Fréttablaðið - 15.11.2005, Blaðsíða 20

15. nóvember 2005 ÞRIÐJUDAGUR20
Fyrir skömmu síðan var Síminn
seldur á markaði fyrir um 67 millj-
arða. Fjármagnið mun nýtast í fjöl-
mörg mikilvæg samfélagsverkefni á
næstu árum sem ella hefði ekki verið
svigrúm til að ráðast í að sinni. Eitt
slíkt samfélagsverkefni er uppbygg-
ing nýs hátæknisjúkrahúss í Vatns-
mýrinni í tengslum við þá sjúkrahús-
og háskólastarfsemi sem þar er fyrir
á vegum Landspítala - háskólasjúkra-
húss og Háskóla Íslands.
Jón Kristjánsson, heilbrigðisráð-
herra, kynnti á dögunum niðurstöður
úr alþjóðlegri hönnunarsamkeppni
þar sem nýja hátæknisjúkrahúsið var
sýnt í líkani og á kortum í fyrsta sinn.
Fjármagnið sem fékkst úr Símasöl-
unni mun renna til byggingar fyrsta
áfanga, þ.e. slysa- og bráðaþjónustu
og aðstöðu fyrir rannsóknarstarf-
semi. Ljóst er af kynningunni að
nýja sjúkrahúsið verður stórkostlegt
framfaraspor í heilbrigðismálum
þjóðarinnar. Aðstaða fyrir sjúklinga
og starfsmenn mun verða eins og
best þekkist á þessu sviði.
Ungbarnadauði og lífslíkur á
Íslandi
Í dag er heilbrigðismálum þjóð-
arinnar afar vel sinnt. Þeir mæli-
kvarðar sem helst eru notaðir til
að meta stöðu heilbrigðismála
milli landa eru ungbarnadauði
og lífslengd íbúanna. Hér á landi
er ungbarnadauði sá minnsti
sem þekkist á hnattræna vísu
og ævilengd sú lengsta meðal
karlmanna sem þekkist og sjötta
lengsta meðal kvenna. Nýja
sjúkrahúsið mun auka líkurnar á
að við munum áfram vera meðal
fremstu þjóða hvað heilbrigðis-
þjónustu varðar.
Heilbrigðisþjónusta er almanna-
þjónusta
Á Íslandi er almenn samstaða
um að heilbrigðisþjónustan sé
almannaþjónusta að mestu leyti
þ.e. að verulegur hluti skatt-
greiðslna renni til að standa undir
henni. Hinsvegar er nauðsynlegt
að gera kröfur til að fjármagninu
sé vel varið, en nú fara um 40 pró-
sent af útgjöldum ríkisins til heil-
brigðis- og tryggingamála.
Á næsta ári verður líklega um
700 milljóna króna raunaukningu
til heilbrigðis- og tryggingamála
að ræða. Dæmi um lykiltölur
eru að það kostar um 5 milljónir
króna að reka eitt hjúkrunarpláss
á ári og um 22 milljónir króna að
reka eitt almennt sjúkrahúspláss
á Landspítala - háskólasjúkrahúsi
á ári.
Að undanförnu hefur mikill
árangur náðst í rekstri Landspít-
ala - háskólasjúkrahúss eins og
fram kom í fréttum í haust. Þar
kom fram að gjöld sjúkrahússins á
fyrri helmingi ársins námu 14.367
milljónum króna en tekjur 14.288
milljónum króna. Gjöld eru því 79
milljónum króna umfram tekjur
eða 0,55 prósent. Rekstur þess á
fyrri helmingi ársins er því nán-
ast í jafnvægi, enda nemur frávik
minna en einu prósenti af rúmlega
14 milljarða króna veltu. Af þessu
er ljóst að umskipti hafa orðið í fjár-
málastjórnun sjúkrahússins, þ.e. ef
áætlanir halda áfram að standast
næstu misserin. Ástæða er til að
fagna bættum rekstri sjúkrahúss-
ins og þeirri ákvörðun stjórnvalda
að hefja uppbyggingu nýs hátækni-
sjúkrahúss í Vatnsmýrinni.
ASTRA
Sævarhöf›a 2, sími 525 8000, www.ih.is Opi›: Mán – fös kl. 9–18 og lau kl. 12–16
F
í
t
o
n
/
S
Í
A

F
I
0
1
4
4
7
1
fiú fær› n‡jan Opel Astra frá a›eins 1.695.000 kr. e›a 19.772 kr. á mánu›i.
6,6l á hverja 100 km
Mi›a› vi› 20% innborgun og afganginn á 84 mánu›um.
Höfuðmarkmið leiðtogafundar
um upplýsingasamfélagið sem
hefst um miðjan þennan mánuð í
Túnis er að tryggja að fátæk ríki
geti fært sér í nyt nýja upplýsinga-
og samskiptatækni, þar á meðal
netið, til að efla efnahagslega og
félagslega þróun. En því miður
virðist gæta misskilnings um eðli
fundarins.
Þær raddir hafa heyrst fulloft
að Sameinuðu þjóðirnar vilji með
einum eða öðrum hætti taka yfir
eða stjórna netinu. Ekkert er fjær
sanni. Sameinuðu þjóðirnar vilja
ekki sölsa undir sig netið, heldur
tryggja að það nái til sem flestra.
Um það snýst leiðtogafundurinn í
í Túnis.
Ekki ætti að koma á óvart að
menn rísi upp til varnar netinu,
knúnir heitum tilfinningum. Á
sínum stutta líftíma hefur netið
verið vettvangur umbyltingar á
ólíkum sviðum, allt frá heilbrigð-
is- og menntamálum til blaða-
mennsku og stjórnmála. Í starfi
okkar hjá Sameinuðu þjóðunum
í þágu þróunar höfum við aðeins
séð upphaf þess ávinnings sem
hafa má af netinu: fljótari og betri
samhæfingu aðstoðar við fórn-
arlömb hamfara; betri aðgang
að læknisfræðilegum upplýsing-
um sem bjarga mannslífum á
afskekktum svæðum og aðgang
fólks sem býr við harðstjórn að
óritskoðuðum upplýsingum og
möguleikum til að koma umkvört-
unum sínum á framfæri.
Á hinn bóginn er fyllsta ástæða
til að hafa áhyggjur af því að netið
er vettvangur áróðurs og aðstoð-
ar við hryðjuverkamenn, þar er
klámi dreift, glæpir skipulagðir
og nasismi og aðrar hatursfullar
stjórnmálastefnur lofaðar. En að
ritskoða netheiminn, grafa undan
tæknilegum stoðum hans eða ofur-
selja hann kæfandi stjórn ríkisins
væri að snúa baki við einhverjum
mestu framförum sem um getur.
Að verja netið er að verja sjálft
frelsið.
Hingað til hafa stjórnunar-
aðgerðir á netinu, til dæmis til
að sporna við ruslpósti og tölvu-
glæpum, verið tilviljanakenndar
og óskipulagðar. Engu að síður
hefur uppbyggingu netsins verið
stýrt á óformlegan en skilvirk-
an hátt í samstarfi undir forystu
stofnana, einkafyrirtækja, borg-
aralegs samfélags, háskólasam-
félagsins og tæknigeirans. Þró-
unarríki hafa hins vegar átt erfitt
uppdráttar með að fylgjast með
og þeim finnst þau vera afskipt í
stjórnun netsins.
Bandaríkin eiga þakkir skild-
ar fyrir að hafa þróað netið og
leyft umheiminum að njóta þess.
Af sögulegum ástæðum hafa
Bandaríkin ráðið yfir ýmsum
lykilþáttum þess en sumir segja
að þau ættu að deila þessu valdi
með alþjóðasamfélaginu. Banda-
ríkin hafa sinnt þessari umsjón
af réttsýni og heiðarleika. Þau
viðurkenna lögmæta hagsmuni
og fullveldissjónarmið annarra
ríkisstjórna og að sú þróun haldi
áfram að stjórnun netsins verði
í vaxandi mæli alþjóðleg. Breyt-
ingar eiga hvorki að endurspegla
fortíð né jafnvel nútíð heldur vera
í þjónustu framtíðarinnar þegar
vöxtur netsins mun hafa í för með
sér tröllauknar breytingar í þró-
unarríkjum.
Nú fara í hönd samræður
tveggja ólíkra heima. Annars
vegar er netsamfélagið sem er
óbundið af ríkisvaldinu og býr
við óformlega ákvarðanatöku-
hefð þar sem valdið kemur að
neðan. Andspænis þessari hefð
eru svo ríkisstjórnir og milliríkja-
samtök sem einkennast af form-
legri ákvarðanatöku og skipulagi.
Netið er orðið svo mikilvægt í
efnahagslífi og stjórnsýslu hvers
ríkis að það væri mikil einfeldni
að ætlast til þess að ríkisstjórnir
telji sig ekki hafa hagsmuna að
gæta enda stækkar hlutur netsins
í stjórnsýslu til dæmis í mennta-
og heilsugeiranum. Mikið liggur
við að ríkisstjórnir móti rétta
stefnu í málefnum netsins, sam-
hæfi aðgerðir sínar innbyrðis og
við netheiminn. En ríkisstjórnirn-
ar geta ekki sett reglur upp á eigin
spýtur. Þær verða að átta sig á því
að þær verða að starfa með hags-
munaaðilum utan ríkisins. Þegar
öllu er á botninn hvolft eru það þau
öfl sem hafa leikið lykilhlutverk í
að byggja upp og skipuleggja netið
og verða áfram drifkrafturinn í
útþenslu þess og þróun.
Á fyrri leiðtogafundi í Genf
fyrir tveimur árum rötuðu við-
ræður um stjórnun netsins í blind-
götu. Af þeim sökum fóru aðild-
arríki Sameinuðu þjóðanna fram
á það við mig að skipaður yrði
vinnuhópur til að skoða þessi mál
nánar. Vinnuhópurinn um stjórn-
un netsins skilaði tillögum í nafni
aðila hans en ekki í nafni Samein-
uðu þjóðanna sem slíkra. Hann
lagði til stofnun nýs samræðuvett-
vangs, þar sem allir hagsmunaðil-
ar kæmu saman til að skiptast á
upplýsingum og ráðum og ræða
vandasöm málefni, án þess þó að
hafa ákvarðanatökuvald.
Vinnuhópurinn setti einnig
fram ýmsa valkosti um eftirlit í
framtíðinni, þar sem hlutur rík-
isstjórna er mismikill sem og
tengslin við Sameinuðu þjóðirnar.
Ekki er lagt til að Sameinuðu þjóð-
irnar leysi af hólmi þær tæknilegu
stofnanir sem nú reka netið; ekki
er lagt til að nýrri stofnun Samein-
uðu þjóðanna verði komið á lagg-
ir; í sumum tillögunum er ekki
einu sinni lagt til að Sameinuðu
þjóðirnar leiki nokkurt hlutverk.
Allar gera tillögurnar ráð fyrir að
núverandi tæknilegar stofnanir
haldi áfram sínu starfi, ekki síst
til þess að hlífa stjórn netsins við
dægurþrasi stjórnmála. Aðildar-
ríki Sameinuðu þjóðanna hafa nú
þessar og fleiri tillögur til athug-
unar.
Allir viðurkenna að auka beri
alþjóðlega þátttöku í umræðum
um stjórnun netsins. Af þeim
sökum ættu menn að skella skolla-
eyrum við hræðsluáróðri um að
Sameinuðu þjóðirnar ætli sér að
ráða netinu. Margir vilja finna
höggstað á Sameinuðu þjóðun-
um, en í þessu tilfelli fara menn
í geitarhús að leita ullar. Samein-
uðu þjóðirnar vilja einungis efla
umræður og samstöðu hagsmuna-
aðila og um síðir tryggja að netið
nýtist öllum.
Í aðdraganda fundarins hafa
menn ítrekað að það eru mann-
réttindi að leita, taka við og miðla
upplýsingum og hugmyndum í
gegnum hvaða miðil sem er, þvert
á landamæri. Ég hvet alla hags-
munaaðila sem sækja fundinn í
Túnis til að brúa tæknibilið og
skapa grundvöll fyrir upplýsinga-
samfélag sem er öllum opið og
auðgar og eflir fólk hvar í heim-
inum sem er og koma þessu barni
tuttugustu aldarinnar til nokkurs
þroska á tuttugustu og fyrstu öld-
inni.
Sameinuðu þjóðirnar og internetið
Nýtt hátæknisjúkrahús
Netið er orðið svo mikilvægt í
efnahagslífi og stjórnsýslu hvers
ríkis að það væri mikil einfeldni
að ætlast til þess að ríkisstjórnir
telji sig ekki hafa hagsmuna að
gæta enda stækkar hlutur netsins í
stjórnsýslu til dæmis í mennta- og
heilsugeiranum. Mikið liggur við
að ríkisstjórnir móti rétta stefnu
í málefnum netsins, samhæfi
aðgerðir sínar innbyrðis og við
netheiminn.
Á Íslandi er almenn samstaða
um að heilbrigðisþjónustan sé al-
mannaþjónusta að mestu leyti þ.e.
að verulegur hluti skattgreiðslna
renni til að standa undir henni.
Hinsvegar er nauðsynlegt að gera
kröfur til að fjármagninu sé vel
varið, en nú fara um 40 prósent af
útgjöldum ríkisins til heilbrigðis-
og tryggingarmála.
UMRÆÐAN
HÁTÆKNI-
SJÚKRAHÚS
SIV FRIÐLEIFSDÓTTIR
ÞINGMAÐUR
UMRÆÐAN
INTERNETIÐ
KOFI ANNAN
FRAMKVÆMDASTJÓRI
SAMEINUÐU ÞJÓÐANNA
Bakþankar Jóns Gnarr
Mig langar bara til að þakka kærlega
fyrir pistil Jóns Gnarr um íslenska Bat-
selorinn. Ég lenti í húsi um daginn þar
sem fólk var að horfa á þennan skelfi-
lega þátt. Ég hafði aldrei leitt hugann
að honum áður, hvað þá séð hann. En
eftir smástund ákvað ég að horfa á hann
til enda, svo ég vissi um hvað málið
snerist. Hann var hryllingur. Ég vissi ekki
hvort ég ætti að hlæja eða gráta. Átti
þátturinn að vera grín eða hvað? Að
nokkur maður, karl eða kona, láti hafa sig
í aðra eins lágkúru er mér óskiljanlegt.
Ég er svo innilega sammála því sem Jón
Gnarr skrifar í Fréttablaðið í morgun. Ég
hef líka verið hálfhissa á því að hafa ekki
séð fleiri skrifa um þessa hörmung. Erum
við íslensk þjóð virkilega orðin svona
samdauna lágkúrunni. Það eina sem ég
græddi á að horfa á þáttinn var að ég
hafði enn meira gaman að þættinum um
valið á Íslenska þarfanautinu í Kastljós-
inu. Það var flott. Ég horfði á Batselorinn
nokkrum dögum fyrir kvennafrídaginn.
Ég hugsaði bara - erum við ekki komin
lengra?
Ásthildur Ólafsdóttir
BRÉF TIL BLAÐSINS