Morgunblaðið - 01.08.2000, Side 37

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 1. ÁGÚST 2000 37
LISTIR
Margræður
einfaldleiki
Verk eftir Elinu Brotherus.
Sýnendurnir í Gula húsinu
Morgunblaðið/Halldór Björn Runólfsson
, þau Kristín Elva, Magnús Amason, Magnús
Sigurðarson og Þúrdís Aðalsteinsdúttir.
Reglubundin
list
MYNDLIST
G a 11 e r f i 8,
Ingólfsstræti
ELINA BROTHERUS
LJÓSMYNDIR
Sýningin er opin frá 14-18, fimmtu-
dag til sunnudags. Til 7. ágúst.
FINNSKA listakonan Elina
Brotherus er ekki gömul, fædd
1972 og hefur nýlokið námi nú á
þessu ári. Engu að síður hefur hún
þegar haldið nokkrar einkasýning-
ar og tekið þátt í allmörgum sam-
sýningum síðustu tvö árin. Það má
segja að sýningin í Gallerí i8 sé
eins konar yfirlit yfir það sem El-
ina hefur verið að fást við á þess-
um tíma, en þar má sjá annars
vegar sjálfsmyndirnar sem hún
hefur orðið þekktust fyrir, en hins
vegar eins konar landslagsmyndir.
Það sem heillar við hinar sér-
stæðu sjálfsmyndir Elinu eru ekki,
eða að minnsta kosti ekki bara,
fagurfræðilegu þættirnir, bygging,
dýpt og litameðferð, þótt þær séu
vissulega vel unnar. Það er um-
fram allt ímynd hennar sjálfrar
sem grípur athygli áhorfandans og
það hvernig hún kýs að mynda
sjálfa sig. Flestar myndirnar hafa
á sér tragískt yfirbragð. Elina birt-
ist okkur standandi úti í skógi, um-
komulaus með hendurnar niður
með síðum í stellingu sem virðist
tjá fullkomið hlutleysi og uppgjöf.
Við sjáum hana líka grátandi án
þess að hún virðist fær um að berj-
ast á nokkurn hátt gegn því sem
grætir hana. Myndirnar draga
áhorfandann inn í veruleika þar
sem aðstæður eru greinilega alveg
óbærilegar en manneskjan getur
ekkert við því gert. Henni er að-
eins áskapað að bera sínar þjáning-
ar og taka því sem að höndum ber
án þess að mögla. Aðeins þögul
tárin tjá okkur sársaukan sem hún
líður.
Það er síðan sérstaklega sláandi
að sjá slíkar myndir eftir svo unga
manneskju og það hlýtur að vekja
okkur til umhugsunar. Er veröldin
virkilega svo þrágandi að listakona
sem ekki er enn orðin þrítug finnur
til slíks sársauka og fær ekki túlk-
að tilfinningar sínar öðru vísi en í
þessum myndum? Eða er sársauk-
inn kannski sviðsettur, ekki einlæg
tjáning heldur eftirmynd eða simu-
lacrum, sem er þá ætlað að lýsa
þeirri tilfinningalegu firríngu sem
vissulega hrjáir þær kynslóðir sem
ólust upp á síðustu áratugum ald-
arinnar? Hvort heldur sem er eru
myndirnar ákaflega áhrifamiklar.
Myndir Elinu af borgarlandslagi
bera ekki sama tilfinningalega
þunga og sjálfsmyndir hennar en
þó virðist mega greina í þeim sömu
lífssýnina. Þær eru blátt áfram og
lausar við tilgerð. Viðfangsefnið er
ekki sérlega eftirminnilegt en
bygging og Ijóshrif mjög vandlega
hugsuð og myndirnar vel unnar að
öllu leyti. Ef maður skoðar þessar
myndir í samhengi við sjálfsmynd-
irnar fær maður á tilfínninguna að
ljósmyndarinn vilji gjarnan taka
fallegar myndir af veröldinni en
finni einfaldlega ekkert myndefni
sem sé öðru merkara. Þannig fá
þessar myndir á sig sama þung-
lyndislega tómleikablæ og hinar.
Þótt Elina sé ung eru myndir
hennar sláandi og hún er sam-
kvæm sjálfri sér í allri framsetn-
ingu þeirra. Það verður því að
segjast að sýningin í i8 staðfesti að
hún sé vel að þeirri miklu athygli
komin sem hún hefur fengið fyrir
sýningar sínar.
Jón Proppé
MYJVDLIST
G u I a li ú s i ð,
L i n d a r g ii t u 4 8 b
BLÖNDUÐ TÆKNI
KRISTIN ELVA, MAGNÚS
ÁRNASON, MAGNtíS
SIGURÐARSON & ÞÓRDÍS
AÐALSTEINSDÓTTIR
Til 6. ágúst. Opið fimmtudaga-
sunnudaga frá kl. 15-18.
GULA húsið, eða hústökuhúsið
eins og það hét eitt sinn hefur nýst
ótrúlega vel á þeim fáeinu mánuðum
sem það hefur verið starfrækt. Nú
er þar skyndisýning, impróvíseruð
að miklu leyti, þar sem fjórmenning-
arnir Kristín Elva, Magnús Árna-
son, nafni hans Sigurðarson og Þór-
dís Aðalsteinsdóttir leggja saman í
gúkk. Að vísu var verk Magnúsar
Árnasonar bundið við opnunina
sjálfa, enda tónlistarflutningur sem
ekki varðveitist nema á því augna-
bliki sem hann er framinn.
Kristín Elva hefur hins vegar
komið fyrir víravirki yfir stigagang-
inum í efra og leiðir vírinn, sem auk-
inn er dúnmjúkum fjaðurhnoðrum,
inn um stofuna uppi. Verkið mundi
auðvitað falla undir textíl þótt það sé
í eðli sínu tímanlegt verk þar eð það
sést ekki allt í einu heldur fer úr einu
rýminu yfir í annað. Eilítið sunnar í
skotinu í efra tekur við myndband
Þórdísar Aðalsteinsdóttur þar sem
hún dansar um í galsa undir laginu
What the World Needs Now is Love,
með Dionne Warwick.
Myndskeiðin í þessu fjöruga
bandi eru stöðugt endurtekin meðan
höfundurinn svífur um hlæjandi eða
dreymandi í skóglendi með stöðu-
vatn í bakgrunni.
Á miðhæðinni er að finna verk
Magnúsar Sigurðarsonar, gosbrunn
í bala með ljósi. Magnús er hreinasti
snillingur í frumlegri endursköpun
gosbrunna. Hann sver sig þannig í
ætt við Lorenzo Bernini í beinan
karllegg. Það er einmitt eitthvað
glaðlegt og barokkst við list Magn-
úsar sem tengir hann gamla Rómar-
stílnum þó svo að nú sé það allt sam-
an-tengt stórkallalegri stöðum, en
gluggarnir á miðhæðinni eru þaktir
heimatilbúnum skýjakljúfum úr
dagblaðapappír sem Magnús er
þekktur fyrir að flétta saman í tíma
ogótíma.
í kjallaranum hafa sýnendur kom-
ið fyrir endalausum röðum af ljós-
myndum úr sameiginlegu reynslulífi
sínu, og lýsa þær kjötkveðjuhátíðar-
stemmningunni sem ríkir í herbúð-
um þessara fjögurra listamanna. Á
miðhæðinni er stór mynd af þeim fé-
lögum, framkvæmdastjórum þess
sem þau kalla reglubundna list, þótt
fátt sé bundið lögmálum í verkum
þeirra í Gula húsinu.
Haildór Björn Runólfsson.
Það vex úr djúpinu
Ljósmynd/Halldór Bjöm Runólfsson
Ævisögumálverk Olav Christopher Jenssen, frá 1998 -1999.
Bæði verk eru 95 x 105 cm. að stærð.
MYJVDLIST
S k a f t f e 11,
Seyðisfirði
málverk &
TEIKNINGAR OLAV
CHRISTOPHERJENSSEN
Til 6. ágúst. Opið þriðjudagatil
sunnudaga frá kl. 14-18
NORSKI málarinn Olav Christ-
opher Jenssen er meðal fjölmargra
landa sinna sem létu að sér kveða í
byrjun níunda áratugarins.
Snemma á ferii sínum settist Jens-
sen að í Berlín og hefur starfað þar
síðan. Leiðarstefið í gifturíkum
ferli hefur ætíð verið sú vissa hans
að málaralistin hefði ákveðið gildi í
sjálfu sér en væri ekki endilega háð
ákveðnum fyrirframgefnum hug-
myndum.
Segja má að Jenssen vinni ekki
ósvipað Paul gamla Klee, sem lét
myndir sínar gjarnan vaxa út frá
dútli og hugdettum - allir kannast
við hálfhugsunarlaust símakrotið -
og elti síðan vöxtinn með því að
bæta nýjum útúrdúrum við uns allt
var komið sem hann vildi að rúm-
aðist í einni mynd.
Önnur ástæða þess hvers vegna
mönnum verður hugsað til Klee
frammi fyrir verkum Jenssen er
kæruleysi hans gagnvart andstæð-
um hlutbundinnar og óhlutbundinn-
ar listar. Hann kærir sig kollóttan
um stíl eða stefnu í orðanna
þrengstu merkingu. Flest málverk
hans verða til við þróun sem ekki
er ósvipuð uppeldi krakkaskara á
barnmörgu heimili. Jenssen vinnur
nefnilega að mörgum málverkum í
einu og lætur verkin vaxa samhliða
þótt sum þeirra þroskist hraðar en
önnur.
Vinnubrögð listamannsins taka
þó stöðugum breytingum. Áður
fyrr notaði Jenssen fremur panel
en striga til að mála á vegna þess
að hann gerði mikið af því að skafa
og skrapa og því var harður grunn-
flötur hentugri en eftirgefanlegur.
I Skaftfelli, menningarmiðstöð
Seyðisfjarðar - en listahátíðin Á
seyði á sér fastan miðpunkt í hinni
vinalegu og heimilislegu miðstöð
þar sem angan af kaffi og reykur af
gómsætum réttum setja ljúfan svip
á umhverfið - hefur Olav Christop-
her Jenssen komið fyrir tveim ólík-
um tegundum af málverkum á
striga.
Annars vegar eru tvö afar litrík
og frjálslega máluð verk úr mynd-
röð frá 1998 til 1999 sem hann kall-
ar Ævisögur eða Biographies.
Þetta eru expressjónísk abstrakt-
verk sem lýsa vel hve létt og leik-
andi Jenssen reynist oft að bregða
upp skyndihrifum, en jafnframt hve
gjörla hann þekkir miðil sinn. Þessi
verk byggja á köflugerð þar sem
lóðrétt pensilför liðast yfir lárétt
litbönd.
Hin syrpan er dökk, nánast svört
og þykkt smurð. Ofan í mjúkan lit-
inn hefur listamaðurinn skafið
spíralmótíf með litlum þverstrikum.
Þessi verk frá 1995 kallar Jenssen
einu nafni Since We All Come from
the Same Place - Úr því við erum
öll frá sama stað. Við fyrstu sýn
virðast þessi verk vera rist í tré, en
síðan dettur áhorfanda í hug kopar-
plata með mjúkum grunni, tilbúin
til ætingar. Þetta eru einmitt ein-
kenni á mörgum verkum Jenssen,
að þau virka sem kameljón. Aðnjót-
endum dettur eitt og annað í hug
áður en þeir komast að hinu sanna.
Ef til vill segir listamaðurinn satt
þegar hann neitar að slík vinnu-
brögð séu að yfirlögðu ráði. Ef
marka má orð hans þá eru verk
Jenssen byggð á öllu og engu, öld-
ungis mark- og tilgangslaus. Þau
vaxa bara svona úr djúpi tækninn-
ar vegna þess sem í þau er borið.
Dulúðin er áhorfandans, ekki
ósvipuð þeirri reynslu sem hann
verður fyrir þegar hann horfir inn í
myndir súrrealistans Yves Tanguy
og telur sér trú um að þar sé að
finna mögulegt landslag. Reyndar
sannast það best á vaxlitateikning-
unum og textamyndunum sem
hann kallar The Path Leading to
Nietzschés House - Leiðin að húsi
Nietzsche - hve laus verk Olav
Christopher Jenssen eru við allar
óþarfa flækjur. Eins og annað sem
er á boðstólum Á seyði, er þessi
sýning langferðarinnar virði.
Halldór Björn Runólfsson