Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 12
12 LAUGARDAGUR 26. NÓVEMBER 1994 Erlénd bóksjá Metsölukiljur Bretland Skáldsögur: 1. Terry Pratchett: Men at Arms. 2. Stephen King: Nightmares and Dream- scapes. 3. Catherine Cookson: The Golden Straw. 4. Peter Hoeg: Miss Smitla's Feeling for Snow. 5. lain Banks: Complicity. 6. Susan Hill: Mrs. de Winter. 7. Barbara Erskine: Midnight is a Lonely Place. 8. Ruth Rendell: The Crocodile Bird. 9. Margaret Atwood: The Robber Bride. 10. Robert Jordan: Fires of Heaven. Rit almenns eólis: 1. Andy McNab: Bravo Two Zero. 2. Jung Chang: Wild Swans. 3. Bill Watterson: Homicidal Psycho-Jungle Cat. 4. Dirk Bogarde: A Short Walk from Harrods. 5. W.H. Auden: Tell Methe Truthabout Love. 6. J. Cleese & R. Skynner: Life and how to Survive It. 7. J. McCarthy & J. Morrell: Some Other Rainbow. 8. Carl Giles: Giles Cartoons 1995. 9. Alan Ciark: Diaries. 10. Terry Waite: Taken on Trust. (Byggt á The Sunday Times) Danmörk Skáldsögur: 1. Herbjorg Wassmo: Lykkens son. 2. Leif Davidsen: Den troskyldige russer. 3. Peter Hoeg: Froken Smillas fornemmeise for sne. 4. Antonia Byatt: Besættelse. 5. Johannes Mollehave: Læsehest med æselorer. 6. Tom Clancy: Dodens karteller. 7. John Grisham: Klienten. (Byggt á Politiken Sondag) Var Brecht ritþjófur? Þýska leikskáldið og leikstjórinn Bertolt Brecht hefur löngum verið talinn einn af risunum í leikbók- menntum tuttugustu aldar. Hann sló í gegn með Túskildingsóperunni sem var frumleg útgáfa af Betlaraóperu átjándu aldar Englendingsins John Gays, árið 1928. Brecht lagöi á flótta undan þýsku nasistunum á fjórða áratugnum en settist svo að í Aust- ur-Þýskalandi eftir stríðið og rak þar leikhús sem margir töldu eins konar Mekka epískrar leiklistar. En var Brecht kannski risi á brauð- fótum? Bandaríski rithöfundurinn John Fuegi, sem var lengi einn af aðdáend- um Brechts og sem slíkur einn stofn- félaga alþjóðlegra Brecht-samtaka, hefur kannað gögn um feril Brechts - en það verk er auðveldara nú þegar Berlínarmúrinn er fallinn og leynd- inni þar með svipt af heimildum um þessa menningarhetju austurþýska sósíalismans. Niðurstaða Fuegis birtist í nýrri bók sem ber heitiö: The Life and Lies of Bertolt Brecht - já, Lif og lygar! Nafnið gefur til kynna að ekki reyndist allt sem sýndist á yfirborð- inu þegar Fuegi fór að kafa ofan í lífsferil leikskáldsins. Zeldu-áráttan Fuegi fullyrðir að Brecht sé öfga- fullt dæmi um það sem hann kallar Zeldu-áráttuna. Með þeirri nafngift vísar hann til eiginkonu bandaríska Bertolt Brecht. Umsjón Elías Snæland Jónsson rithöfundarins F.S. Fitzgeraids en ýmsir halda því fram aö hún hafi í reynd skrifaö margt af því sem birt var undir hans nafni. Brecht hafði alltaf í kringum sig hóp samstarfsmanna, aðallega kvenna, enda var hann að sögn töfr- andi maöur í persónulegum sam- skiptum og mikill kvennamaður. Fuegi segir hann um leiö hafa sett sitt eigið nafn á skáldverk sem kon- urnar í hirð hans hafi átt mestan þátt í að semja. Skýrasta dæmið um þetta er að hans sögn Túskildingsóperan. Fuegi segir sannað mál að í það minnsta áttatíu prósent af því verki hafi verið samin af ástkonu Brechts, Elisabeth Hauptmann. Brecht hafi engu að síð- ur sýnt þekktum leikhússtjóra hand- ritið sumariö 1928 sem sitt eigið. Sá hreifst snarlega af verkinu og keypti það á stundinni. í þessu handriti Hauptmanns hafi veriö langmest af endanlegum texta og níu af átján söngtextum verksins eins og það var frumsýnt nokkrum mánuðum síöar. Fuegi segir að Brecht hafi síðan tekið traustataki sex ljóð eftir þýska ljóð- skáldiö og þýðandann K.I. Ammer en líklega samið einn söngtexta sjálf- ur. Þannig hafi verkiö verið sýnt undir nafni Brechts eins, þótt hann hafi átt í mesta lagi fimm prósent í verkinu. Hauptmann hafi fengið lítiö brot af höfundarlaununum í sinn hlut - en enga viöurkenningu. Þvert á móti hafi Brecht gert allt sem hann gat upp frá því til aö koma í veg fyr- ir aö hún fengi sjálfstæða stöðu sem rithöfundur. Með þessari sýningu varö Brecht frægur i heimalandi sínu sem leik- skáld. Fuegi fullyrðir að hann hafi viðhaft sams konar vinnubrögð alla tíö síðan; notað vinnu hæfileikaríkra ástkvenna sinna, en þær voru marg- ir, sem sín eigin - stoliö og stælt. Þótt aödáendur Brechts hafi sumir hverjir reynt að snúast til varnar goðinu virðist ljóst að þeir geta ekki fært fram neinar sannanir gegn mörgum ásökunum Fuegis. Metsölukiljur Bandaríkin Skáldsögur: 1. Dean Koontz: Mr. Murder. 2. Anne Rice: Interview with the Vampire. 3. Michael Crichton: Disclosure. 4. E. Annie Proulx: The Shipping News. 5. Dean Koontz: The Door to December. 6. Danielle Steel; Vanished. 7. Judith McNaught: A Holiday of Love. 8. Tom Clancy: Without Remorse. 9. Peter Hoeg: Smilla's Sense of Snow. 10. V.C. Andrews: Pearl in the Mist. 11. Winston Groom: Forrest Gump. 12. Laura Esquivel: Like Water for Chocolate. 13. W.E.B. Griffin: Honor Bound. 14. Sandra Brown: The Devil's Own. 15. Herman Wouk: The Hope. Rit almenns eðlis: 1. B.J. Eadie & C. Taylor: Embraced by the Light. 2. Rush Limbaugh: See, I Told You so. 3. Thomas Moore: Care of the Soul. 4. Delany, Delany & Hearth: Having Our Say. 5. Maya Angelou: Wouldn’t Take Nothing for My Journey now. 6. Howard Stern: Private Parts. 7. M. Scott Peck: The Road Less Travelled. 8. Karen Armstrong: A History of God. 9. Erma Bombeck: A Marriage Made in Heaven... 10. M. Scott Peck: Further along the Road Less Traveled. 11. M. Hammer & J. Champy: Reengineering the Corporation. 12. Joan W. Anderson: Where Angets Walk. 13. Peter D. Kramer: Listening to Prozac. 14. Kathleen Norris: Dakota. 15. Maya Angetou: I KnowwhytheCaged BirdSings. (Byggt á New York Times Book Review) Vísindi Forn-Egyptar ekki fyrstir til að gera múmíur: Sjö þúsund ára múmí- ur varðveittust í Chile Hér er múmian af Ramsesi 2. Egyptalandsfaraóa en nú hafa fundist mun eldri múmíur i Chile. Prozac gerir rottur ákveðnari Þunglyndislyfið Prozac, sem hefur gefið góða raun við meðferð á persónuleikatruflunum, veldur því aö rottur sem fá þaö verða miklu ákveðnari en áður. Þannig hafa vísindamenn vest- ur í Bandaríkjunum komist aö því að undirsátar meðal karl- rottnanna rísa upp gegn hús- bóndanura við lyfjatökuna. Rott- ur byggja upp mjög flókíð sam- skiptakerfi þar sem eitt karldýriö ræður mestu. Sú rotta er með afbrigðum árásargjörn og ver mat sinn með kjafti og klóm. Svínafrumur græddar í mannfólk Frumur úr brisi svínafóstra hafa verið græddar í sjálfboöaliða í Svíþjóö án aukaverkana en ýmislegt þykir benda til að þetta gæti gagnast sykursjúkum. Þaö voru læknar við Huddinge- sjúkrahúsið í Stokkhólmi sem gerðu tilraunina. Sjálfboðalið- arnir voru allir sykursjúkir og i sumum tilvikum leiddi frumu- ílutningurinn til framleiöslu iik- amans á insúlíni. Eitthvað er um aö gerviinsúlín sé framleitt úr brisi svina. Umsjón Guðlaugur Bergmundsson Það var dag nokkurn árið 1983 að verkamenn sem voru að grafa fyrir vatnsleiðslum utan við bæinn Arica í suðurhluta Chile komu niöur á tugi mannslíkama grafna ofan í sandinn, með leirgrímur fyrir andlitunum og hárkollur á höfðinu. En þetta voru engir venjulegir líkamar. Hér voru á ferðinnLæins konar múmíur sem voru meira en þrjú þúsund árum eldri en elstu múmíurnar á Egypta- landi, reyndar eldri en elstu múmíur sem menn þekktu til þessa. Múmíurnar, sem reyndust vera um eitt hundrað að tölu, voru.sjö þúsund ára gamlar og höföu varðveist alveg ótrúlega vel í eyöimerkurhitanum þar sem loftrakinn var nær enginn. En ástand þeirra er ekki alveg jafn gott nú, ellefu árum eftir fundinn. „Múmíumar eru mjög brothættar og þeim hefur hrakaö mjög hratt," segir Mariela Santos sem hefur yfir- umsjón með varðveislu þeirra í safn- inu San Miguel de Azapa í Arica. Hinir fomu skrokkar hafa ekki þolað vel loftslagsbreytinguna eftir að upp á yfirborðið var komið, svo og meðferð í pakkhúsi safnsins og geymslu í pappakössum. „Vandinn var sá að þetta var björg- unaraðgerð og það þurfti að hafa hraðar hendur. Það var því ekki-allt gert á kórréttan hátt,“ segir Santos. Þaö vom Chinchorró-indíánar sem stóðu fyrir greftri líkanna fyrir allt að sjö þúsund árum og þeirra aðferð- ir við múmíugerð vom mjög frá- brugönar því sem gerðist í Egypta- landi hinu forna. Forn-Egyptar smurðu líkin en Chinchorróar höföu þann háttinn á að þeir fjarlægöu fyrst allt hold af beinunum og mótuðu síöan fíngerð- an hvítan leir utan um beinagrindina til að ná fram lögun líkamans. í flestum tilfellum vöfðu þeir svo hömndinu aftur utan um leirinn til þess að skapa þannig styttu sem var að hálfu leyti úr leir og að hálfu leyti mannieg. „Hömnd hins látna var oft varö- veitt og sett á líkamann og húð af sæljóni var sett með ef hörund manneskjunnar dugði ekki,“ segir Bernardo Arriaza, fomleifafræðing- ur viö háskólann í Nevada, sem hefur rannsakað Chinchorrómúmíurnar í tíu ár. Múmíur af börnunum voru vafðar inn í skærbleikt pelíkanaskinn. Chinchorróarnir vom fiskimenn góðir og því voru fiskveiðitæki þeirra, þar á meðal önglar úr sReljum eða kaktusi og net, jörðuð meö þeim. Sma- skammta- lækningar gagnslausar Svokaliaðar smáskammta- lækningar gera ekkert meira gagn gegn meinum í eyram, hálsi og nefi barna en bara saftiúð og skilningur á lasleikanum. Þetta kemur fram í breska læknablaöinu. Þar er sagt frá rannsókn hollenskra vísinda- manna sem skiptu barnahópi í tvennt. Annar hópurinn fékk smáskammtalyf en hinn óvirkt efni og báðir voru áfram á fúkka- lyfjum. Eftir eitt ár höfðu bömin á smá- skammtalyfjunum færri ein- kenni en munurinn var svo litill að hann var ekki marktækur. Kanaryngja alheiminn Bandarískir vísindamenn frá indiana hafa nú komist að því að aiheimurinn er allnokkru yngri en hingaö til hefur verið trú manna. Alheimurinn er ekki milii 15 og 20 miiijaröa ára gam- all heldur kannski ekki nema sjö milljarða ára. Vísindamennirnir í Indíana komust aö þessari niðurstöðu með því að skoða sláttinn í þrera- ur svokölluðum sveiflustjörnum. Áður höfðu starfsbræöur þeirra við Harvardháskóla tiikynnt aö alheimurinn væri yngri en 14 milijarða ára gamall og byggðu það á glampanum frá fimm sprengistjörnum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.