Morgunblaðið - 02.04.2005, Qupperneq 61

Morgunblaðið - 02.04.2005, Qupperneq 61
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 2. APRÍL 2005 61 MENNING PRAKKARAR hljóta gjarnan makleg málagjöld í bókmenntum og hefur þeim oft verið ætlað að vera öðrum víti til varnaðar. Sem dæmi má nefna fór heldur illa fyr- ir þeim Max og Mórits (Max und Moritz). Saga Wilhelm Busch um þá piltana er stundum sögð vera ein af fyrstu teiknimyndasögunum og fjallar hún um hrottalega hrekki andhetjanna. Þeim hefnist hins vegar fyrir bellibrögðin og enduðu þeir félagar sem andafóð- ur eftir að hafa verið hakkaðir niður í smátt. Sigurbjörn Þorkelsson, höf- undur bókarinnar Prakkarastrik Bjössa, segir bæði í inngangi og á bókarkápu að textinn eigi að ein- hverju leyti að vera lesendum við- vörun um að ganga ekki of langt í prakkarastrikum sínum. Lesandi kynni að álykta sem svo að slík yf- irlýsing frá höfundi gulltryggði móralska frásögn sem miðlaði skýrum siðaboðum. Undirritaðri, sem almennt er ekki hrifin af ein- hliða siðapredikunum í bók- menntum, kom það því mjög í opna skjöldu þegar henni blöskr- aði móralsleysið. Prakkarastrik Bjössa er ekki heildstæð saga, segir í inngangi bókarinnar, heldur er um að ræða sjálfstæðar myndir af uppátækjum stráksins. Formið veldur því hins vegar að bókin verður fljótt leiði- gjörn upptalning. Orsakasamband sagnanna er lítið sem ekkert og mikið er um endurtekningar á keimlíkum og oft ófrumlegum hrekkjum. Í upphafi ráða kúk og piss brandarar að mestu ríkjum. Bjössi pissar framan í lækninn sem kom honum í heiminn með keisaraskurði, hann prumpar fram- an í ættingja sína og kúkar á hausinn á ömmu sinni. Hann slettir vatni á hempu prestsins sem er að skíra hann „svo engu varð líkara en presturinn hefði pissað í sig eða að pissað hefði verið utan í hann“ (bls. 14) og hann pissar framan í pabba sinn. Í fyrstu eru prakkarastrikin nokkuð saklaus, og hugsanlegt er að einhver börn kynnu að hafa einhverja ánægju af því að lesa um þau. Þegar fram í sækir fara þau hins vegar að taka á sig nýjar og hrottalegri myndir. Bjössi klín- ir tyggjói í hár bekkjarsystur sinnar, hann vísar gestum sem haga sér ekki eftir hans höfði úr afmælisveislu sinni og lætur þá standa úti í frostinu uns hann seg- ir að þeir megi snúa aftur til veisl- unnar og níðist á ungum dreng sem liggur vel við höggi og manar hann upp í alls kyns vitleysu. Loks keyrir um þverbak þegar Bjössi gerir alvarlegt at í föður sínum. Hann hringir í hann í vinn- una og segir honum að besti vinur hans hafi fengið hjartaáfall og hafi látist á leið á sjúkrahús. Bjössi virðist þó ekki eiga að vera and- hetja í anda Max og Mórits. Sam- úð sögumanns virðist yfirleitt vera með Bjössa og hrottaskapur hans er sjaldnast fordæmdur. Sögumað- ur á það jafnvel til að leggja blessun sína yfir und- arleg uppátækin. „Þetta atvik er nátt- úrulega óstjórnlega fyndið, en hverslags uppátæki og húmor er þetta eiginlega?“ segir hann um eitthvert hermdarverkið (bls. 71). Í raun minnir sögu- maður á eftirlátssamt og firrt foreldri sem finnur barni sínu fátt til foráttu og glottir út í annað yfir ósvífni þess þegar það biður krakk- ann um að láta af vit- leysunni, svona rétt til málamynda. Eins og svo mörg börn myndu gera undir slíkum kringumstæðum gengur Bjössi á lagið. Hann verður æ óviðkunn- anlegri eftir því sem líður á bók- ina. Þegar smíðakennarinn rekur sig í vélsögina og missir framan af þremur fingrum í smíðatíma hefur Bjössi mestar áhyggjur af hillunni sem hann var að smíða því á hana slettist blóð, „það stóð aldrei til að hillan yrði rauð“ (bls. 56). Skortur á næmi einkennir stíl bókarinnar líkt og aðalpersónu hennar. Hann er talmálslegur og svo virðist sem verið sé að reyna að líkja eftir tungutaki unglinga. Textinn er hlaðinn orðum á borð við „þvílíkt“, „maður“, „vá“, „ekk- ert smá“, „eða eitthvað“ og er af- raksturinn oft rembingslegur: „Hann tók þvílíkt tilhlaup“ (bls. 35). „Já, hátíðlegt og flott var það maður, vá“ (bls. 74). „Ekkert smá undrandi“ (bls. 33). „Á borðinu var þessi líka flotti kristals blómavasi sem langa langa amma og afi hans höfðu keypt í Danmörku fyrir tvö- hundruð árum eða eitthvað“ (bls. 19). Textinn hefði haft gagn af prófarkalestri. Ég rengi ekki þá yfirlýsingu höfundar, að hann hafi raunveru- lega ætlað lesendum bókarinnar Prakkarastrik Bjössa að læra eitt- hvað af sögunni. Lesturinn skilur þó lítið eftir annað en óhugnað. Bjössi er ekki prakkari, heldur óþokki sem hefði best hlotið sömu örlög og Max og Mórits. Ekki prakkari, heldur óþokki BÆKUR Barnasaga eftir Sigurbjörn Þorkelsson Myndskreyting kápu: Margrét Jónsdóttir Prentun: Litróf ehf. Bókband: Bókavirkið ehf. Bls. 96 bls. Útgefandi og útgáfuár:Höfundur: Sig- urbjörn Þorkelsson, 2005. PRAKKARASTRIK BJÖSSA Sigurbjörn Þorkelsson Sif Sigmarsdóttir AFTUR til steinsins er heiti nýrrar ljóðabókar eft- ir Njörð P. Njarðvík sem JPV útgáfa hefur gefið út. Njörður P. Njarðvík er doktor í íslenskum bókmenntum og hefur verið prófessor við Há- skóla Íslands í allmörg ár. Seinni árin hefur Njörður auk kennslu og ritstarfa verið í for- ystu í SPES, alþjóðlegrar barna- hjálpar sem rekur heimili fyrir munaðarlaus börn í Afríkuríkinu Togo. Njörður hefur fengið fjölda við- urkenninga fyrir skáldskap sinn og störf að mannúðarmálum. Aftur til steinsins er 64 bls. Jón Ásgeir hannaði kápu en mynd á kápu er eftir Eddu Jóns- dóttur. Ljóð Daily Vits FRÁ Stanslaus orka H á g æ ð a fra m le ið sla -fyrir útlitið Nr. 1 í Ameríku Góð heilsa - Gulli betri Laugavegi 4, sími 551 4473 • www.lifstykkjabudin.is Póstsendum Saumlaust aðhald Þú minnkar um 1 númer Litir: Svart - hvítt - húðlitað
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.