Fréttablaðið - 10.04.2004, Page 14

Forveri Björns Bjarnasonar ídómsmálaráðuneytinu sætti
gagnrýni fyrir furðulegar uppá-
komur á borð við pappalöggur og
glæsisalerni. Meinlaus mál en
vandræðaleg. Verri eru tilburðir
núverandi ráðherra. Skipar
hæstaréttardómara út í loftið.
Gefur í skyn að æðsti handhafi
ríkisvalds sé óþarfur með skrif-
um í blöðum. Stóreflir vopnaðar
öryggissveitir sem falla undir
ráðuneytið. Það nýjasta er frum-
varp til breytingar á lögum um
meðferð opinberra mála nr.
19/1991 sem gengur á stjórnar-
skrárbundin mannréttindi á borð
við 71. gr. um friðhelgi einkalífs,
og 70. gr um réttláta málsmeð-
ferð. Hvert stefnir ráðherra ?
Hleranir
Þær breytingar sem lagðar eru
til með frumvarpinu eru margvís-
legar. Tvær skera sig úr. Annars
vegar opin heimild til símahler-
ana án undanfarandi dómsúr-
skurðar. Regla 71. gr. stjórnar-
skrár kveður á um að ekki megi,
meðal annars, rannsaka símtöl án
dómsúrskurðar eða sérstakrar
lagaheimildar. Ljóst er að stjórn-
arskráin er ekki brotin. Þó gengið
nær þolmörkum greinarinnar en
áður var. Opin heimild ákæru-
valds til símhlerana í lögum látin
nægja. Hlaupið yfir mat dómara á
hvort skilyrði laga séu uppfyllt til
þess að hlerun sé heimil fyrr en
eftir framkvæmd. Menn hljóta að
velta fyrir sér þýðingu stjórnar-
skrárbundins réttar manna til að
þurfa ekki að þola hleranir yfir-
valda. Markleysa ef lögregla hef-
ur opna heimild til að framkvæma
þær sýnist þeim svo. Ekki þarf að
bera réttmæti þess undir nokkurn
fyrr en eftir að skaðinn kann að
vera skeður. Hætta er á að í
vafatilfellum muni lögreglan
freistast til að koma sér hjá að
bera atriði undir dómara eftir á til
þess að fá ekki ákúru.
Vegið að réttlátri málsmeð-
ferð
Hitt atriðið er heimild til að
banna verjendum sakborninga að
skoða málsskjöl ef ákæruvaldið
telur það þjóna hagsmunum rann-
sóknar málsins. 70. gr. stjórnar-
skrár kveður á um að öllum beri að
fá réttláta málsmeðferð. Grunnur-
inn á bak við þessa reglu er að
mönnum sé gert kleift að svara
fyrir sakir sínar og koma sjónar-
miðum sínum og málsbótum á
framfæri. Það að banna verjanda
aðgang að gögnum málsins vegur
klárlega að þessum rétti. Hvernig
getur það talist réttlát málsmeð-
ferð ef sakborningur fær ekki að
kynna sér málsskjöl og undirbúa
vörn gegn því sem þar kann að
koma fram? Réttur til aðgangs að
málsskjölum er eitt af mikilvæg-
ustu atriðum meginreglunnar sem
70. gr. byggist á. Ekki telst vera
um sérstaka undantekningarheim-
ild að ræða, enda segir í greina-
gerðinni með breytingunni að lög-
regla hafi „til þess nokkurt svig-
rúm“ að meta hvenær heimild til
synjunar aðgangs er notuð.
Einvaldurinn
Þær breytingar sem Björn
hefur lagt til eru til þess fallnar
að létta lögreglunni störf sín.
Það sem borgararnir þurfa að
velta fyrir sér er hvort það sé
forsvaranlegt að sneiða nærri
stjórnarskrárbundnum mann-
réttindum til að auðvelda störf
yfirvalda.
Ljóst er af verkum dómsmála-
ráðherra að hann hefur eitt
markmið framar öðrum. Eflingu
framkvæmdavaldsins. Á kostnað
dómsvaldsins með því að skipa
dómara eftir geðþótta og færa
verkefni undan valdsviði þeirra.
Á kostnað lagasetningarvaldsins
með því að leggja niður forset-
ann. Á kostnað borgaranna með
því að auka íhlutunarheimildir
lögreglu í einkalíf almennings og
minnka réttarvernd sakborn-
inga. Illa er komið fyrir forustu-
manni stjórnmálahreyfingar
sem kennir sig við frelsi einstak-
ingsins. Markvisst er unnið að
ofríki yfirvaldsins. ■
Danir eru búnir að búa við sittfríríki áratugum saman og
hafa átt bágt með að koma bönd-
um á það þó að einhver breyting
sé nú að verða til batnaðar; en
þar er átt við Kristjaníu í Kaup-
mannahöfn.
Og nú erum við Íslendingar
að koma á fót slíku fyrirbæri
austur við Kárahnjúka sem það
merkilega fyrirbæri Lands-
virkjun stendur fyrir með dygg-
um stuðningi íslenskra stjórn-
valda. Þar er átt við vinnubrögð
og framkomu ítalska verktaka-
fyrirtækisins Impregilo sem
hefur frá upphafi verks síns á
þessu svæði flutt inn fjölda
fólks frá fátækum löndum í
gegnum erlendar starfsmanna-
leigur og því engin leið fyrir ís-
lenska aðila að komast að hver
launakjör þessa fólks eru þar
sem launagreiðslur fara fram
erlendis.
Koma líkt og ferðamenn
Mikill hluti vinnubærra
manna kemur inn í landið líkt og
ferðamenn og hefur þess vegna
ekki atvinnuleyfi. Margir
staldra stutt við í fríríkinu og
því mikil hreyfing á fólki fram
og til baka. Þar af leiðandi
stendur verktakinn ekki við
skattgreiðslur til ríkissjóðs og
sveitarfélaga og virðist ætla að
komast upp með það eins og svo
sem annað á þessu vinnusvæði.
Er þá átt við brot á lögum um
aðbúnað, réttindaleysi starfs-
manna og öryggi þeirra á vinnu-
stað ekki tryggt.
Eftirlitsstofnanir virka ekki
Og það er eins og eftirlits-
stofnanir samfélagsins virki ekki
á þessu svæði. Það eru gerðar at-
hugasemdir og frestir gefnir og
lítið gerist. Þegar yfirmenn þess-
ara stofnana sem þessi mál heyra
undir, sem og ráðamenn Lands-
virkjunar og þjóðarinnar, eru
spurðir er svarið: jú það er ekk-
ert óeðlilegt að eitthvað fari úr-
skeiðis í verki af þessari stærð-
argráðu, en það er verið að vinna
í málinu og það er í réttum far-
vegi. Svona er þetta búið að
ganga frá því á síðasta ári og
þessi „rétti farvegur“ þýðir ná-
kvæmlega eitt; nefnilega nánast
óbreytt ástand. Og ráðherrar
koma í heimsókn í ríkið og hver
af öðrum lýsa þeir aðdáun á öllu
því sem fyrir augu ber og halda
vart vatni af hrifningu.
Er þetta það sem koma
skal?
Það er alveg ótrúlegt að svona
ástand skuli geta skapast í okkar
landi og verkalýðshreyfingunni
skuli lítið verða ágegnt í aðgerð-
um varðandi afkomu þessa fá-
tæka verkafólks. Er þetta það sem
koma skal? Hver er samkeppnis-
staða íslenskra verktaka sem
verða að virða lög og reglur án
nokkurrar miskunnar, að keppa
við annað eins? Eða er kannski
komin fyrirmyndin; að flytja bara
inn þrælahópa til verka.
Nú er engin launung að hið
lága tilboð ítalska verktakans
byggðist ekki síst á þessu ódýra
vinnuafli sem er notað og því er
dapurlegt að þessi stærsta
framkvæmd Íslandssögunnar
(sem varð reyndar ekki stór
fyrr en öll leyfi og atkvæða-
greiðslur voru í höfn) hefur ekki
forsendur til að fara eftir lögum
og reglum sem gilda hér á landi.
Ég spyr, hvar er stolt okkar
þings og þjóðar að standa fyrir
slíku? Það er vægast sagt ömur-
legt að við, sem eigum elsta og
virtasta þjóðþing í heimi að eig-
in sögn, skulum í byrjun 21. ald-
ar ekki vera komin lengra á
þroskabraut til siðaðs samfélags
en raun ber vitni. ■
Umræðan
GUÐMUNDUR ÁRMANNSSON
■ skrifar um vinnubrögð ítalska verk-
takafyrirtækisins Impregilo.
14 10. apríl 2004 LAUGARDAGUR
Flutt
nauðug af
sjúkrahúsi
Auður, Ása, Guðrún, Hulda og
Ólöf Ásgeirsdætur skrifa:
Við dætur aldraðrar móðurokkar í Keflavík viljum árétta
að hún var flutt nauðug af sjúkra-
húsinu í Keflavík á öldrunarheim-
ilið Víðihlíð í Grindavík.
Við mótmælum fullyrðingum
Sigríðar Snæbjörnsdóttur, fram-
kvæmdastjóra Heilbrigðisstofn-
unar Suðurnesja, í Ríkisútvarpinu
1. apríl síðastliðinn, þar sem hún
segir að ein af dætrum konunnar
hafi lýst því yfir að móðir sín hafi
ekki verið flutt nauðug og að hún
sé ánægð þar sem hún sé.
Við viljum benda á að tvær af
okkur vorum vitni að því þegar
hún var flutt nauðug.
Við viljum hins vegar taka það
fram að við höfum ekkert að setja
út á störf starfsfólks Víðihlíðar og
á það þökk fyrir góða umönnun
móður okkar. Við munum ekki
framar fjalla um mál móður okk-
ar opinberlega. ■
Umræðan
HAUKUR LOGI
KARLSSON
■
formaður SUF gagn-
rýnir Björn Bjarnason
dómsmálaráðherra.
■ Bréf til blaðsins
■ Af netinu
Yfirvaldið
UMRÆÐAN
Vegleg tilboð
- aðeins fyrir korthafa!
RÁÐHERRA Í ÞUNGUM ÞÖNKUM
Rýmkun heimilda til símahlerana í frumvarpi dómsmálaráðherra sætir gagnrýni.
Barn síns tíma
Í kjölfar úrskurðar kærunefndar
jafnréttismála í gær tjáði Björn
Bjarnason, dómsmálaráðherra,
sig um jafnréttislögin og sagði
þau vera barn síns tíma. Þar er
ég honum sammála. Hvar okkur
dómsmálaráðherra greinir á er
barn hvaða tíma jafnréttislögin
eru. Það má skilja á Birni að
hann eigi við fortíðina og að þar
af leiðandi séu þau úrelt. Að
mínu mati er hinsvegar lögin
barn samtímans.
HJÖRTUR EIRÍKSSON Á SELLAN.IS
Unnur Millý Georgsdóttir, móð-ir drengs sem liggur á sjúkra-
húsi vegna líkamsárasar, vill taka
fram að það sé ekki rétt sem fram
kom í viðtali við hana í fyrradag að
starfsmenn á barna- og unglinga-
geðdeild hafi sprautað börn niður
þegar þau sýndu tilfinningar. Hins
vegar hafi þeim verið haldið niðri
á mikilli lyfjagjöf og þau snúin nið-
ur þegar þau sýndu tilfinningar. ■
■ Athugasemd
Fríríkið við Kárahnjúka
VIÐ KÁRAHNJÚKAVIRKJUN
Deilt hefur verið um skattgreiðslur og réttindi erlendra verkamanna við virkjunina.