Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 24

Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 24
24 LAUGARDAGUR 26. NÓVEMBER 1994 Þegar Hárið var sett upp árið 1971: Blómabörnin sem slógu í gegn - kafli úr bókinni Brynja og Erlingur fyrir opnum tjöldum Mál og menning hefur gefiö út bók- ina Brynja og Erlingur fyrir opnum tjöldum en þar segja Mkarahjónin frá lífi sínu í leikhúsinu. Hér á eftir fer kafli úr bókinni, örlítið styttur. Við bjuggum á Guðrúnargötunni þegar ég setti upp Háríð árið 1971. Heimili okkar var oft notað sem vinnustaður og æfingastöð, sérstak- lega þegar lítil fjárráð voru á bak við uppsetningar. Við höfðum keypt efri hæð á Guðrúnargötu 3 fyrir hvatn- ingu Gunnlaugs Þórðarsonar hæsta- réttarlögmanns. Eiginlega höfðum við aldrei ætlað okkur að kaupa íbúð, heldur bara leigja ævilangt og láta ekki festast í snöru húseignar og öllu sem því fylgir. Gunnlaugur var undrandi á heimsku okkar, við hefðum rétt á líf- eyrissjóösláni, að minnsta kosti Erl- ingur sem nú var kominn á A- samning hjá Þjóðleikhúsinu og stutt í lán hjá.mér. Einn góðan veðurdag er Gunnlaug- ur kominn inn á gólf fil okkar á Berg- þórugötunni, býður okkur í bíltúr í jeppanum sem hann hafði skilið eftir í gangi úti og reiðir fram koníaks- flösku og heimtar kaffi. Gunnlaugur smakkaði auðvitað ekki neitt, hann bragðar sjaldan vín. Fyrr en varði erum við rokin af stað aftur í jeppan- um með þessum hroðalega bílstjóra eitthvað austur í bæinn, inn á hin og þessi heimili, og skfljum þá loks tilgang ferðarinnar sem er að selja okkur einfeldningunum íbúð, og hana nú! Okkur leist nú ekki á blikuna og fundum hinum ýmsu vistarverum allt til foráttu og Gunnlaugur virtist vera okkur alveg sammála; þetta væri annaðhvort of dýrt, illa byggt eða of langt út úr. Við þyrftum að finna þriggja til fjögurra herbergja íbúð sem næst vinnustöðum okkar, Þjóðleikhúsinu og útvarpinu við Skúlagötu. En áður en við vitum af erum við svo skyndilega komin í draumaíbúðina á Guðrúnargötu. Við vorum orðin hreif af vím' og eldmóði Gunnlaugs og hugfangin af hugmyndinni að búa í eigin hús- næði. Við samþykktum því allt þegar út í bílinn var komið og kaupin voru gerð. Það var sem sagt Gunnlaugi að þakka að við gerðum þessi kaup og að við skulum eiga þak yfir höfuðið í dag. Öll undirbúningsvinna að Hár- inu sem ég setti upp fyrir Leikfélag Kópavogs fór fram í umræddri Guð- rúnargötuíbúð, en sú sama íbúð var lika rænd húsmunum og alls kyns dóti sem við notuðum við uppsetn- inguna. Lögðáráðin Eg setti upp Línu langsokk fyrir Leikfélag Kópavogs árið áður og fé- lagið hafði haft góðar tekjur af sem það gat nú nýtt til að kaupa sýningar- rétt á ameríska söngleiknum Hárínu eftir leikarana Ragni og Rado og lagasmiðinn Galt MacDermot. Framkvæmdasrjóri verksins var Theodór Halldórsson, leikari af guðs náð þótt hann hefði ekki kosið að afla sér menntunar í þeirri listgrein eins og Baldvin bróðir hans. Theodór hafði leikið heilmikið með áhugafé- lögum, meðal annars eitt aðalhlut- verkið í HöUíSvíþjóðefúr Francoise Sagan sem ég setti upp fyrir Leikfé- lag Kópavogs á þessum árum. Theo- Brynja Benediktsdóttir, leikstjóri Hársins, sýnir hér leikurum hvernig þeir eiga aö bera sig að við tjáninguna. dór var yfirverkstjóri hjá Skrúðgörð- um Reykjavikur. Við lögöum á ráðin og fýrr en varði var ég búin að fá til liðs við okkur hljómsveitina Náttúru með Sigurð Rúnar Jónsson í broddi fylkingar. Ég hafði heyrt af Didda fiðlu, þessu undrabarni sem hefur absólútt heyrn og getur sungiö og leikið á flest hljóðfæri, sannkallaður þúsund- þjalasmiður. En það sem kom mér mest á óvart var að uppgötva hve einstaklega laginn verkstjóri og skipuleggjandi hann er. Allan tím- ann hafði hann fullkomna stjórn á liðinu og var mjög strangur, ekki síð- ur en leiksrjórinn. En inn á milli féll hann í hópinn og leyfði sér að flippa eins og hinir unghngarnir. En hann tapaði aldrei respekt. Kristján Árnason, skáld og kenn- ari, þýddi textann úr ensku og varð mér strax ljóst að hvort sem okkur líkaði betur eða verr yrðum við að semja að nýju og bæta inn ýmsum atriðum svo að þetta háameríska verk næði til ísleaskra ung- menna. Þegar um söngleiki er að ræða er venjan sú að leikhús kaupi í einum pakka réttinn á texta, tónlist og leik- stjórn, en einhvern veginn tókst Theodór að semja um að leikstjórnin yrði undanskihn og ég fengi fuUkom- lega frjálsar hendur. Blómabörn og upp- reisnarhugur Á þessum tíma blómabarna og upp- reisnar stúdenta erlendis hafði söng- leikurinn Háríð slegið í gegn og í ís- lenska útvarpinu lujómuðu téxtarnir á ensku eins og reyndar flest lög sem spiluð voru af íslenskum rokkhljóm- sveitum. Að við skyldum fá þennan frábæra þýðanda, hann Krisrján, til að þýða þennan prýðilega samda enska texta átti sannarlega stóran þátt í því að sýningin sló svona rækilega í gegn. Boðskapur verksins komst til skila, það var'hlustað á hvert orð og orðin skipta miklu máli í sýningunni. Mér þótti Sigurður Rúnar óttalegur drengur, hann var reyndar aðeins tíu árum yngri en ég sem var bara 32 ára, en Kristján Árnason fannst mér karl, hann var þó á svipuðum aldri og maðurinn minn. Ég hef reyndar sagt við Kristján: - Við berum ábyrgð á blómabylt- ingunni á íslandi og svo eru einhverj- ir krakkar sem ákveða að kalla sig „68 kynslóðina" af því að þau tóku stúdentspróf vorið '68. Félagar okkar úr háskólum erlend- is sem upphófu þessa hreyflngu voru flestir að nálgast þrítugt eða á líku reki og við og voru flestir við nám í háskólum en ekki enn í mennta- skóla. Boðskapurinn Háríð er ekki síður en hin 2500 ára gamla Lýsitrata Aristofanesar óður til friðar og kærleika. En verkið er í handriti einnig áróður fyrir vímu- efnum - sem var þess tíma vopn til að slá á staðnað, borgaralegt og efnis- hyggjulegt þjóðfélagskerfi. Þá var ekki vitað um skelfilegar afleiðingar ofnotkunar á hassi sem þótti allra meina bót og koma í stað- inn fyrir brennivínið, og afleiðingum af neyslu LSD óraði líklega engan fyrir. Einhvern veginn fór fram hjá mér öll neysla vímugjafa á þessum tíma, sem betur fer. Aðferð mín við Háríð var að draga úr þeim áróðri að neysla vímuefna væri góð og lausn á mörg- um vandamálum, en í stað þess að leggja áherslu á friðarboðskapinn og jákvætt viðhorf frjálslyndis til ásta ogkynlífs. Ég studdist við fornar hefðir í stóð- lífssenunum og notfærði mér hina fomu bók Kama Sútra, sem er ind- versk speki um ástir og samfarir. Þar fann ég myndir af eldfornum stell- ingum sem ég notaði óspart sem fyr- irmyndir. Á þessum árum lá bannhelgi á nekt á leiksviði. Umræða og fræðsla um kynlíf var nær engin. Samkynhneigð þótti hneykslanleg, fyrirUtleg og allt að því glæpsamleg. Ég hef alltaf reynt að halda full- kominn trúnað við höfunda þeirra leikrita sem ég hef sett upp en að þessu sinni fannst mér ég veröa að fara á bak við þá og breytti og strik- aði hiklaust út lofgjörð þeirra til vímuefna. í dag standa málin þannig að höf- undarnir sjálflr bönnuðu uppfærslu á Hárinu árum saman og nú nýlega endurunnu þeir handritið. Einn þeirra félaga, höfundur tónlistarinn- ar, MacDermot, er látinn vegna of- neyslu efnanna. Eitthvað voru sumir krakkarnir að laumast til að reykja hass en aldrei svo að vart yrði á æfingum eða sýn- ingum, þau stóðu sig með prýði. Hhómsveitinni fylgdi þó liö, aðallega stúlkur sem héngu tímunum saman frammi á gangi þegar verið var að vinna. í lok æfingatímans hleypti ég Uðinu inn og hafði þær baksviðs sem eins konar lifandi leikmynd, og þau tóku þátt í ýmsum söngatriðum og dans- og hópsenum sem gerðu sýn- inguna fyllri. Þetta átti eftir að koma sér vel; aldrei þurfti að fella niður sýningu. Ef einhver veiktist eða for- fallaðist valdi ég úr þessum hópi þann sem gat valdið hlutverkinu og þurfti oft fáar æfingar því varaliðið kunni alla sýninguna utanbókar. Stór hlutverk í Hárinu voru um tutt- ugu og í lok sýninganna þyrptust, áhorfendur upp á sviðið og hreinlega dönsuðu sig inn í sýninguna. Safnaðliði Ég ákvað að velja í hlutverkin fyrst og fremst ungt fóÚt sem hefði reynslu og gæti sungið. Útskrifaðir leikarar Shady Owens lék eitt hlutverkið í Hárinu. voru á þessum tíma flestir komnir á fertugsaldur og engin áhersla var lögð á söngmennt þeirra. Við völdum hóp af fólki. Diddi flðla var ekki í neinum vandræðum með að finna bestu söngvarana og sumir höfðu þónokkra reynslu í að koma fram. Eitt stóð í mér - ég gat ekki séö negrann í verkinu fyrir mér sem svartmálað, bláeygt ungmenni, fórn- arlamb kynþáttahaturs og fordóma. En þá fékk ég uppljómun! Ég minnt- ist rútuferðar frá Akureyri til Reykjavíkur í byrjun janúar 1%1. Ég varð veðurteppt, flugi hafði verið aflýst í nokkra daga og loks var ákveðið að senda farþega með lang- ferðabíl suður. Ferðin tók um tólf klukkutíma og sessunautur minn í rútunni leit út eins og villimaður. Hann var tekinn upp á leiðinni, vörubíll hans hafði bilað og hann var allur útataður í olíu og smurningu, hafði gefist upp í stórhríðinni og skriðið inn í sælu- hús á leiðinni. Honum tókst ekki að kveikja upp í kofanum og frekar en að deyja úr kulda dró hann yfir sig allar dýnur úr fletum og kojum húss- ins og lá þar fyrir uns rútan kom. Ferðafélagi minn í rútunni, Flosi Ólafsson, rétti manninum flösku af sínu alkunna örlæti og hressti það hann snarlega við. Hann fjörgaðist svo um munaði og var þar kominn Arnþór Jónsson úr Möðrudal. Hann var dóttursonur Jóns í Möörudal sem ég hafði kynnst í leikferðum, en þá bauð Jón iðulega mér og öðrum leikkonum upp í dans á hlaðinu við söng og harmonikkuleik eftir dýrð- legar hangikjötsveislur þar á bæ. Addi sem seinna varð mikill heim- ilisvinur okkar ErUngs bæði á Guð- rúnargötunni bg Laufásvegi trallaði, söng og lék við hvern sinn fingur. Það sem meira var, með tröllasögum sínum og frásögnum af svaðilfórum og hetjudáðum stakk hann algjörlega upp í okkur Flosa og vorum við þó oft ansi frásagnarglöð.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.