Morgunblaðið - 26.11.1997, Blaðsíða 30

Morgunblaðið - 26.11.1997, Blaðsíða 30
30 MIÐVIKUDAGUR 26. NÓVEMBER 1997 MORGUNBLAÐIÐ LISTIR Ávextir á borði MYIVDLIST Gallerí 15 o i-«» MÁLVERK PÉTURGAUTUR Til 30. nóvember. Aðgangur ókeypis. PETUR Gautur hefur sýnt und- anfarin fjögur ár m.a. í Kaup- mannahöfn og Hróarskeldu. Síðasta einkasýning hans hér á landi var í Gerðarsafni í Kópavogi árið 1995. í Galleríi Borg sýnir hann nú 27 olíu- málverk, sem öll hafa að viðfangs- efni hefðbundnar kyrralífsuppstill- ingar. Það mætti líka kalla þetta eldhúsmyndir með kunnuglegum húsmunum, eldhúsborði, borðdúk, könnu og skál, og ávöxtunum ómissandi, epli, appelsínum og sítrónum. Pað er engin ástæða til að gera lítið úr kyrralífsmyndum sem slík- um. Ekkert mælir gegn því að kyrralífsmyndir geti verið alvarlegt viðfangsefni myndlistarmanna nú sem áður. Sem dæmi um málara sem hefur einbeitt sér nánast ein- göngu að kyrralífsmyndum á seinni tímum er ítalski málarinn Giorgio Morandi. Kyrralífsmyndir eru sérstakar að því leyti að þær standa ekki undir sér vegna myndefnisins. Þær henta betur til kyrrlátrar íhugunar og ein- beitingar að vissum þáttum mynd- arinnar eins og myndbyggingu, lit og pensilmeðferð, án þess að þeir hlutir sem verið er að lýsa geri kröf- ur um túlkun á merkingu. En einmitt vegna þess að myndefnið hefur enga sérstaka þýðingu sem slíkt þá verða þessir þættir því viða- meiri og viðkvæmari í meðförum. Uppröðun einfaldra hluta á borðdúk er eins og endurspeglun á samstill- ingu myndrænna þátta á myndfleti. Það sem er verið að sækjast eftir í myndinni er svipuð upplifun og þeg- ar við göngum inn í eldhús og fyrir okkur verða hlutir sem hafa lent saman fyrir hendingu en mynda órjúfanlega heild. Það er þetta sam- spil hendingar og endanleika sem listmálarar hafa gjarnan leitað eftir í kyrralífsmyndum. Þótt myndir Péturs Gauts virðist ósköp einfaldar við fyrstu sýn þá er ýmislegt að gerast í þeim. Bak við látlaust yfirborð þeirra eru ólíkir hlutir að bítast um athygli áhorf- andans. Þar er að finna hálf-kúbíska meðhöndlun á formun hluta, frjáls- lega meðferð á myndrými og per- spektívi að hætti Cezanné, þar sem beitt er marföldum sjónarhornum og myndrýmið flatt út. Til áhrifs- auka er einnig beitt ýkjum í stærð- arhlutföllum og einföldunum, eins og í mynd 16, „Fimm epli", þar sem eplin eru eins og nótur á laglínu. Eitt meginstefið í myndunum og einkennir sýninguna í heild er reita- skiptur (eða röndóttur) borðdúkur, sem er þungamiðja myndanna. En hann verður einum of frekur á at- hyglina á stundum, og í sumum myndanna koma reitamyndir Pauls Klee óneitanlega upp í hugann. Fyrir utan pensilmeðferð af skóla Cezanné, má sjá svipuð tilþrif og hjá „Kitchen-Sink" málurunum bresku á sjötta áratugnum, og jafn- vel Louisu Matthíasdóttur. Þannig hefur verið reynt að bræða saman ýmislegt sem tínt hefur verið til úr „MORGUNBORÐ", olía á striga, 1997. kyrralífsmyndahefðinni, en þær ná aldrei fyllilega að losna undan skugga fyrirrennara sinna. Megin- styrkur myndanna er samspil lita- tóna sem stundum gengur ágætlega upp, eins og í mynd nr. 6, „Uppstill- ing", sem er að öðru leyti gott dæmi um myndstfl Péturs á þessari sýn- ingu. Pétur Gautur gerir sitt ýtrasta til að gera myndir sínar aðlaðandi fyr- ir augað, og það má kannski lýsa þeim sem þægilegri stofulist, en það vantar upp á að myndirnar þræði þann hárfína milliveg milli hins frjálslega og nauðsynlega sem er aðal kyrralífsmynda. Gunnar J. Árnason „... og allt erþetta fínapakk" TÓJ\LIST III jóindískar KRISTINN SIGMUNDSSON: ÓPERUARÍUR Brúðkaup Figaros, Töfraflautan, Don Giovanni, Öskubuska, Rakar- inn í Sevilla, Faust, Carmen, Ern- ani, Don Carlo, La Boheme, Jev- gení Onegfn. Kristinn Sigmunds- son bassbarfton. Smfóníuhljóm- sveit íslands stjórnandi: Arnold Östman. Hljóðritað í Háskólabíói í Reykjavík f júní 1997 af tæknideild Rfkisútvarpsins. Tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason. Tækni- maður: Hreinn Valdimarsson. Mál og menning 1997. -ENGU skiptir hvort hún er rík, Ijót eða fríð, syngur Leporello um dömur herra Jóhanns, hús- bónda síns, og það sama má segja um okkur hin - meðan tónlistin er dásamleg! Og þessi diskur er upp- fullur af dásamlegum og vel þekkt- um aríum af ýmsu ætterni fyrir barítona og bassa, eða bara bass- barítona. Við pælum ekki mikið í útliti, eða jafnvel innræti, hinnar fögru Rosinu (og enn síður hvort hún er rík) - eða ungfrú Elviru og ræningjaforingjanum Ernani með- an við hlýðum á aríu þolandans, án frekari tengsla við efnið. Afturá- móti pælum við svolítið í þeim (karakter) sem „syngur" (þ.e. Leporello, ekki Kristinn). í Mpzart er „karakterinn" mikið atriði, eink- um þar sem óperur hans snúast fyrst og frerhst um fólk af ýmsum stéttum og ólíkri gerð, gott, slæmt og lala; leiðinda dyggðarljós og hrífandi drullusokka; heillyndi og hverflyndi - og „allt er þetta fína pakk með náttúru" (nema etv. dyggðarljósin). Yfirleitt eru per- sónur hans vel og skemmtilega (þökk sé líka Ponti) mótaðar og staða þeirra skýr, þó að á ýmsu gangi. Með ððrum orðum bráðlif- andi, og vel það! Auðvitað leitast öll meiriháttar óperutónskáld við að mála persón- ur sínar sterkum dráttum, þó að oft farnist þeim misjafnlega - jafnvel innan sama verks. Allar arí- ur á þessum hljómdiski eiga það sameiginlegt að veralýsandi fyrir persónu og hugarástand þess sem „syngur", svo sem vera ber. Hafa m.ö.o. skýrt mótaðan „karakter". Að öðru leyti mjög ólíkar og reyna þarafleiðandi ekki lítið á innsæi, reynslu og færni söngvarans um- leið og hver og ein krefst hvorki meira né minna en stórsöngvara, eigi hún að skila sér í fullri dýrð og dásemd! Kristinn Sigmundsson er stór- söngvari með mikla reynslu og mikla „breidd" (m.a. frábær ljóða- söngvari). Röddin mjúk og voldug, ef svo ber undir. Ekki þarf það endilega að þýða að honum henti öll hlutverk jafn vel. Eitthvað fannst mér vanta á spaugsaman hressileikann og snerpuna í upp- hafi aríu Figaros (þó ekki sé það nauðsynlegt textans vegna), einnig hefði hljómsveitin mátt að skað- lausu undirstrika „hermennskuna" betur með hærri og fjörlegri lúðrá- blæstri í lokin (allt fyrir hendi í libretto). Einnig fannst mér svolít- ið vanta á grobbið og „smástæla" í Leporello í „registuraríunni". En þó ég hefði kosið meiri snerpu, þéttleika og stæla á stöku stað (söngvarinn er nefnilega rólegur maður með menntun og vit í stað „stæla"!) er hljómdiskurinn upp- fullur af stórgóðum söng (og fínum leik, sbr. Rossini), oft mjög fallega innlifuðum og blæbrigðaríkum en alltaf öfgalausum, sem náði há- marki í síðustu aríunum, sem eru hver annarri fallegri og snerta mann á (Jýpri nótum. Þó að svið og samhengi vanti, ljær líflegur: og' rnjög vandaður flutningur ðlftroiííuhljómsveitar- innar undir stjórn Arnolds Öst- mans aríunum tíið rétta andrúm, hverri og einni. Hljóðritun mjög fín - og sannar (einsog stundum áður) að ðmögu- legur konsertsalur getur verið ágætur sem upptbkustaður. Oddur Björnsson Fyrsta hláturskastið BÆKUR Fræðirit SETJIÐ SÚREFNISGRÍMUNA FYRST Á YÐUR ... eftir Andrds Ragnarsson sálfræð- ing. Utgefandi: Ormstunga 1997. Teikningar: Ingvar Guðnason sál- fræðingur. Prentun: Steinholt. Bókband: Flatey. ANDRÉS Ragnarsson sendi ný- lega frá sér litla bók sem vegur salt milli þess að vera hjálparbók frá hendi fagmanns og að vera uppgjör fóður fatlaðs barns við eigin tilfinn- ingar. Höfundur gerir sér fullkom- lega grein fyrir því að bók hans sé þarna á mörk- unum. Andrés er sál- fræðingur að mennt, lauk embættisprófi frá háskólanum í Arósum í Dan- mörku 1981 og rekur nú eigin sálfræðistofu. Árið 1984 fæddist honum sonur sem reyndist fljótlega vera heilaskaðaður. Við tóku erfið ár þar sem barnið þurfti gríðarlega umönnun, líf foreldranna varð að stokka upp að flestu leyti og þarfir Andrés Ragnarsson fatlaða drengsins höfðu forgang fram yfir allt annað. Mér finnst bókin lýsa erfiðri og sársaukafullri sjálfsskoðun greinds manns, og hugrakkt af honum að leysa frá skjóðunni á þennan hátt. Hann miðlar lesandanum af reynzlu sinni og tilfinningaflækj- um, sem honum hefur tekizt ótrú- lega vel að skilgreina og leysa úr. Það er snúið að ætla síðan að færa innihaldið í faglegan búning og kannski hefði Andrés átt að leyfa sér sem höfundur að yera einungis í fóðurhlutverkinu. Á þann hátt hefði bókin orðið óður hans til fatl- aða drengsins, en það er einmitt sá þráður sem liggur gegnum bókina en er slitinn í sundur með fræðileg- um vangaveltum. Ekki svo að skilja að ég sé að mótmæla því sem hann segir, þvert á móti finnst mér hann rökfastur og skýr í hugsun. Nauðsynlegt er að líta á alla lífs- ins þætti upp á nýtt þegar fólk verður fyrir meiri háttar áfóllum á borð við það að eignast fatlað barn. Eigin styrkur foreldranna, mennt- un og félagslegur stuðningur skipt- ir auðvitað miklu en flestir foreldr- ar fatlaðs barns ganga því miður í gegnum miklar hremmingar, and- lega og félagslega, ég tala nú ekki um þegar barnið elst upp hjá ein- stæðu foreldri. Andrés varar ein- dregið við því að fólk verði með- virkt, gleymi eigin þörfum (og hvort öðru) og sökkvi sér á kaf í veröld fatlaða barnsins. Þar með vanræki það vini og félagslíf nema það sem lýtur að heimi fatlaðra, sinni stöðugt þörfum annarra og finnist það aldrei gera nóg. Sam- vizkubitið reki það áfram, sektar- kenndin geti heltekið það. En fegurðin er einnig til og mig langar að gefa höfundinum síðasta orðið um daginn þegar rofa tók til. „Það fór fyrir mér eins og mörg- um öðrum. Hið smáa öðlaðist nýja merkingu. Allt fyrsta árið var sér- staklega erfitt og þjáningarfullt. Meðal annars reyndist mjög erfitt að rata á rétta lyfjagjöf við krömp- unum og drengurinn var oft mikið veikur. Þegar hann var eins og hálfs árs fór svolítið að rofa til. Svo var það eitt mánudagskvöld að hann fékk fyrsta hláturskastið. Ég var á leið að spila bridge með félög- um mínum og kom alit of seint. Með tárin í augunum sagði ég þeim hvers vegna ég kæmi svona seint. Enn þann dag í dag stendur hvert atvik þessa kvölds mér ljóshfandi fyrir hugskotssjónum, en ég efast hins vegar um að félagar mínir muni nokkuð eftir þessu. Þvflík augnablik verða gimsteinarnir okk- ar þó mælikvarðinn sé stundum ólfkur þeim sem gildir um önnur börn." Katrín Fjeldsted EinsÖngur í útvarpssal TÖJVLIST III jómdiskar INGA MARÍA EYJÓLFSDÓTTIR Einsöngur í útvarpssal. Með Ingu Maríu leika á pfanó: Ólafur Vignir Albertsson, Guðrún A. Kristins- ddttir, Agnes Löve og Diana Wright. Upptökurnar eru frá ár- unum 1972-1983 og fdru allar fram í Stúdídi nr. 1 hjá Rfkisútvarpinu, Skúlag. 4, Rvík. Upptökur önnuð- ust: Máni Sigurjónsson, Þdrir Steingrímsson, Guðrún Gradsjö, Bjarni Rúnar Bjarnason, Þorbjörn Sigurðsson og Rundlfur Þorláks- son. Útgefandi og dreifing: Eyjdlf- ur Rúnar Sigurðsson. INGA María Eyjólfsdóttir hóf sóngnám um tvítugsaldur, og var María Markan aðalkennari hennar í mörg ár. Framhaldsnám stundaði hún í Guild Hall Sehool of Music and Drama í eitt ár, einnig nám í ljóðasöng hjá Ilse Wolf, prófessor við The Royal Academy of Music. Söngferillinn spannar „aðeins" rúm tuttugu ár (1963-1984), en lög- in á þessum hljómdiski voru valin af hljóðritunum sem var útvarpað undir heitinu Einsöngur í útvarps- sal. Inga María kom oft fram sem einsöngvari með kórum - m.a. á tveimur hljómplotum, einnig tók hún þátt í mörgum tónleikum með öðrum einsöngvurum og kom fram á einkatónleikum. Hér er semsé enginn viðvaning- ur á ferð, svo sem heyra má á þess- um diski. Röddin allmikil, en einnig nokkuð misjöfn að gæðum (bregð- ur fyrir hljómum sem ég kann ekki að meta), þótt flutningur beri yfir- leitt vott um góðan skilning. Lögin virðast henta henni misvel radd- lega, þótt misjafnar upptökur (enda nokkuð gamlar) eigi e.t.v. hlut að máli. Einsog fyrr segir bregður fyrir „sárum tóni", en vissulega einnig fallegum hlutum. Mörg laganna, einsog Vísur Vatns- enda-Rósu og fleiri íslenskar perl- ur, eru sungin af miklum innileika. Einnig syngur hún hið fagra en „viðsjála" lag Schuberts, An die Musik, ljómandi vel. Lög Griegs, Jeg elsker dig og En dröm, flytur hún af sterkri tilfinningu. Yfirleitt ber söngur hennar vott um smekk- vísi og ágæta kunnáttu. Undirleikur nokkuð misjafn en oftast góður. Enn rifjast upp fyrir manni hve yandaður og öruggur undirleikur Ólafs Vignis Alberts- son'ar er, þó é.t.v. sé hann að jafn- aði í hógværari kantinum. Upptökur nokkuð misjafnar, eins og við má búast. Oddur Björnsson
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.