Morgunblaðið - 10.05.1996, Qupperneq 22

22 FÖSTUDAGUR 10. MAI 1996
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Mótun og
hugmynd
MYNPLIST
Ásmundarsafn
RÝMISVERK
Ásmundur Sveinsson. Finna B.
Steinsson. Opið daglega frá kl.
13-18. Til 19. maí. Aðgangur 200
krónur.
ÞAÐ ER vel til fallið að leitast við
að lífga upp Ásmundarsafn með því
að tefla á móti höggmyndum hans
verkum annarra listamanna og ætti
að verða til að auka aðstreymi fólks
í kúluna ef rétt er staðið að fram-
kvæmdum. Kúlan var í eina tíð einn
lífrænasti staður borgarinnar, sem
margur leit upp til með óblandinni
virðingu ekki síst vegna listamanns-
ins sem þar starfaði, átti heimili og
mönnum þóti afar vænt um Ekki
gekk þó að tefla þeim meisturum
Asmundi og Kjarvali saman, því
myndir þeirra beggja fara jafn illa í
húsinu er svo er komið og fram-
kvæmdin hafði meiri svip af sérsýn-
ingum tveggja listamanna en sam-
ræðum milli verka þeirra. Það mun
hafa verið eitthvað skárra er K'ristinn
Hrafnsson stillti upp verkum sínum,
en þó ekki nóg til að „dialógan"
gengi upp.
Um þessar mundir er þar sýning,
sem er eins og sniðin fyrir rýmið og
er um leið þörf áminning um það sem
gerst hefur á staðnum, meður því
að þótt hugmyndin að kúlunni sé
bersýnilega sótt til Austurlanda sæk-
ir hún formrænan skyldleika til snjó-
húsa eskimóa og íslenzku þúfunnar.
í „Kálgarði tilverunnar" eða til-
raun með þúfu, sem er innsetning
hinnar ungu Finnu B. Steinsson, er
svo sem segir í sýningarskrá; leikið
að andstæðum: „Veðurbitinn og úf-
inn kunningi úr sveitinni er nú kom-
inn inn í gljáandi og hlýja sali borgar-
innar. Dökkleit þúfan er orðin svo
svanhvít og hrein að það sjást á
henni fingraför barna sem snerta
hana. Það sem var mjúkt og frjósamt
er nú orðið hart og gelt eins og nú-
tíminn. Reynt er að koma kerfi á það
sem aldrei verður bundið nokkurri
reglu. Margt bendir til að í náinni
framtíð verði sérkenni landa og
þjóða, einkum smáþjóða, útflött og
afmáð í hringiðu viðskiptabandalaga
og múgmiðlunar. Á slíkum óvissu-
tímum er sjálfsagt að draga þúfuna
fram í dagsljósið og minna á dulúð
hennar, þjóðlegan kraft og einfald-
leik: leyfa henni að rétta úr kútnum
á ný.“
Alveg ósjálfrátt er þetta sem ákall
og skírskotun til þess að sérkenni í
næsta nágrenni bar að virða, halda
þeim fram en ekki má þau út, „eins
og tún voru sléttuð, fyrst með hand-
verkfærum en síðan með þúfnabana
var þúfan jöfnuð við jörðu við hvert
byggt ból“. Á sama hátt hafa sér-
kenni Kúlunnar og lífsins inni í henni
verið burtmáð með náköldum marm-
ara á öll gólf, þannig að þar sem
áður var blóð, tár, sviti og iðandi líf
er nú musteri tómleikans. Hvar er
Ásmundur og af hveiju mátti ekkert
verða eftir til að minna á tilvist þessa
veðurbarða og hráa manns, sem var
um margt eins og holdtekning þjóð-
arsálárinnar langt aftur í aldir?
Þannig eru verk Ásmundar í hús-
inu sem hann reisti með eigin hönd-
um og hugviti sem langt að komnir
og áttaviltir gestir. Þau hafa sjaldan
virkað jafn umkomulaus og einmitt
nú, ná einfaldlega engum samhljómi
við umhverfið, skortir þá jarðbundnu
dýpt sem lyfti þeim á flug áður.
Húsið er að vísu orðið fallegt og fínt
og dáindis arkitektúr hið innra, en
íburður var ekki manninum sérlega
að skapi er þar lagði hönd að ís-
lenzkri listmennt.
Eitt er það svo sem er ofar mínum
skilningi í húsi Ásmundar Sveinsson-
ar, að póstkort með myndum af verk-
um annars manns virðast er svo er
komið hafa meira vægi í sölubúð en
slík af hans eigin lífsverki og eins
og æpa þar að gestinum. Listaverka-
kort af myndum eftir Jón Stefánsson
eða Kjarval eru vel að merkja ekki
seld í listasafni Ásgríms Jónssonar.
Rýnirinn þekkir ekki mikið til list-
ar Finnu B. Steinsson, þótt hann
hafí úr fjarlægð fylgst með afmörk-
uðum athöfnum hennar, en tók strax
eftir að þetta hús er sem sniðið fyrir
þessa sérstöku innsetningu listakon-
unnar. Milli hinna sléttu snoðuðu og
mótuðu þúfueininga úr gifsi, sjálfs
rýmisins, hússins, birtuflæðisins,
andrúmsins allt um kring, skynjaði
hann einmitt þá öflugu samræðu
„dialógu" sem annars er yfírleitt svo
fjarræn og lágvær kringum myndir
Ásmundar á staðnum. Gifsþúfumar
bera svo dijúgan keim af konubijóst-
um sem hafa verið svipt fijósemi
sinni, safa og vaxtarmögnum og
geirvörtum um leið.
Fyrirmæli dagsins
Málningarkúla
EFTIR URITZAIG
Taktu alla litstautana úr kassan-
um og búðu til úr þeim kúlu.
Fljótlega hætta augu þín að
greina mismunandi liti og skynj-
unin tengist aðeins snertingunni
við efnið; að mola niður, blanda,
strekkja á, þjappa saman. Síðan
þarftu að venjast því hvernig á
að halda á nýja litnum, venjast
umbreytingunni við að mála. I
hjarta þínu verðurðu að viður-
kenna að jafnvel þegar þú teikn-
ar einfalda línu er hún samsett
af margvíslegum litbrigðum, af
litblettum sem þú hefur ekki
lengur á þínu valdi.
Snúðu bakinu við
Sittu í hægindastólnum fyrir
framan sjónvarpið og snúðu bak-
inu við, til dæmis til að bera sam-
an myndina á skjánum og mynd-
ina sem hangir á veggnum.
Snúðu þér að stóra opna glugga-
num og snúðu svo bakinu við,
til dæmis til að athuga hver er
að beija að dyrum. Snúðu þér
að dyrunum en snúðu svo við,
þannig að þú snúir bakinu fyrst
við og komist loks í upphaflega
stöðu.
Sittu á stól fyrir framan borð
sem er þakið blöðum, orðum sem
þú hefur skilið eftir, og snúðu
bakinu við. Hefurðu hugsað eitt-
hvað nýtt? Snúðu bakinu við.
Leitaðu að einhveiju, kannski
geturðu leitað að einhveiju með-
an þú fvlgir mér og teiknar upp
kort af herberginu mínu með
hreyfíngum þínum.
Segðu mér eitthvað og taktu
það svo aftur. (Á meðan tek ég
afstöðu og reyni að átta mig
þangað til eitthvað nýtt kemur
upp í hugann, í munninn og út
í loftið í heiminum. Á eftir get-
urðu tekið orð þín aftur.)
• Fyrirmælasýning í samvinnu við Kjarvalsstaði og Dagsljós
VERK eftir Ásmund Sveinsson.
Þetta er gott dæmi um alvöru inn-
setningu sem mikil vinna er lögð í
og ólíkt meira sannfærandi en margt
sem virðist aðeins nafnið tómt, því
nafnið eitt, „installation", réttlætir
ekki hvaða framkvæmdir sem er, né
gerir þær að gildri og marktækri
núlist.
Það ætti að vera auðvelt að sjá
það á myndinni sem væntanlega
fylgir þessum pistli hvað rýnirinn á
við, því þótt verkið á gólfinu sé í
sjálfu sér ekki tiltakanlega frumlegt
né rismikið, fær það öflugan stuðning
frá umhverfinu og er sem skapað
fyrir það. Jafnframt er það sem þög-
ul áminning þess sem gerst hefur
með þetta hús, sem ekki átti að ger-
ast. Nær undantekningarlaust reyna
menn að halda sem mest í þann
andblæ sem var í húsum listamanna
er þeir féllu frá, skapa verkum þeirra
skilyrði til að anda, þannig að gestur-
inn sé inni í hugarheimi þeirra, fái
hann í æð. það er éinkum þýðingar-
mikið á tímum mikilla umbreytinga
og takmarkalauss hraða er hið liðna
verður stöðugt fágætara og um leið
mikilvægara nútímanum, því nú-
tæknin þrengir fortíðinni á vit okkar
sem aldrei fyrr. Margt í núlistum nú
um stundir á sér hliðstæður þúsund-
ir ára aftur í tímann og hugmynda-
fræðin að baki ekki svo ólík sem er
ljós vottur þess að tíminn er afstæð-
ur.
Myndimar undir gleri á palli njóta
sín einnig mjög vel og þótt maður
þykist hafa séð keimlíkar athafnir
fyrr, undirstrika þær gjöming og
innsetningu listakonunnar og gefa
framkvæmdinni markmið og tilgang.
Það er einmitt styrkur innsetningar-
innar að hún er skarplega hugsuð,
virk í tímanum og á erindi til okk-
ar ...
Bragi Ásgeirsson
Fjölbreytt dag-
skrá í Jónshúsi
FRAMUNDAN er fjölbreytt dag-
skrá í Jónshúsi en að loknum 17.
júní hátíðarhöldum má búast við
að um hægist. Þó verður Jónshús
opið í allt sumar og opnunartímar
í júní, júlí og ágúst verða miðviku-
dagar, fimmtudagar, föstudagar,
laugardagar og sunnudagar frá
kl. 14-18. Minningarsafn Jóns
Sigurðssonar forseta er á 3. hæð
hússins og er alltaf opið á þessum
tímum.
Elma Magnúsdóttir opnar mál-
verkasýningu þann 11. maí kl. 14.
Elma hefur verið búsett í Kaup-
mannahöfn mörg ár og sýnir hún
málverk unnin úr olíu og akryl.
Þann 18. maí kl. 17 verða haldn-
ir klassískir tónleikar Hlífar Sigur-
jónsdóttur, fiðluleikara, Nönnu
Kagan flautuleikara og Sigrúnar
Skoumanó píanóleikara. Á efnis-
skránni eru verk eftir Bach, Stam-
itz, Dourak, Fauré og Ibert. Að-
gangseyrir Dkr. 30.
Sunnudaginn 19. maí kl. 15
mæta til leiks fjörugir ungir harm-
onikkuspilarar sem eru í utan-
landsferð og gefa sér tíma til þess
að koma við í Jónshúsi og leika
fyrir landa sína. Aðgangur er
ókeypis. Myndlistarsýning Rutar
Bjarnadóttur, sem búsett er í
Lundi, verður opnuð laugardaginn
1. júní kl. 14. í tilefni opnunarinn-
ar syngur kór íslendingafélagsins
í Lundi og leikhúsið Cassiopeia
sýnir leikþáttinn Hin sterkari eftir
August Strindberg. Aðgangseyrir
á leiksýninguna er Dkr. 50.
Sunnudaginn 9. júní kemur kór
Keflavíkurkirkju í heimsókn og
mun syngja frá kl. 15. Aðgangur
ókeypis.
Penna-
teikningar
í Kjarna
BRYNJA Árnadóttir opnar
sýningu á pennateikningum í
bókasafninu í Kjarna í Kefla-
vík laugardaginn 11. maí kl.
12.
Sýningin verður opin frá
11.-24. maí á opnunartíma
safnsins frá kl. 10-20 virka
daga og laugardaga frá kl.
10-16, en lokað sunnudaga.
Sýningin í Kjarna er sjötta
einkasýning Brynju. Brynja er
fædd á Siglufirði og lærði
teikningu þar hjá Birgi Schi-
öth. Einnig nam hún hjá Ragn-
ari Kjartanssyni myndlistar-
manni og Jóni Gunnarssyni
listmálara.
BRYNJA með eitt verka sinna.
SELKÓRINN og Lúðrasveit Seltjarnarness,
Hljómsveitarverk og óperukórar
SELKÓRINN á Seltjamamesi og
Lúðrasveit Seltjarnarness munu
halda vortónleika laugardaginn 11.
maí kl. 17.00 og sunnudaginn 12.
maí kl. 20.30.
Á efnisskránni em þekkt hljóm-
sveitarverk og óperukórar. Lúðra-
sveitin flytur Nótt á Nornagnípu
eftir Moussorgsky, Forleikinn að
William Tell eftir Rossini og kon-
sert fyrir básúnu og hljómsveit eft-
ir Rimsky-Korsakov. Einleikari í
því verki er Helgi Hrafn Jónsson
básínuleikari. Kórinn flytur, með
undirleik lúðrasveitarinnar, þrjá
kóra úr óperum Verdis, þ.e. Fanga-
kórinn úr Nabucco, Steðjakórinn
úr II Trovatore og Sigurmarsinn
úr Aidu. Auk þess fjóra kóra úr
Carmina Burana eftir Carl Orff.
í kórnum starfa nú 48 manns,
en í lúðrasveitinni eru milli 35 og
40 eldri nemendur Tónlistarskólans
á Seltjarnarnesi.
Verð aðgöngumiða á tónleikana
í Seltjarnarneskirkju er 800 kr.
fyrir fullorðna en ókeypis fyrir böm
12 ára og yngri. Miðasala verður
við innganginn og hjá meðlimum
sveitanna.
Stjórnandi Lúðrasveitar Sel-
tjarnarness er Kári H. Einarsson.
Stjórnandi Selkórsins er Jón Karl
Einarsson, en Þuríður G. Sigurðar-
dóttir sópran sér um raddþjálfun-
ina.