Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 25

Dagblaðið Vísir - DV - 26.11.1994, Blaðsíða 25
LAUGARDAGUR 26. NÓVEMBER 1994 25 4 Hissa á leikaravalinu Nú kom þessi maður upp í huga mér og ég talaði við Theodór um að þennan mann frá Möðrudal yrði ég að fá, hvað sem það kostaði. Diddi sagði að ef lagið yrði of flókið fyrir sveitamanninn myndi hann bara einfalda það. Ég hringdi í Möðrudal til að leita manninn uppi en fékk þær upplýs- ingar að hann væri fluttur suðúr til Reykjavíkur og stæði fyrir hljóm- sveit. Nú voru hæg heimatökin. Ég greíp manninn og bauð honum hlut- verk Huds, hins kolsvarta, sem hann þáði hinn glaðasti. Ég gleymi ekki upplitinu á hópnum þegar ég leiddi hann inn á æfingu. Krakkarnir voru þegar komin með stjörnur í augun yfir að vera hin út- völdu og nú leiði ég þennan sveita- lubba inn og tilkynni að hann eigi aö leika eitt stjörnuhlutverkið! Einhverjir mölduðu í móinn og töldu hann alls ekki passa í hópinn, ég samþykkti það fúslega og sagði: - Þið hafið rétt fyrir ykkur, þetta er islenski negrinn ykkar. Eftir það tóku þau Adda mjög vel. Nú þurfti ég að flnna leikara sem gæti túlkað spánska minnihlutann í Ameríku, Portóríkana eða Mexíkana sem áttu erfitt uppdráttar í Guðs út- valda landi. Heimsfrægir úrKeflavík Á þessum árum voru nokkrar hljómsveitir úr Keflavík heimsfræg- ar á íslandi og kanaútvarpið og kana- sjónvarpið búið að ala upp nýja kyn- slóð aðeins ameríkaníseraðri en Reykjavíkurliðið. í Keflavík fann ég stúlku af bandarísku bergi brotna sem hafði músíkina í kroppnum og minnti mig á Suður-ameríkana. Hún hét Magnea Reynalds og föður sinn hafði hún ekki hugmynd um. Hann hafði verið á beisnum hjá am- eríska hernum, og það eina sem hún vissi var eftirnafnið Reynalds. Magnea lagði hvorki söng né dans fyrir sig seinna á lífsleiðinni, hún lærði til sjúkraliða eftir Hárævintýr- ið og hún gerðist seinna búddatrúar og stofnaði samtök barna hermanna sem höfðu að markmiði að leita uppi týnda feður sína. Magnea leitaði árum saman að sín- um týnda föður og nú þegar þetta er rifjaö upp er hann fundinn; uppnum- inn yfir að eiga hér dóttur sem hann hafði ekki hugmynd um, tvær upp- komnar dótturdætur og tvö langafa- börn. Þegar hann fékk fréttirnar tók hann fyrstu flugvél frá New York, þar sem hann á fimm önnur vel menntuð börn. Og það merkilega er: Hann er Portóríkani. Við bættum inn nýjum atriðum um Leif heppna, fund Ameríku og skræl- ingja. Nú vantaði mig fulltrúa mon- gólska kynstofhsins og þá lá beint við að leita til Kjuregej vinkonu minnar, konu Magnúsar Jónssonar. Leikkona frá Moskvu Kjuregej Alexandra Argúnova, leikkona frá Moskvu, var ein þeirra fáu sem gátu tahst atvinnuleikarar í leiksýningunni á Hárinu. Hún hafði verið send úr heimalandi sínu, Ja- kútíu í Síberíu, tólf ára gömul, til leiklistarnáms í Moskvu, var valin ásamt tíu öðrum Jakútum. Jakútar eru hirðingjaþjóðflokkur, um kvart- milljón, og tala tungumál sem er skylt tyrknesku. Fyrsta „vestræna" tungumálið sem Kjuregej lærði var rússneska. Eftir að þau Magnus komu til ís- lands hafði hún einangrast inni á heimili tengdaforeldra sinna sem voru henni afar góð. Fyrsta barn þeirra Magnúsar, Sunna, fæddist í Moskvu, en hún var búin að eignast þrjú börn til viðbótar þegar ég fékk hána til að leika hjá mér í Hárínu. Það var mikið átak fyrir Kjuregej að fara út aö vinna og ekki síst að blanda geði við þennan unglingahóp sem var svo gjörólíkur henni að öllu leyti. En uppruni og framandi menn- ing Kjuregej varð okkur öllum til uppörvunar. Ég setti hana í hlutverk eskimóa og Asíu-ameríkanans í sýningunni. Hún söng yndislegt jakútskt lag sem féll eins og fhs við rass í rytma Hárs- ins. En nú kom babb í bátinn, ég fékk þau skilaboð frá vini mínum og koll- ega, Magnúsi, að ég mætti ekki láta Kjuregei taka þátt í nektaratriðinu sem hann hafði haft spurnir af að væri í uppfærslunni. Konan hans mátti ekki bera sig fyrir almenningi. Ég varð undrandi, ég hafði kviðið því að fá krakkana til að taka þátt í nekt- inni, feimin og ung, en þessu bjóst ég ekki við af hinum gáfaða, frjáls- lynda og víðsýna félaga. Hann gat ekki að þessu gert, hann var afbrýði- samur og fúll þegar Kjuregej fór á æfingar. Leifur Hauksson lékhommann í raun og veru skipti engu máli hvort væri einum leikara fleira eða færra í þessari nektarsenu. Leikhóp- urinn hverfur undir stóra silkifall- hlíf, afklæðist þar í ljósaskiptunum og í flöktandi lituðum ljósum koma þau undan og halda fallhlífinni uppi í hring fyrir aftan bak og syngja ynd- islegt lag til áhorfenda. Fólk viknaði þegar það sá þetta atriði og ekki vissi ég til að nokkur hneykslaðist, enda hafði atriðið tilgang og forsendur. Leifur Hauksson var vahnn í hlut- verk hommans í Hárinu. Það var mjög vandasamt hlutverk. Hommar voru kallaðir kynvilhngar í þá daga og um kynvillu var aðeins pískraö í hornum og skúmaskotum. Ef átti að rógbera menn og eyðileggja mannorð þeirra var áhrifaríkast að koma á þá hommaóorði. Á leiksviði voru þeir sýndir mjög ósympatískir, alltaf hlægilegir á sama hátt og gleðikonur voru leiknar, óskiljanlegar fígúrur, heimskar og fáfengilegar. Ég varð að finna einhverja leið með Leifi til að koma hommanum Woof til skila til íslenskra áhorfenda öðru- vísi en þeir væru vanir. Forðast af öllum mætti gamla khsjuleiMnn. Þegar ég gekk með mitt fyrsta og eina barn, hann Benedikt okkar, átti ég aö vinum tvo homma sem bjuggu saman í vesturbænum. Þeir höfðu trúað mér fyrir þessu voðalega leyndarmáli sínu og þeim hafði tekist að halda því leyndu að mestu leyti, enda voru þeir hvorki leikarar né gegndu hefðbundnum kvennastörf- um, en karlmenn sem gegndu slíkum störfum fengu oft og iðulega á sig slíkt orð. Þjónustu- lundaðirvinir Þessir vinir mínir tóku að snúast eins og skopparakringlur í kringum mig þegar ég fór að þykkna undir belti. Þeir elduðu ofan í mig hollan mat, þjónuðu mér til borðs og gerðu mér allt til geðs. Ég var eldhress á meðgöngutímanum en stundum þreytt eftir langan vinnudag. Á þessum tíma var ég að setja upp Höll í Svíþjóð eftir Sagan fyrir Leik- félag Kópavogs. Undir það síðasta var ég orðin svo þung að ég þurfti að halda með báðum höndum undir bumbuna þegar ég klifraði upp á leiksviðið til að tala við leikarana. Þessi hommavinir mínir elskuðu mig ófríska og fengu aö taka þátt í óléttu minni. Ólétta var nokkuð sem þeir myndu alltaf fara á mis við sem for- eldri. Þessa þjónustulunduðu vini fékk ég til liðs við mig þegar Hárið komst á dagskrá. Þeir ákváðu að bjóða okk- ur Leifi í ekta hommapartí til skiln- ings og fræðslu á þessu svokallaða óeðh sem var þeirra rétta eðh. Þessi aðferð er nú kölluð vettvangskönnun í leikhúsunum og þykir góð. . Partíið var haldið í rúmgóðum kjahara í bænum, í íbúð eldri homma sem var bankamaður. Veislugestir vissu fyrirfram erindi okkar Leifs og tóku okkur vel en grínuðust í fyrstu með því að leika gömlu hommakUsj- urnar. Þetta kvöld var ógleymanlegt. Alúð var lögð í góðan mat og alla huggu, blóm og kertaljós. Þegar menn voru búnir að borða, drekka ljúf vín og orðnir hreifir brugðu nokkrir á leik. Þeir drógu fram stóra kistu og upp úr henni göldruðu þeir alls konar gardínur og dulur, vöfðu þessu um sig og sveifl- uðu í eins konar upphöfnum slæðu- dansi. Þarna fengumvið Leifur stórkost- legt „show". Þessir kjallaragestir komu hvorki úr röðum leikara né áberandi aðila í þjóðfélaginu. Þeir stunduðu ýmiss konar vinnu, en þeir áttu sameiginlega vináttu, ást og samkennd - sem á þessum tíma var eins konar samsekt. Við aukagemsarnir skemmtum okkur konunglega og skilningur og samúð Leifs var þar með vakin. En hann dreif mig að vísu heim þegar honum fannst einn eða tveir vinanna vera farnir að stíga óþægilega mikið í vænginn við sig! Leifi tókst að koma Woof til skila á leiksviðinu á jákvæðan hátt, án þess þó að persónan týndi húmorn- um. Hann var viðloðandi leikhúsið í nokkur ár en lagði aldrei fyrir sig leikhstarnám. Hann lék hjá mér í Þjóðleikhúsinu, bæði í Dags hríðar sporum Valgarðs Egilssonar og í Helenu fögru, og fékk glimrandi móttökur, en hann valdi sér að lok- um hlutverk útvarpsmannsins. Nektaratriðið Ég hafði vahð ákveðinn dag til að æfa og útskýra nektaratriðið fyrir unglingunum og ætlaði sannarlega Leikarar i Hárinu voru margir hverj- ir þekkt tónlistarfólk og má hér sjá Halldór Kristinsson og Drífu Krist- jánsdóttur á æfingu ásamt fleirum. Arni Blandon fór með aðalhlutverk- ið i Hárinu. að fara fínt í það tíl að sjokkera þau ekki. Fyrir sjálfa mig hefði verið átak að sýna mig nakta á sviði. Ég gaf kaffipásu og á eftir sagði ég að við myndum eyða einum eða tveimur klukkutímum í þetta atriði. Við vorum búin að æfa sönginn og hreyfingarnar áður og nú átti stóra stundin að renna upp. En ég komst að því þarna að stóra stundin var bara fyrir mig. Þegar kaffitíminn var útrunninn bólaöi ekki á börnunum, þau voru horfin svo ég fór að leita að þeim. Jú, yfirhafnir þeirra voru enn frammi svo einhvers staðar hlutu þau að vera í húsinu. Og mikið rétt, á efstu hæð kem ég að þeim hinum róleg- ustu, öllum kviknöktum haldandi á ímyndáðri fallhlíf í skjannaljósi: - Við erum bara aö æfa okkur svo þetta verði þér ekki of erfitt, sögðu þau. Þau voru þá búin að æfa sig í heila viku uppi á lofti í hverjum kaffi- tíma. Berstrípaðir strákar og stelpur Við höfðum forsýningu fyrir frum- sýninguna, buðum blaðamönnum, háskólastúdentum og fleirum: Þá verður Háríð frumsýnt n.k. mánudag og mun ríkja mikil eftir- vænting hjá almenningi. Ekki mun hún þó vera almennt, hstræns eðhs, heldur hlakkar fólk til að sjá stráka ogstelpur berstrípaðar á sviðinu, því stykkið er ómerkilegt, utan músíkur. Það er furðuleg afstaða leikstjórans, eflaust vegna kröfu leikara, að banna ljósmyndir af þessu listafólki, sem sýhir nekt sína og skakar sér fyrír peninga. Svonasjálfsblekkingereins búraleg og hún er fáránleg, „hsta- fólk" neitar að sýna sig. Hafið þið heyrtþað betra ? Oghvað segir Frey- móður? (Mánudagsblaðið, 5. apríl 1971.) „Nei" svaraði Freymóður, „ég hef ekki hugsað mér að skipta mér af nektarsenu leikaranna íHárinu. Það kemurþó ekki til afþví, að ég sé að skipta um skoðun á kynferðismál- um"...„Án þess að hafa séð sýning- una get égnú lítið talað mig út um skoðun mína á stríph leikaranna, en með fyrirvara mundi ég segja svona sýningu afar óheppilega fyrir þjóð- ina..."(Vísir, 14. apríl 1971.) „Frumsýningin" var ígærkvöldi í Glaumbæ oghrífning viðstaddra var geysimikil... ílok leiksins flykktust áhorfendur upp á leiksviðið og tóku þátt í lokadansatríði HÁRSINS. Eftir sýhinguna var það að heyra á fólki, að sýhingin hefði faríð fram úr bjart- sýnustu vonum. En það voru ekki einungis áhorfendur sem voru ánægðir, því eftir sýninguna „ toller- uðu" leikendur leikstjórann Brynju Benediktsdóttur og söngstjórann SigurðRúnar. (Alþýðublaðið, 2. apríl 1971.) Vegna nektaratriðisins lenti ég í vandræöum_ með sjónvarpið. Fyrir frumsýninguna þurftum við sárlega að fá umfjöllun og leitaði ég þá á náðir fréttastjórans, síra Emils, og bað hann um að við fengjum viðtal og tekinn yrði upp bútur af æfing- unni. Hann brást hinn versti við og sagði að slíkur ósómi sem þessi sýning væri, klám og strípaðir leikarar, ætti ekkert erindi inn í hina virðulega stofnun, sjónvarpið. Og þar við sat. - Sama gilti um útvarpið. Samt komumst við einhvern veginn það langt að hópurinn fór í upptöku og söng inn nokkur lög niðri á Skúla- götu þar sem útvarpið var til húsa. En aldrei var þessum upptökum hampað, hvað þá útvarpað, og áfram hljómuðu lögin úr Hárinu á ensku í gömlu gufunni. ÚrKópavogi í Glaumbæ Eftir látlausar æfingar, þegar ég var farin að sjá fyrir endann á vinnu okkar, var mér orðiö ljóst að hús- næði Leikfélags Kópavogs hentaöi ekki þessari sýningu. Ég gat ekki hugsað til þess eftir alla þessa vinnu að hafa bara órfáar sýningar og ef til vill tap. Svo við fengum Glaumbæ til sýningahaldsins, reyndar eftir nokkurt stríð við Leikfélag Kópa- vogs. Úr Bréíi Brynju til Leikfélags Kópa- vogs: ... Við vttjum gera það Ijóst nú þegar, að verði frumsýningu enn frestað afþeim ástæðum, að viðkom- umst ekki til æfinga íþví húsi, sem félagar leikfélagsins hafa vaUð til sýninga, teljum við að starf okkar hafi allt farið til ónýtis, þar eð próf- lestur stendurfyrir dyrum hjá fíest- um, og aðrir hafa ekki efni á að sleppa vinnu lengur en hálfan mán- uð í viðbót. Treysti Leikfélag Kópavogs sér ekki til að standa að sýningunni á sama tima og leikflokkurinn og framkvæmdastjóri félagsins hafa miðað að og er eini framkvæmdar- möguleikinn, virðist okkur eðlilegt að stjórn Leikfélags Kópavogs selji leikflokknum sýningarréttinn í hendur svo þriggja mánaða vinna allra þessara aðila verði ekki bóta- laust að engu gerð... Jón Þórisson vann leikmyndina sem átti að vera sáraeinföld; amer- íski fáninn á lofti og hallandi pallur til að leika á. Ég vildi aftur á móti leggja aðaláherslu á búninga og leik- muni, en þá sníkti ég flesta hjá Sölu varnarliðseigna, svo sem silkifaU- hlífina stóru sem skreytti nektarsen- una. Brúðkaupsgjafir okkar Erlings og föt mín flest hófnuðu í Hárinu og þetta dót átti ekki afturkvæmt, það brann flest eða týndist í brunanum sem varð um haustið þegar Glaum- bær brann. Miklarvinsældir Hárið var svo frumsýnt mánudags- kvöldið 5. apríl 1971. Sýningin á Hárinu var sannkaUaö- ur „success". Ég hélt utan um hverja sýningu, gaf nótur á eftir og gætti þess að ekki yrði sjúskað með neitt. Þar fór ég eins og yfirleitt ævinlega síðan eftír orðum kennara míns úr leiklistarskólanum, Haralds Björns- sonar leikara og leikstjóra: - Oh, auðvitað er þetta erfitt, þetta er allt óskaplega erfitt sem viðkemur kúnstinni, en erfiðast af öllu er þó „successinn", hann verður maður aö halda utan um, hann verður að passa upp á, því annars komast hýenurnar á kreik. En ég passaði ekki nógu vel upp á successinn okkar. Fólkið fór að þreytast, ég skipti um í minni hlut- verkum vegna forfaUa sem var ekki mikið mál fyrir mig. En þegar sá sem lék aðalhlutverkið, hann Arni Blan- don, var búinn að sannfæra hópinn um að enginn kæmi í sinn stað og nú þyrfti hann að fara í háskólann og sinna merkUegri hlutum, lét ég undan. Við ákváðum að hætta. Auð- vitað hefði ég getað fundið annan í hlutverkið og haldið áfram að leika í heUt ár - og Árni hefði þess vegna getað haldið sínu striki með sitt nám í háskólanum - sem mér skilst að hann stundi enn af fuUum kraftí. Þegar við hættum að sýna Háríð í Glaumbæ náði biðröðin við miðasöl- una niður að Tjórn. Eftír á hélt fólk að við hefðum hætt vegna brunans sem varð í Glaumbæ stuttu seinna en það er ekki rétt. Við áttum að vísu ýmsa persónulega muni ósótta, ég aUt mitt drasl og hljómsveitín Nátt- úra tapaði öllum sínum hljóðfærum og fékk aldrei bætt. Þeir sem unnu við þessa sýningu urðu Utlu fjáðari að verkefnu loknu, en veitingamaðurinn hafði stórgróða af og Leikfélag Kópavogs hefði getað blómstrað á eftir, fjárhagslega að minnsta kosti. Á þessum árum hirti maður ekki mikið um að fá réttlátlega greitt fyrir vinnu sína, maður var svo lukkuleg- ur yfir að fá að vinna aö sinni list- grein sem var líf manns allt að um slíka smámuni eins og aura eða gróða var ekki að ræða. Vildu endur- vekja Hárið Rúmum tuttugu árum seinna ákváðum við Sigurður Rúnar við þriðja mann að setja upp Hárið á eig- in vegum. Við fundum húsnæði í miðbænum og náðum sambandi við lögfræðinga höfunda í New York og fengum sýningarrétt. En þegar við skoðuðum samninginn nánar kom í ljós í smáa letrinu að þessi réttur var fyrir flutning á ensku, skandínavíska réttinn þurfti að sækja til Kaup- mannahafhar. Við sendum umboðs- manni þar símbréf og fengum svar um hæl að við þyrftum að greiða sem svaraði rúmlega hátfri mUljón ís- lenskra króna við undirskrift og rétt- urinn væri okkar, en Þjóðleikhúsið og eitthvað sem héti West Side The- atre hefði rétt í þessu beðið um rétt- inn en ekki gengið eftir honum með greiðslu. Við vorum það langt komin með undirbúning þennan júnímánuð 1993 að greiðslan stóð ekkert í okkur en þá fáum við óvænt bréf um að fyrrnefndir aðUar séu búnir að öðlast réttinn og inna greiðsluna af hendi. Þarna fannst okkur ríkisstofhun bregða fæti fyrir einkaframtakið að ástæðulausu. (Ath.: Flestar millifyrirsagnir eru blaösins.) J-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.