Morgunblaðið - 20.07.1996, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 20.07.1996, Blaðsíða 23
 MORGUNBLAÐIÐ iot*sxziases«tftf*'f«w»«r~»ft*x«si.tA4*»*< .íi¦¦•ia - LAUGARDAGUR20.JÚLÍ1996 23 unar á staðnum ÞORUNN Sigurðardóttir að útbúa leikmyndina á flötinni við félagsheimilið. á að við byggjum á einhverjum grunni sem við eigum sameiginlegan. Auk þessa vekur afmæli af þessu tagi athygli á staðnum og því sem hér er verið að gera og það er ják- vætt." Hátíðin höfðar, að sögn sveitar- stjórans, mest til þeirra sem eiga rætur eða tengsl við staðinn og full- víst er að þéttskipað verður í hverju húsi á staðnum, auk þess sem tjöldum verður slegið upp á lóðum við hús í bænum. „Við gerum ráð fyrir að íbúatalan tvöfaldist að minnsta kosti nú um helgina," sagði Reinhard, en á Þórshöfn búa um 500 manns, og að Svalbarðshreppi meðtöldum, sem er á sama verslunarsvæði eru íbúarn- ir um 620 talsins. B-planið aldrei til umræðu Freyja Önundardóttir formaður afmælisnefndar sagði að undirbún- ingur hefði gengið vel og hann væri nú að skila sér. Allir sem til var leit- að voru tilbúnir að leggja hönd á plóginn. „Við bjóðum upp á vandaða dagskrá og vonumst til að þessi há- tíð verði lengi í minnum höfð," sagði Freyja. Hún, ásamt fleiri listamönn- um sem ættir eiga að rekja á Langa- nes, sýnir í fiskverkahúsi niður við höfnina. „Við eru að sýna í húsakynn- um þar sem dagsdaglega er verið að verka fisk. Við ákváðum fljótlega að nýta þau hús sem við höfum, þó svo hlutverk þeirra sé vanalega annað en að hýsa myndlistasýningar." Veðrið hefur sitt að segja, en útlit er fyrir hið besta veður á norðaustur- horni landsins um helgina og sagði Freyja það eiga sinn þátt í að fólk hefði streymt til Þórshafnar síðari hluta vikunnar. „B-planið hjá okkur, að flytja dagskrána inn í salthúsið, yrði veður vont, hefur eiginlega ekki verið til umræðu síðustu vikur, við vorum alla tíð sannfærð um að veðr- ið yrði gott." Gott skipulag Þórunn Sigurðardóttir sér um há- tíðardagskrána, en hún sat á flötinni við félagsheimilið og var að útbúa leikmynd í leikritið „Ambrið" eftir Aðalbjörn Arngrímsson, afkastamik- ið leikskáld á Þórshöfn fyrr á öld- inni, en það sýna félagar úr Leikfé- lagi Þórshafnar. „Það hefur verið afskaplega gaman að vinna að undir- búningi þessarar dagskrár. Það hefur verið einstaklega gott skipulag á hlutunum og því hefur verkið unnist vel," sagði Þórunn. „Þetta er mjög góður hópur, allir hafa hjálpast að svo að sem best megi til takast. Mér finnst dagskráin líka vel heppnuð, þarna koma fram listamenn sem ekki eru á ferðinni hér á hverjum degi í bland við heimamenn." Ánægður með fisk- verkunarhúsið „Ég ætla að sýna 15 myndir, sjáv- armyndir og fantasíur og svo er ég með fjórar myndir í alveg nýjum stíl," sagði Sveinn Björnsson, sem var að hengja myndirnar sínar upp í fisk- verkunarhúsinu, en hann er fæddur á Skálum á Langanesi árið 1925 og flutti burtu með fjölskyldu sinni sjö ára gamall. „Ég er mjög ánægður með þetta pláss, bað hentar myndun- um mínum vel. Eg átti alls ekki von á svona góðu húsi," sagði Sveinn. Holbrooke knýr fram afsögn Karadzic sem leiðtoga Bosníu-Serba Mikilvægur áfangasigur en markmiðinu ekki náð Belgrad. Reuter. RICHARD Holbrooke, sendi- maður Bandaríkjastjórnar, sagði í gær að afsögn Rado- vans Karadzic sem leiðtoga Bosníu-Serba væri mikilvægur áfangasigur sem greiddi fyrir kosn- ingum í Bosníu. Hann kvaðst þó óánægður með að Slobodan Milosevic, forseti Serbíu, skyldi ekki hafa fallist á framsal Karadzic til stríðsglæpa- dómstólsins í Haag eins og kveðið er á um í friðarsamningunum sem undir- ritaðir voru í Dayton. Samkomulag náðist um afsögn Karadzic á tíu klukkustunda fundi Holbrooke og Milosevic Serbíuforseta í Belgrad í gær. Afsagnárskjal með undirskrift Milosevic var sent með faxi til Karadzic, sem undirritaði það í Pale, höfuðvígi Bosníu-Serba. Hann samþykkti að afsala sér öllum emb- ættum og völdum þegar í stað, auk þess sem hann lofaði að hætta algjör- lega afskiptum af stjórnmálum og koma ekki fram í fjölmiðlum. Holbrooke sagði við fréttamenn að tilraunir til að brjóta samkomulagið myndu hafa alvarlegar afleiðingar fyrir Serba án þess að útlista þær. Talið er að Serbum verði hótað nýjum refsiaðgerðum af hálfu Sameinuðu þjóðanna verði ekki staðið við sam- komulagið um afsögnina. Ekki var vitað hvort Milosevic hefði fengið loforð um efnahagslegar tilslak- anir fyrir þátt sinn í að knýja fram afsögn Karadzic. Stjórnarerindrekar sögðu að samkomulagið gæti reynst mikilvægasti sigurinn sem unnist hefur í Bosníu-málinu frá því að friðarsamn- ingarnir voru undirritaðir í Dayton. Þessi sigur gæti þó reynst of dýru verði keyptur þegar til lengri tíma er litið. Meðan Karadzic er enn í Pale getur hann hæglega haldið sambandi við bandamenn sína og starfað með þeim á bak við tjöldin. Ef það gerist Reuter RICHARD Holbrooke, sendimaður Bandaríkjastjórnar, á blaða- mannafundi í Belgrad í gær þar sem hann tilkynnti að Radovan Karadzic hefði fallist á að segja af sér sem leiðtogi Bosníu-Serba. geta alþjóðlegir milligöngumenn lítið gert við því. Og jafnvel þótt gömlu félagarnir hunsi hann verða þjóðern- issinnuðu harðlínumennirnir enn við völd og aðskilnaðarstefna Karadzic heldur velli. Holbrooke aftur til bjargar Holbrooke átti stærstan þátt í að knýja fram friðarsamningana í Day- ton. Hann hélt síðan til fyrri starfa sinna á Wall Street í New York en Bandaríkjastjórn óskaði eftir liðsinni hans að nýju til að knýja fram afsögn Karadzic og greiða þannig fyrir kosn- ingum í Bosniu, sem eru mikilvægur þáttur í ákvæðum friðarsamninganna. Áður höfðu nokkurra mánaða tilraun- ir evrópskra milligöngumanna, undir forystu Carls Bildts, ekki borið árang- ur og aðeins leitt til glundroða. Leiðtogar fimmveldanna, sem hafa beitt sér fyrir varanlegum friði í Bos- níu (Bandaríkjanna, Bretlands, Frakklands, Rússlands og Þýska- lands) fögnuðu afsögninni í gær. Malcolm Rifkind, utanríkisráðherra Bretlands, óskaði Holbrooke til ham- ingju með þennan árangur en tals- maður franska utanríkisráðuneytisins sagði að afsögn Karadzic væri niður- staða alþjóðlegs þrýstings, „einkum frá fimmveldunum, Carl Bildt og auð- vitað Richard Holbrooke sendimanni". Rússar andvígir handtöku Bandaríska utanríkisráðuneytið sagði afsögn Karadzic mikilvægt skref í rétta átt en verkinu væri enn ólokið, því knýja þyrfti Serba til að framselja hann til stríðsglæpadómstólsins í Haag. Jevgení Prímakov, utanríkisráð- herra Rússlands, sagði hins vegar ór- áðlegt að reyna að handsama Karadzic Nýr leiðtogi stjórnarflokks serbneska lýðveldisins í Bosníu Belgrad. Reuter. ALEKSA Buha, sem tekur við af Radovan Karadzic sem leiðtogi stjórnarflokksins í lýðveldi Bosníu- Serba, hefur verið dyggur banda- maður Karadzic og stutt andstöðu hans við friðarsamningana sem voru undirritaðir í Dayton í Banda- ríkjunum í nóvember. Buha hefur veríð utanríkisráð- herra serbneska lýðveldisins og varð leiðtogi stjórnarflokksins þeg- ar Slobodan Milosevic, forseti Serb- íu, og Richard Holbrooke, sendi- maður Bandaríkjastjórnar, knúðu Karadzic til að láta af embætti. Buha og starfandi forseti Bosníu- Serba, Biljana Plavsic, verða við vðld fram yfir kosningarnar í Bos- níu í september sem múslimar höf ðu hótað að hunsa ef Karadzic færi ekki frá. Stefnan heldur velli Leiðtogar Vesturlanda eru ánægðir með að tilraunir þeirra til að koma Karadzic frá skuli loks hafa tekist eftir sex mánaða streð en stefna hans heldur þó velli. Plavsic og Buha hafa verið á með- al nánustu samstarfsmanna Karadzic frá því stríðið í Bosníu hófstáriðl992. Á bak við þau stendur Momcilo Krajisitik, forseti þings Bosníu- Serba, sem var helsti samninga- maður Serba í viðræðunum við vestræna miUigöngumenn eftir að þeir tóku að hunsa Karadzic. Kraji- snik gegndi mikilvægu hlutverki í viðræðunum við Holbrooke um af- sögn Karadzic og skrifaði undir afsagnarskjalið. Krajisnik er talin hafa mun meiri áhrif í Pale, höfuðvígi Bosniu- Serba, en Buha og Plavsic. Hann er talinn skarpasti stjórnmálamað- Reuter ALEKSA Buha, sem tekur við sem leiðtogi stjórnarflokks Bosníu- Serba af Radovan Karadzic, ræðir við BiUana Plavsic, starfandi forseta serbneska lýðveldisins í Bosníu. Þau verða við völd fram yfir kosningar í Bosníu í september eftir afsögn Karadzic í gær. Harðlínumaður og bandamaður Karadzic ur Bosníu-Serba, er sagður hafa stjórnað stríðsrekstri Serba á bak við tjöldin meðan Karadzic stóð í sviðsUósinu og var gerður ábyrgur fyrir stríðsglæpunum. Prófessor íþýskri heimspeki Buha er 56 ára og studdi ávallt Karadzic þrátt fyrir ásakanir um stríðsglæpi og gegndarlausa spill- ingu og harðvítuga valdabaráttu við herinn og bandamenn ráða- manna í Belgrad. Sem sendimaður serbneska lýð- veldisins, sem naut þá ekki alþjóð- legrar viðurkenningar, sat Buha fjölmargar friðarráðstefnur þar sem Karadzic neitaði að láta land- svæði af hendi til að ná samkomu- lagi um frið. Lýðveldið hefur nú verið viðurkennt sem hluti af bosn- íska ríkinu ásamt sambandsríki múslima og Króata. Buha var prófessor í þýskri heimspeki við Sarajevo-háskóla og á meðal serbneskra þjóðernissinna Reuter RADOVAN Karadzic hefur lof- að að hætta algjörlega að hafa afskipti af stjórnmálum. þar sem slíkt gæti stofnað kosningun- um í Bosníu í hættu. Vestrænu ríkin vilja knýja Mil- osevic til að tryggja framsal Karadzic og Ratko Mladic, yfirmanns hers Bos- níu-Serba, en serbneski forsetinn er tregur til þess vegna kosninga í Júgó- slavíu, sambandsríki Serbíu og Svart- fjallalands, síðar á árinu. Margir íbúa Serba líta á Karadzic og Mladic sem þjóðhetjur, sem hafi ekki framið stríðsglæpi, heldur bjargað fólki sínu frá þjóðarmorði. - Vesturlönd óttast að NATO-liðið verði fyrir mannfalli í bardögum við lífverði Karadzic ef reynt yrði að handsama hann og að hann yrði sjálf- ur að píslarvotti ef hann félli. Mi- losevic myndi taka enn meiri áhættu með því að senda lögreglusveitir sínar til höfuðs Karadzic því það getur orð- ið til þess að Serbar vegi Serba. sem dreymdi um að stofna serb- neskt ríki í Bosníu. Hann var á meðal stofnenda Serbneska lýð- ræðisflokksins, sem síðar lagði blessun sína yfir svokallaðar „þjóðernishreinsanir" þar sem múslimar og Króatar voru drepnir eða hraktir á brott af landsvæðum sem Serbar náðu á sitt vald í stríðinu. Buha hafði sömu skoðanir og Karadzic um Sarajevo, sem serb- nesku hersveitirnar sátu um í 3V2 ár þar til umsátrinu var aflétt sam- kvæmt friðarsamningunum. Þegar Buha f ékk ekki að taka þátt í frið- arviðræðunum í Dayton í Ohio í nóvember hélt hann aftur til Bos- níu og gagnrýndi Milosevic Serbíu- forseta harðlega fyrir að sam- þykkja að hverfi Serba í Sarajevo yrðu undir yfirráðum Bosníu- stjórnar. Ómb'guleg sambúð í skrifum sínum og ræðum hefur Buha lagt ríka áherslu á að Serb- ar, sem eru í réttrúnarkirkjunni, múslimar og kaþólskir Króatar geti ekki búið saman í einu riki í Bosniu. Hann lýsir sambúð þessara þjóða í Bosníu sem sögulegu slysi sem Tyrkir eigi sök á. „Segja má að þjóðirnar þrjár - Serbar, mú- slimar og Króatar - hafi aðeins getað lifað saman i sátt og sam- lyndi þegar Bosnía hefur verið hernumin af útlendingum," skrif- aði hann. Ólikt Karadzic talar Buha ekki ensku og þykir mjög alvarlegur þegar hann kemur fram í sjón- varpi. Hann talar um málstað Serba i flóknum setningum sem minna á fræðiritgerðir hans um þýska heimspekinginn Georg Hegel. +

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.