að friður
skapist um verðmyndun sjávarafla
og beinni þátttöku sjómanna í
kvótakaupum verði hætt, enda er
hún óleyfileg lögum samkvæmt.
Pilturinn sem ók á
hjólreiðamann
Gæslu-
varðhald
ekki
framlengl
BEIÐNI Rannsóknarlögreglu
ríkisins um framlengingu
gæsluvarðhalds yfir pilti, sem
varð valdur að dauða hjólreiða-
manns í Hafnarfirði 12. maí
sl., var hafnað í Héraðsdómi
Reykjaness í gær. Pilturinn er
nú laus úr gæsluvarðhaldi.
RLR gerði kröfu um að
gæsluvarðhald yrði framlengt
til 12. júlí nk. en fyrri gæslu-
varðhaldsúrskurður rann út í
gær. Að sögn Þóris Oddssonar
vararannsóknarlögreglustjóra
er ljóst að pilturinn ber ábyrgð
á láti mannsins en það sem
skipti máli sé huglæg afstaða
hans til verknaðarins. Dómari
taldi að ekki væm næg efni
til þess að ætla, eins og málið
stæði nú, að þarna hefði verið
um ásetningsverk að ræða og
að gera yrði mjög ríka sönnun-
arkröfu til þess að hægt væri
uð byggja framlengt gæslu-
varðhald á slíku.
Pilturinn hefur gengist und-
ir geðrannsókn en niðurstöður
hennar liggja ekki fyrir.
Að sögn Þóris heldur rann-
sókn málsins áfram og verður
það síðan sent ríkissaksókn-
ara.