Morgunblaðið - 03.04.1998, Blaðsíða 30

30 FÖSTUDAGUR 3. APRÍL 1998
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
Hizbollah hafnar boði Israela
Líbanonsstjórn segir tilboðið vera lagt fram í blekkingarskyni
Beirút. Reuters.
SHEIKH Hassan Nasrallah, leið-
togi Hizbollah-samtakanna, hafnaði
í gær boði ísraela um að teknar
yrðu upp viðræður um skilyrði þess
að ísraelar færu að ályktun Örygg-
isráðs Sameinuð þjóðanna frá 1978
um brottflutning ísraelsks hers frá
Líbanon.
Israelar hafa haldið 15 km breiðri
landræmu, sem þeir nefna varnar-
svæði, Líbanonsmegin landamæra
ríkjanna í því augnamiði að hindra
skæruliða Hizbollah-samtaka
súnnímúslíma í að vinna hermdar-
verk í Israel. Samtökin segja mark-
mið sitt vera að hrekja Israelsher
brott frá Líbanon. ísraelsstjórn
samþykkti á miðviku-
dag að flytja her sinn á
brott gegn því sldlyrði
að Líbanar flyttu her
suður að landamærun-
um og sæju um örygg-
isgæslu á svæðinu.
Nasrallah sagði að
„eina rökrétta og viðun-
andi lausnin á deilunni í
suðurhluta Líbanons
[væri] að ísraelsher
hyrfí á brott skilyrðis-
laust“. Hann var spurð-
ur hvort Hizbollah
myndi halda áfram
hemaðaraðgerðum ef
Nasrallah
svo færi að ísraelsher
yrði á brott, og svaraði
því til að slíkar aðgerð-
ir yrðu ekki ræddar
fyrr en Israelar væru
famir af svæðinu.
Stjórn Líbanons tók
í sama streng og sagði
samþykki Israels-
stjórnar á ályktuninni
fela í sér ástæður til að
hafna tilboðinu því
samþykkið væri í mót-
sögn við ályktunina
þar sem krafíst væri
skilyrðislausrar brott-
farar.
Faris Bouez, utanríkisráðherra
Líbanons, sagði í gær að tilboð
ísraela væri „augljóslega blekking“
og væri ætlað að telja almenningi í
heiminum trú um að Israelar væru
reiðubúnir til að fara að ályktun
Öryggisráðsins. „Raunverulegt
markmið“ Israela væri hins vegar
að koma ályktuninni fyrir kattar-
nef.
í yfirlýsingu frá Kofi Annan,
framkvæmdastjóra Sameinuðu
þjóðanna, sagði í gær að hann fagn-
aði því að ísraelsstjóm hefði tekið
ákvörðun um að verða á brott frá
Líbanon. Teldi Annan ákvörðunina
„uppörvandi".
Forsvarsmenn atvinnulífsins í Japan svartsýnir á framtíðina
Ótti við
hrun í efna-
hagslífínu
Tókýó. Reuters.
FORSTJORI stórfyrirtækisins Sony sagði í gær, að hrun væri yfírvof-
andi í japönsku efnahagslífi og kenndi ráðamönnum í Japan og stjórn-
málamönnunum almennt um hvernig komið væri. I nýrri könnun jap-
anska seðlabankans kemur fram, að mikil svartsýni er meðal forsvars-
manna japanskra fyrirtækja og fjárfestar óttast, að jafnvel gífurlegur
fjáraustur ríkisins í þrí skyni að örva efnahagslífíð muni engu breyta.
Ohga Norio, forstjóri Sony, sagði
á fundi með erlendum fréttamönn-
um í Tókýó, að ástandið í Japan gæti
haft alvarlegar afleiðingar fyrir
efnahagslífíð í öðrum Asíuríkjum og
um allan heim. „Japanskt efnahags-
líf er að hmni komið,“ sagði hann.
„Ef ekkert breytist til batnaðar
horfum við fram á langt verðhjöðn-
unartímabil, sem mun hafa slæm
áhrif um allan heim.“
Ohga var ekki 1 neinum vafa um
hverjum væri um að kenna og bar
saman þá Herbert Hoover, sem var
forseti Bandaiíkjanna í upphafí
heimskreppunnar 1929, og Ryutaro
Hashimoto, forsætisráðherra
Japans. „Hashimoto hefur verið að
segja það sama og Hoover á sínum
tíma. Efnahagslíf landsins er hins
vegar orðið hluti af hinu alþjóðlega
hagkerfi en stjórnmálamennirnir
hafa asklokið fyrir himin. Þeir sjá
ekki út fyrir sveitina sína.“
Minnkandi eftirspurn og
lánsfjárkreppa
Ohga tók ekki jafn djúpt í árinni í
viðtali við japanska fréttamenn
nokki-u áður en þá talaði hann um
„stöðnun" en ekki „hrun“. Sjálfur
getur hann heldur ekki kvartað því
að hagnaður Sony á síðasta fjár-
hagsári var meiri en nokkru sinni.
Áhyggjur hans af framtíðinni endur-
spegla þó skoðanir forsvarsmanna
japanskra fyrirtækja almennt. Kem-
ur það fram í nýrri könnun japanska
seðlabankans.
Eftirspurn innanlands í Japan
hefur minnkað frá því í haust og það
hefur aftur leitt til birgðasöfnunar
og verri afkomu fyrirtækja. Hefur
staðan verið sérstaklega slæm hjá
meðalstórum og smáum fyrirtækj-
um en nú virðist komið að stórfyrir-
tækjunum líka. I fyrsta sinn gera
þau ráð fyrir að draga úr fjárfest-
ingum á því fjárhagsári, sem hófst
nú um mánaðamótin. Er samdrátt-
urinn á því sviði áætlaður 9,3%.
Skortur á lánsfé er einnig að
verða áberandi í Japan en vegna gíf-
urlegs útlánataps í bönkum og
gjaldþrots margra þeirra halda þeir
að sér höndunum sem fastast. Hefur
það bitnað mest á smáu fyrirtækjun-
um en er nú einnig farið að gæta hjá
stórfyrirtækjunum.
Dapurlegrir dagar framundan
„Þetta er aðeins upphafið að mjög
dapurlegum tíma í sögu Japans,“
sagði Jesper Koll, aðalhagfræðingur
hjá J. P. Morgan í Tókýó, í gær og
hann bætti við, að könnun seðla-
bankans staðfesti, að mikill sam-
dráttur væri í efnahagslífinu.
Eftir að könnunin var birt lækk-
aði gengi hlutabréfa í kauphöllinni í
Tókýó um rúm 3% og einnig lækkaði
gengi japanska jensins gagnvart
dollara.
Könnuninvar gerð áður en stjórn-
in tilkynnti, að hún ætlaði dæla
8.617 milljörðum ísl. kr. út í efna-
hagslífið en þó var vitað, að það
stæði til. Stjórnin hefur hins vegar
ekkert sagt um það hvernig eigi að
verja þessu fé þótt almennt sé búist
við, að opinberar framkvæmdir
verði auknar.
Talsmenn japanskra fyrirtækja
segja, að nauðsynlegt sé að lækka
skatta á fyrirtækjum, sem séu hærri
í Japan en í Bandaríkjunum og Evr-
ópu, og til að auka eftirspurn innan-
lands verði að lækka skatta á ýms-
um nauðsynjum heimilanna. Almenn
en lítil tekjuskattslækkun muni eng-
in áhrif hafa á fólk, sem hafi áhyggj-
ur af atvinnuöryggi sínu og afkomu í
ellinni.
Smáskammtalækningar
Brýnasta verkefni er þó að
hreinsa til í bankakerfinu, koma
fjármálakerfinu í lag, en margir ótt-
ast, að væntanlegur fjáraustur muni
aðeins verða til að slá því á frest.
„Það er tvennt til í dæminu: Ann-
ars vegar örlítill bati og hins vegar
rassskellur, sem aftur myndi leiða
til raunverulegrar uppsveiflu í efna-
hagslífinu," sagði Takeshi Kiuchi,
aðalhagfræðingur LTCB-rann-
sóknastofnunarinnar. „Líkurnar á
því síðarnefnda eru litlar. Smá-
skammtalækningar láta okkur
Japönum best.“
Reuters
LJÓSASKILTI sýnir lækkunina, sem varð á gengi hlutabréfa í kaup-
höllinni í Tókýó í gær. Var hún meiri en 500 stig og fór meðalgengið
niður fyrir 16.000 stiga-markið eftir að japanski seðlabankinn birti
könnun, sem sýndi almenna svartsýni á horfurnar framundan.
Bankamálið í Færeyjum
Ekki samið um
bætur fyrir páska
POUL Nyrup Rasmussen, forsætis-
ráðherra Danmerkur, hefur sent
færeysku landstjórninni bréf, þar
sem hann segir ekki koma til greina
að samið verði um bætur vegna
Færeyjabankamálsins fyrir páska,
eins og Færeyingar höfðu lagt til.
Telur Nyrup óráðlegt að flýta með-
ferð jafn mikilvægs máls, ekki síst í
ljósi þingkosninga, sem verða í
Færeyjum hinn 30. apríl, og kunna
að flækja málið.
Fyrningarfrestur í málinu rennur
út sama dag og gengið verður til
kosninga. Landstjórnin ræddi málið
í gær og sagði Anfinn Kallsberg
fjármálaráðherra að dönsku stjórn-
inni hefði enn einu sinni tekist að
koma illa við Færeyinga.
Hins vegar hefur Den Danske
Bank, sem seldi færeysku land-
stjóminni hlut sinn í Færeyja-
banka, gefið eftir í deilunum um
bætur vegna málsins. Forsvars-
menn bankans höfðu krafist þess að
yrði frestur til að semja um bætur
framlengdur, yrðu bæturnar reikn-
aðar út að hætti bankans en ekki
samkvæmt þeim reiknireglum sem
Færeyingar hafa beitt. Samkvæmt
frétt Jyllands-Posten segist Peter
Straarup, bankastjóri Den Danske
Bank, hafa fallið frá áðurnefndum
úrslitakostum.
Le Pen
sviptur
borgara-
réttindum
LEIÐTOGI sósíalista á Evr-
ópuþinginu hvatti í gær til þess
að þjóðernis-
sinnanum og
öfga hægri-
manninum
Jean Marie le
Pen yrði vísað
af þingi. Le
Pen var í gær
dæmdur fyrir
að hafa ráðist
að þingkonu
sósíalista og var sviptur borg-
araréttindum í tvö ár.
Havel boðar
til kosninga
VACLAV Havel, forseti Tékk-
lands, boðaði í gær til kosninga
19. og 20. júní og kvaðst vona
að þær yrðu til að koma á póli-
tískum stöðugleika í landinu.
Kosningarnar eru haldnar eru
tveimur árum fyri' en áætlað
var vegna stjórnarkreppu í
kjölfar falls stjórnar mið- og
hægriflokkanna í nóvember sl.
Leki í
kjarnakljúf
LOKA varð einum kjarnakljúf
Ignalina-kjarnorkuversins í
Litháen í gær eftir að upp
komst um leka í kælikerfi hans.
Kjarnakljúfurinn er sömu
gerðar og í Tsjernóbyl-kjarn-
orkuverinu, þar sem versta
kjarnorkuslys sem orðið hefur
varð fyrir ellefu árum. Ýmsar
alþjóðastofnanir hafa haft
áhyggjur af öryggismálum
Ignalia-versins og hvetja ein-
dregið til úrbóta.
Johansson
hættir
OLOF Johansson, leiðtogi
Miðflokksins sænska, tilkynnti
í gær að hann hygðist láta af
formennsku í júní. Gengið
verður til kosninga í Svíþjóð í
haust. Miðflokkurinn styður
stjórn jafnaðarmanna en
stjórnmálafræðingar segja
ákvörðun Johanssons auka lík-
ur á því að flokkurinn veiti
borgaraflokkum stuðning eftir
konsingar.
Pilagrímar
bíða bana
AÐ MINNSTA kosti 33
íranskir pílagrímar biðu bana
þegar rúta á leið til Mekka í
Sádi-Arabíu, rakst á olíuflutn-
ingabíl í Tyi-klandi. Talið er að
um tvær milljónir pílagríma
haldi til Mekka í ár.
Sprenging í
bænahúsi
GRUNUR leikur á sprenging,
sem varð í bænahúsi gyðinga í
Ríga í Lettlandi í gær, tengist
fundi lettneskra SS-liða, sem
haldinn var í borginni fyi'ir
skömmu. Enginn slasaðist í
sprengingunni en stjórnvöld í
Lettlandi fordæmdu hana.
Hefur innanríkisráðheiTanum
og yfirmanni lögreglu verið
vikið frá vegna sprengingar-
innar.
Le Pen