Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1987, Side 14

14
MÁNUDAGUR 4. MAÍ 1987.
aðeins kr. 390--
pVOUUi ír' -
„„g bjóöum v,e
Gufuþvott a velura • ujupiu
, Qnrantun á felguxn _ , . ^österka Mjallarvaxboiu
i Viö bónum awuu, -----
B ó n •— o g Þ V O I ta S1 ** to ðl in
Klöpp - Sími 20370
B ó n o ÖÍL Þ y O É :a •• to ð! m
V/Umferðarmiðstöðina - Sími 13380
Höfðabón
Höfðatúni 4 - Sími 27772
BILAKLÆÐNINGAR
. FRAMLEIDUM BÍLSTÓLA í
Bronco, Blazer Toyota Hílux, Scout,
Wagoneer WílIJ1*. o fl. TECUNDiR
JEPPA og Fólksbila.
.EICVM FYRIRLIGGJANDI
STÓLA I LADA SPORT BqLSTRUN B JARNA
HOLABERG 78 REYKJAVIK
078020
FÓSTRA ÓSKAST
Fóstra óskast að dagheimilinu Sólvöllum, Neskaup-
stað. Laun samkvæmt kjarasamningi starfsmannafé-
lags Neskaupstaðar. Nánari upplýsingar gefur
forstöðumaður í síma 97-7485 eða 97-7260.
Félagsmálaráð.
' ÚTBOÐ
Ólafsvíkurvegur, Leyningur - Fossá
Vegagerð ríkisins óskar eftir tilboðum í ofangreint
verk. Lengd vegarkafla 3,4 km, fylling 60.000
m3, skering 30.000 m3, þar af bergskering 13.000
m3.
Verki skal lokið 1 5. nóvember 1987.
Útboðsgögn verða afhent hjá Vegagerð ríkisins I
Borgarnesi og Reykjavík (aðalgjaldkera) frá og
með 5. maí nk.
Skila skal tilboðum á sömu stöðum fyrir kl. 14.00
þann 18. maí 1987.
Vegamálastjóri.
V, J
RÍKIS SPÍTALAR
LAUSAR STÖÐUR
FRAMKVÆMDASTJÓRI
óskast við Kópavogshæli frá 1. júlí nk.
Háskólamenntun og reynsla í stjórnun áskilin.
Umsóknir, er greini menntun og fyrri störf, sendist
stjórnarnefnd ríkisspítala fyrir 25. maí nk.
Upplýsingar veitir forstjóri ríkisspítala í síma 29000.
Reykjavík, 4. maí 1987.
Menning
Orsakir og afleiðingar
Kæri Sáli
Höfundur: Sigtryggur Jónsson
Útgefandi: Forlagið, 1986
„Það er því ekkert smáræði,
sem breyst hefur í lífi ungl-
inga á fáeinum áratugum.
Fjölskyldubönd hafa breyst,
umgengni við jafnaldra hefur
breyst, tengsl við atvinnulífið
hafa breyst, valmöguleikarnir
hafa margfaldast og síðast en
ekki síst, hefur myndast langt
tímabil, unglingsárin. Árin
þegar við bíðum eftir því að
verða fullorðin, fá að taka
þátt í þjóðfélaginu og hafa
eitthvert hlutverk í því.
Allt þetta hefur gerst á
50-100 árum. Það er skammur
tími, miðað við mörg þúsund
ára sögu mannkynsins, og
þess vegna er í sjálfu sér eng-
in furða, þó margt af þessu
skapi erfiðleika. Ekki bara
fyrir unglingana, heldur ekki
síður fyrir foreldrana og ann-
að fullorðið fólk.“
(bls. 13)
Þetta er hluti af upphafi kaflans
Fjölskyldan í Kæri Sáli eftir Sigtrygg
Jónsson sálfræðing. Hann byrjarbók
sína á því að minna á rætur og orsak-
ir vandans sem oftast er kallaður
„unglingavandamál" og gjarnan er
einangraður við þá tegund mann-
fólksins sem rik tilhneiging er til að
einangra í þjóðfélaginu, - ungling-
ana.
I níu læsilegum köflum, þar sem
málin eru flokkuð niður eftir eðli
sínu, svarar Sigtryggur ótalmörgum
spurningum sem leita á hugann á
þessum aldri. Spurningum varðandi
fjölskylduna, vini og vináttu, feimni
og minnimáttarkennd, ástina, kynlíf-
ið og vímuefni svo dæmi séu nefnd.
Spurningum sem margar hverjar
koma svo nærri kvikunni að erfitt
er að bera þær upp við neinn. Þess
vegna getur verið gott að leita svara
við þeim í bók.
Tímabil storma og streitu
Höfundur tekur hlutiná skipulega
fyrir og leitast við að skoða þá í ljósi
orsaka og afleiðinga. Bréf með fyrir-
spurnum unglinga og svör sálfræð-
ingsins eru ein meginuppistaða
bókarinnar og finnst mér það færa
vandamálin nær lesandanum. Það
er auðvelt að setja sig í spor bréfrit-
ara og jafnvel þá í sín spor. Sigtrygg-
ur leggur mikla áherslu á sjálfskönn-
un einstaklingsins sem áreiðanlega
kemur mörgum hvað best til góða á
þessum árum þegar tilhneiging er til
að skella skuldunum á aðra, allir eru
vondir og ómögulegir og skilja mann
ekki. Hann hvetur unglinga til að
takast á við sjálfa sig, skoða þarfir
sínar og langanir og gera eitthvað í
vandamálum sínum. í kaflanum Fjöl-
skyldan segir hann:
„Ef við gerum ekki neitt í
vanlíðan okkar til þess að
breyta henni, heldur veltum
okkur bara upp úr henni, vor-
kennum okkur, breytist
ekkert. Þegar við getum áttað
okkur á því hvað það er, sem
við viljum að breytist og í
hvaða átt það á að breytast,
þá getum við gert eitthvað í
málunum. Komið af stað
breytingu."
(bls. 19)
Mikil áhersla er lögð á samhjálp-
einstaklinganna og það að sönn vin-
átta sé eitt mikilvægasta lífsakkeri
mannsins. í kaflanum Vinir og vin-
átta útskýrir höfundur að líkleg
ástæða fyrir því að unglingur/maður
eignist ekki vini sé sú að hann tor-
tryggi aðra, treysti ekki öðrum fyrir
sjálfum sér, gefi frá sér skilaboðin:
„Haltu þig í ákveðinni fjarlægð, ég
treysti þér ekki.“ (bls. 34) Kaflann
um vináttuna tel ég með þeim gagn-
legustu í bókinni því að hér er tekið
á máli sem mörgum reynist erfitt að
festa hendur á.
Staða í vinahópi
Staða í vinahópi hlýtur að skipta
sköpum varðandi sjálfsímynd ungl-
inga og bendir Sigtryggur bæði á
hugsanlegar orsakir og afleiðingar
þess að vera vinalaus. I beinu fram-
Bókmenntir
Hildur Hermóðsdóttir
haldi af þessum kafla tekur höfundur
fyrir feimni, sjálfstraust og minni-
máttarkennd sem tengjast umfjöll-
unarefninu á undan bæði beint og
óbeint enda leggur hann áherslu á
sömu meginþætti og leiðir til úrbóta:
Það að þekkja og virða sjálfan sig,
vera hreinskilinn og djarfur i sam-
skiptum við aðra og umfram allt að
vera meðvitaður um þær breytingar
sem eru að verða á þessu tímabili
„storma og streitu". Sigtryggur hvet-
ur unglinga sem þjást af minnimátt-
arkennd og einmanaleika til að taka
áhættu, gera kröfur til annarra og
einnig sjálfra sín.
Fjórða umfjöllunarefni Sigtryggs
er hræðslan við dauðann og er það
eini kafli bókarinnar sem ég varð
fyrir vonbrigðum með. Hér finnst
mér skorta á þá hreinskilni og hvatn-
ingu sem einkennir aðra kafla
bókarinnar. Einnig hefði þurft að
fjalla um dauðann í víðtækari skiln-
ingi, t.d. sjálfsmorð sem eru alltof
algeng meðal unglinga.
Islenskir unglingar.
Unglingarnir og ástin
Kaflarnir um ástina og kynlífið eru
langir og ítarlegir og leggur höfund-
ur þar enn áherslu á það að vera
kröfuharður bæði við sjálfan sig og
aðra.
„Ég tel að við leggjum ekki
nægilega áherslu á það í upp-
eldinu, að allir eiga rétt á að
þörfum þeirra sé fullnægt, þó
við verðum sjálf að bera okk-
ur eftir því. Við verðum sjálf
að kunna að leita til annarra
án þess að finnast það frekja
eða yfirgangssemi. /.../ Ég
held að foreldrar séu oft svo
snöggir að fullnægja þörfum
barna sinna, að þau læri aldr-
ei að bera sig eftir því að fá
þeim fullnægt." (bls. 77)
Hér held ég að Sigtryggur nálgist
mikilvægt grundvallaratriði í upp-
eldi barna í dag, eins og hann gerir
víðar í bókinni, og á hún því ekki
síður erindi til fullorðinna en ungl-
inga. Allt of oft gleymum við að setja
hlutina í orsakasamhengi og leita
svara við spurningunni: Hvers vegna
unglingavandamál?
Mörgum bréfum er svarað í þessum
köflum og tekið á margvíslegum
vandamálum í samskiptum við hitt
kynið. Einnig er hér fjallað um ástir
til einstaklinga af sama kyni, sjálfs-
fróun, kynsjúkdóma og fleira á
opinskáan og jákvæðan hátt. Hér,
svo sem annars staðar í bókinni,
kemur mjög vel út að ræða hlutina
i framhaldi af fyrirspurnum bréf-
anna, það getur verið ágætt að vita
það að maður er ekki einn um það
að glíma við vandamál og kannski
eru langanir manns og tilhneigingar
ekkert óeðlilegar þótt maður haldi
það sjálfur.
Unglingarnir og fullorðna
fólkið
Eitt síðasta umfjöllunarefni Sig-
tryggs er vímuefni og setur hann það
í samhengi við gróðaöfl sem hreiðra
um sig á markaðinum. Þessi kafli er
stuttur en gefur skýr og einföld svör:
„Um leið og við flýjum leið-
indi, erfiðleika, einmana-
leika, einhæfni, eða hvað það
nú er, leitum við að einhverju
í staðinn með því að neyta
vímuefna. Ég hef hins vegar
aldrei hitt þann einstakling,
sem hefur fundið það sem
hann leitaði að með þessari
aðferð." (bls. 126)
Lokakafli bókarinnar heitir Ungl-
ingavandamál - vandamál hverra?
Þar er vandamálið sett í sögulegt
samhengi og leitast við að skýra sam-
bandsleysi unglinga og foreldra sem
iðulega byggist upp á vítahring
skilningsleysis, misskilnings og tor-
tryggni. Höfundur minnir á að
langflestir unglingar hrópi á tengsl
við fullorðið fólk, aldrei hafi þörfin
verið jafnmikil og nú vegna þess að
fullorðinsheimurinn hafi aldrei verið
jafn fjarlægur. Aftast er svo listi yfir
þær stofnanir þar sem unglingar geta
leitað sér aðstoðar ef alvarleg vanda-
mál steðja að.
Sigtryggur Jónssons sendir ungl-
ingum hér mjög aðgengilega lesn-
ingu sem áreiðanlega vekur marga
til umhugsunar og léttir á sálarkirn-
unni. í bókinni er ekki að finna
allsherjarlausnir á „unglingavanda-
málinu" enda er höfundurinn
hógvær og-segir í inngangi m.a.:
„Henni er aðeins ætlað að hjálpa til
og benda á hugsanlegar leiðir til
úrlausnar." (bls. 8) Þetta vil ég taka
undir og eins það sem stendur á bók-
arkápu: „Bókin er ekki síður gagnleg
foreldrum sem öðlast vilja betri
skilning á lífi og tilfinningum barna
sinna á því stórkostlega æviskeiði
sem unglingsárin eru.“
HH