Morgunblaðið - 21.10.2001, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 21.10.2001, Blaðsíða 26
LISTIR 26 SUNNUDAGUR 21. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ J á, ég fór á landsfund. Í fyrsta skipti í fimmtán ár. Ekki segi ég að mér hafi verið tekið með kostum og kynjum. Sumir mældu mig upp og niður og spurðu með svipnum: Hvað er hann að gera hér? Kristján vinur minn Ragnarsson í LÍÚ spurði: Ertu enn í flokknum? og Halldór Blöndal, líka gamall vinur minn, stjórn- aði fundi og kynnti tillöguna, sem ég átti aðild að, sem tillögu Ellerts Schrams. Hann tók upp á að beygja ættarnafnið, blessaður, og vildi hafa það í eignarfalli, þótt ég hafi ekki heyrt það áður. En svona er Halldór, ótrúlegur húmoristi og góður í beygingum. En almennt var mér tekið vel. Týndi sonurinn kominn heim. Gaml- ir kunningjar heilsuðu kumpánlega og það var gaman að mæta aftur. Enda hef ég ekkert nema ljúft um þessa landsfundi að segja. Þetta eru stórir fundir og fólk úr öllum stéttum og öllum byggðarlögum, menn og konur, sem eiga það sameiginlegt að vera gott fólk og vera styrkur Sjálfstæðisflokksins. Satt að segja dáist ég dálítið að þessu landsfundarfólki. Leggur á sig að sitja þar heila helgi, klappa fyrir forystunni, pæla í tillögum, sitja undir ræðum, vera með. Það er ekkert sjálfsagt nú á dögum þegar allir eru innhverfir og sjálflægir og félagsmál og stjórnmál eru ekki í tísku og oftast aðeins fyrir hina, og þá fáu, sem stjórna. Það ber að þakka að fólk skuli nenna að koma og eyða heilli helgi í að taka ákvarðanir, sem í rauninni er búið að taka ákvarðanir um, áður en komið er til landsfundar. Ég fór á fundinn, frómt frá sagt, í öðrum tilgangi. Ég vissi svosum um, að búið var að taka allar mikilvægar ákvarðanir um kvóta og fiskistjórn og hóflegt veiðleyfagjald, áður en ég mætti. Að því leyti skar ég mig úr, þótt ég sé að öðru leyti eins og fólk er flest og vel meinandi eins og allir góðir sjálfstæðismenn eru inn við beinið. Það er auðvitað ókurteisi að hafa annan tilgang með komu sinni en þann að klappa fyrir ákvörðunum, sem búið er að taka, en svona var ég ungur og þetta hefur ekki elst af mér, því miður, og fór ekki framhjá Halldóri Blöndali, fundarstjóra, og þess vegna var ég hafður í eignarfalli. Fyrir að brúka munn. En það er þessi déskotans sannfæring, sem sífellt er að þvælast fyrir mér og varð þess valdandi á sínum tíma að ég hneigðist að Sjálf- stæðisflokknum, því hann boðaði frelsi til skoðunar, frelsi til tján- ingar, frelsi til að vera öðru vísi en hinir. Það var ekki alls staðar leyft. Í sögu Solzhenitsyn um Gúlagið í Sovét segir frá því, þegar hinn mikli foringi Stalín kom til fundar og hóf upp sína raust, þá var venja að klappa inn á milli í ræðunni og þetta klapp gat tekið allt upp í tuttugu mínútur. Það þorði enginn að hætta. En svo var það á einum slíkum fundi í Gúlaginu, að gömul kona hætti að klappa í miðjum fagnaðarlátunum, af því að það leið yfir hana. Hún var handtekin daginn eftir. Það var enginn handtekinn á landsfundinum, ekki einu sinni ég, enda lýðræðislegur flokkur og fólk fær að hafa skoðanir, þótt ekki sé alltaf mikið gert með þær. Og það var meira að segja klappað fyrir ræðunni minni, enda þótt lítið væri gert með hana. Ég fékk hins veg- ar þau vinsamlegu skilaboð, að auðlindin, sem felst í fiskinum í sjón- um, sé ekki lengur eign þjóðarinnar, heldur útgerðarinnar, og allir þeir sem tala um þjóðareign eru sameiningarsinnar og sósíalistar og það samrýmist ekki grundvallarstefnu Sjálfstæðisflokksins að tala um auðlindina sem þjóðareign. Þetta sagði Tómas Ingi, sem er al- þingismaður að norðan og klár karl, og ég uppgötvaði allt í einu, að ég hef misst af heilmiklu, í þau fimmtán ár, sem liðin eru frá því ég kom á landsfund síðast. Enda var það samþykkt á fundinum, með yfirgnæfandi meirihluta, að kvótinn væri eign útgerðarinnar, eftir að hún væri búin að borga hóflegt veiðileyfagjald. Með því að borga tíkall fær hún milljón. Og svo er allt klappað og klárt fyrir hagræðinguna. Þjóðin verður að skilja þetta, enda um sáttargjörð að ræða, höfðinglega boðin af út- gerðinni og þeim stjórnmálamönnum, sem hafa pælt mest í málinu, og komist að þeirri niðurstöðu að það sé í samræmi við grundvall- arstefnu flokksins að þjóðin eigi ekkert í þessari auðlind. Ekki baun í bala. Ég er auðvitað kjaftstopp. Og hefði betur verið kjaftstopp strax. Nú er maður kominn í hóp kverúlanta og kjaftaska, sem hafa alla tíð verið til ama á fundum, sem haldnir eru til að fólk mæti án þess að tala. Á öllum þeim landsfundum og Varðarfundum og málþingum, sem ég hef sótt um dagana, hefur þótt hin mesta prýði að því fólki, sem talar minnst. Helst ekki neitt. Sumir voru þar, sem aldrei skildu þennan tilgang með fundahöldunum og voru sífellt í pontu, og fund- argestir dæstu og fóru út og tóku í nefið og töluðu um þetta djöfuls- ins málæði, sem gerði ekki annað en að tefja fundinn. Þessir ræðu- menn, sem ekki voru kannske margir, en sífellt þeir sömu, voru ?pain in the ass?. Allt í einu upplifði ég mig í þessum hópi og var ekkert hissa á því þegar Halldóri Blöndali blöskraði og ákvað að beygja ættarnöfn. Eða þegar Kristján útgerðarkóngur spurði hvort ég væri enn í flokknum! Það eru alveg rosaleg mistök að leyfa sér að hafa skoðun. Hvað þá ef hún er á skjön við grundvallarstefnu flokksins. Sjálfstæðismenn eiga ekki að tala um þjóðareign. Ekki um sameign. Það er ljótt orð og sósíalismi og eitur í beinum sannkristinna. En að öðru leyti var þetta góður og glæsilegur landsfundur. Davíð fékk 98% atkvæða og þeir í gamla Sovét hefðu glúpnað af minnimátt- arkennd frammi fyrir þessari kosningu, og þó var enginn rekinn út og enginn handtekinn og ég fékk jafnvel að kjósa, þótt ég hefði nærri því verið búinn að eyðileggja fundinn með ótímabærum og asnaleg- um athugasemdum. En ég gerði þó það gagn, að nú er þetta komið á hreint, hver eigi kvótann. Sjálfstæðisflokkurinn getur þakkað mér og mínum fáu skoðanabræðrum, að línurnar eru skýrar. Kristalskýrar. Ekki baun í bala HUGSAÐ UPPHÁTT Eftir Ellert Scram ebs@isholf.is YFIRLITSSÝNING á verkum Kristjáns Guðmundssonar prýðir nú vestursal Kjarvalsstaða. Satt best að segja er salurinn á mörkunum að geta talist nægilega stór þótt það hái ekki verkunum beinlínis sökum þess hve látlaus þau eru. Þó hefði það óneit- anlega verið magnað að sjá Kristján í öllu húsinu því hann er meðal þeirra fáu íslensku listamanna sem eru nægilega stórbrotnir til að þola húsið allt eins og það leggur sig. En vissulega var tími til kominn að efna til svona sýningar á verkum Kristjáns þótt það væri ekki nema til að ítreka þróun listamanns sem ekki fer tilfinningalega braut í listsköpun sinni. Við eigum ekki mjög marga slíka listamenn, og einhvern veginn vefst það fyrir almenningi að viður- kenna list sem sprottin er af annars konar viðmiði en fagurfræðilegri til- finningahyggju. Einhverra hluta vegna eigum við örðugra með að meðtaka list sem byggð er á rökvísum og hugmynda- legum grunni en hina sem aðeins lýt- ur að einfaldri smekkvísi og fegurð. Þótt ætíð sé verið að vara okkur við að taka útlitið fyrir innrætið, til dæmis í mannlegum samskiptum ? við eigum ekki að láta glæsilegt útlit manna yf- irskyggja það sem undir býr ? breytir það litlu um afstöðu okkar til lista. Við setjum ytra útlit hennar ofar inn- takinu, og látum jafnvel að því liggja að inntakið skipti engu máli. Jafnvel þegar hún virðist sem glannalegust er list Kristjáns byggð á alvöru þess spurula. Þríhyrningur hans í ferningi, frá 1971?72 ? 4x4 metrar af mold ? er ósýnilegur þrí- hyrningur sökum þess að vígð moldin í honum skilur sig ekki sjónrænt frá ferningnum utan um. Það er einfald- lega ekki hægt að greina vígða mold frá óvígðri hversu grannt sem menn rýna. Auðvitað skellum við okkur á lær, hlæjum og hristum hausinn yfir þessari bannsettu vitleysu. Það breyt- ir því þó ekki að Kristján sannar það óvéfengjanlega með þessu verki að táknheimur okkar nær lengra en til þess sem við skynjum. Þannig er list Kristjáns annað og meira en eintómur grallaraskapur. Um leið og við skellum upp úr læðist að okkur sá grunur að þetta sé ein- mitt lóðið og listamaðurinn hafi lög að mæla. Þannig er það með jafntímalín- urnar ? bleklínur sem dregnar eru eftir gljúpum pappír ? sem grennast og fitna, allt eftir tímanum sem lista- maðurinn gefur sér við gerð þeirra. Með því að aga sig við drög á línum sem tekur nákvæmlega eina mínútu að setja á blað með bleki, penna og skeiðklukku gat Kristján gert tíma- lengd sýnilega sem ómögulegt var að nema með öðru móti. Hann gerir okkur kleift að skynja og skilja óravídd lengstrar nætur á Norðurlandi við vetrarsólhvörf og ómælisleið þeirrar vegalengdar sem tekur jörðina að fara umhverfis sólu. Með 31.556.926 sekúndupunktum fyllir fyrra bindi bókverksins Once around the Sun heilar 724 blaðsíður. Síðara bindið sýnir með láréttum lín- um, á 720 blaðsíðum, þá 29.771 metra af geimnum sem jörðin klýfur hverja sekúndu. Með því að fletta bindinu ógnarhratt má gera sér nokkra grein fyrir þeim hraða og vegalengd sem jörðin fetar um sólu. En eru verk Kristjáns þá eingöngu myndbirtingar ómælisvídda, rök- hvöss og rúin allri fegurð? Það er öðru nær. Á níunda áratugnum tók Krist- ján að efnisvæða list sína á nýjan leik með ýmsu móti. Hápunktur þess ferl- is varð undir lok þess áratugar þegar hann komst í kynni við finnskar papp- írsrúllur sem vógu um 1.300 kíló- grömm, og grafíthellur, stengur og kubba frá verksmiðju í Nürnberg, þaðan sem endurreisnarmeistarinn Albrecht Dürer ? þekktasti teiknari norðan Alpafjalla ? var upp runninn. Pappírsrúllurnar og grafítblakkirnar gerðu Kristjáni kleift að setja saman þyngstu teikningar í heimi. Skömmu síðar var hann þó jafn- framt farinn að gera smærri verk með pappírsrúllum úr reiknivélum og 0,7 millimetra blýi sem hann límdi upp á vegg sem áþreifanlegar línur. Hér er þó einungis tæpt á broti af þeirri hugvitsamlegu list sem Krist- ján hefur látið frá sér fara á rúmum þremur áratugum og gerir hann að einhverjum einarðasta og marksækn- asta myndlistarmanni okkar. Eins og áður sagði er sýningin í það smæsta að umfangi. Hún hefði gjarn- an mátt vera helmingi stærri og ná til allra Kjarvalsstaða. Hún er þó prýði- lega upp sett og sem sárabót fylgir henni sýningarskrá sem mun standa eftir sem framúrskarandi heimild eft- ir að sjálfri sýningunni lýkur. Ég minnist þess ekki að hafa fyrr séð sýningarskrá fylgja íslenskri sýningu þar sem engu er til sparað, enda telur hún rúmar þrjú hundruð blaðsíður og fyllir vel í þær eyður sem eru í sjálfri sýningunni. Æviágrip Sólveigar Nikulásdóttur og megintexti Ólafs Gíslasonar, ásamt upplýsandi viðtali við lista- manninn, veita skránni prýðilega fyll- ingu. Myndefnið er framúrskarandi og fylgir vel eftir þróun Kristjáns frá 1967, þegar hann sýndi á hinni mjög svo umdeildu sýningu, UM ?67, í Laugardalshöllinni. Vonandi er sýn- ingarskráin til marks um það sem koma skal í upplýsingastarfsemi kringum íslenskt sýningahald. Hér er á ferð sýning og sýningarskrá sem ættu ekki að fara fram hjá neinum listunnanda. Listin í sjálfri sér MYNDLIST Kjarvalsstaðir Til 16. nóvember. Opið daglega frá kl. 10?18. BLÖNDUÐ TÆKNI KRISTJÁN GUÐMUNDSSON Halldór Björn Runólfsson Morgunblaðið/Einar Falur ?En vissulega var tími til kominn að efna til svona sýningar á verkum Kristjáns þótt það væri ekki nema til að ítreka þróun listamanns sem ekki fer tilfinningalega braut í listsköpun sinni.? ÞRÍR feðgar efna til útgáfu- kvölds í Kaffileikhúsinu annað- kvöld, mánudagskvöld, kl. 20.30 og kynna ljóða- og tóna- diska sína. Eyvindur P. Eiríks- son kynnir bók sína Óreiðum, augum, heiðin ljóð; Eyjólfur B. Eyvindarson kynnir tónadisk sinn Sesar A. Stormurinn á eft- ir logninu og Erpur Þ. Eyvind- arson kynnir tónadisk sinn BlazRoca, XXX Rottweiler. Gestir verða G. Rósa, Steinþór Jóhannsson og fleiri. Tónlist er eftir Hilmar Örn, Sesar A og XXX Rottweiler. Útgáfukvöld í Kaffileik- húsinu SNEGLA-listhús er tíu ára um þessar mundir og af því tilefni var opnuð sýning á verkum lista- kvennanna sem standa að listhús- inu á föstudaginn var í húsnæði þess á horni Klapparstígs og Grettisgötu. Á sýningunni er að finna fimm- tán verk listakvennanna sem standa að listhúsinu, en það var opnað 12. október árið 1991. Sýningin stendur til 10. nóv- ember og verður opin daglega um leið og listhúsið frá klukkan 12?18 virka daga og frá kl. 11?15 á laugardögum. Morgunblaðið/Kristinn Frá opnun tíu ára afmælissýningar í Sneglu-listhúsi á föstudaginn var. Afmælissýning í Sneglu
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.