Fréttablaðið - 23.09.2006, Qupperneq 80

23. september 2006 LAUGARDAGUR44
menning@frettabladid.is
! Kl. 16.00Myndlistarmaðurinn Magnús
Árnason fremur gjörning í
tengslum við sýninguna Pakk-
hús postulanna sem nú stendur
yfir í Listasafni Reykjavikur,
Hafnarhúsi. Óvæntar skugga-
verur skjóta upp kollinum og
magna upp stemninguna.
> Dagar taldir
Ópera Mozarts, Brottnámið
úr kvennabúrinu, verður
frumsýnd hjá Íslensku óperunni
eftir 6 daga. Í ár eru 250 ár liðin
frá fæðingu Mozarts en hann
samdi alls 22 óperur um ævina
þrátt fyrir að hafa látist aðeins
35 ára gamall.
Brottnámið úr
kvennabúr-
inu samdi
Mozart í
Vín þegar
hann var
25 ára.
Leikritið Systur eftir Þórunni
Guðmundsdóttur verður tekið
til sýninga á ný en verkið fékk
frábæra dóma og góðar við-
tökur þegar leikhópurinn Hug-
leikur frumsýndi það í vor.
Í verkinu segir frá þremur
systrum sem koma saman á
æskuheimili sínu til að ganga
frá innbúi fjölskyldunnar, en
faðir þeirra liggur fyrir dauðan-
um. En eftir því sem þær róta
dýpra í dótið verður fortíðin
skýrari. Gamlar erjur vakna,
gleymdir atburðir rifjast upp
og ekkert verður aftur eins og
það var.
Fjórar af öflugustu leikkon-
um Hugleiks túlka persónurn-
ar, þær Elísabet Indra Ragnars-
dóttir, Hulda B. Hákonardóttir,
Jónína Björgvinsdóttir og Júlía
Hannam. Leikstjóri er Þorgeir
Tryggvason.
Systur hlaut þrjár viður-
kenningar í árlegri verðlauna-
afhendingu Leiklistarvefsins
leiklist.is, var valin sýning árs-
ins og leikrit ársins, auk þess
sem tvær leikkvennanna urðu
hlutskarpastar í valinu um leik-
konur ársins í aðalhlutverki.
Sýningarnar verða í Mögu-
leikhúsinu og í tilefni af við-
fangsefni verksins njóta systur
sérstakra vildarkjara og þurfa
aðeins að greiða einn miða,
óháð því hvað systrahópurinn
er stór. Sýningum lýkur 20.
október.
Systur fara aftur á svið
LEIKRITIÐ SYSTUR FER AFTUR Á SVIÐ
Systur njóta sérkjara á sýningu Hug-
leiks. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
vaxtaauki!
10%
Ýmissa grasa kennir í nýjasta hefti
tímaritsins Þjóðmála en auk annars
efnis er þar að finna viðamikila
umfjöllun um íslensk öryggismál. Í
grein sinni bendir Þór Whitehead,
prófessor í sagnfræði, til að mynda
á að hér á landi hafi verið starfrækt
öryggisþjónusta á vegum lögregl-
unnar í meira en hálfa öld og grein-
ir frá viðbrögðum íslenska ríkisins
við hættu sem talin var stafa af
byltingarstarfsemi og ofbeldisverk-
um á tímum heimsstyrjaldanna og
kalda stríðsins.
Meðal annars efnis eru greinar
eftir Atla Harðarson um samkeppn-
isumhverfi íslenskra framhalds-
skóla, ádrepa um sýningarstefnu
íslenskra listasafna eftir Tryggva P.
Friðriksson, eiganda Gallerýs Fold-
ar, umfjöllun Bjarna Harðarsonar
um bókina Draumalandið og grein
um fóstureyðingar á Íslandi eftir
Stefán Einar Stefánsson guðfræði-
nema. Í heftinu eru enn fremur birt
bréf sem Hannes Hólmsteinn Giss-
urarson, prófessor í stjórnmála-
fræði, fann nýlega í sænskum
skjalasöfnum en þau benda til þess
að framámenn innan íslenska bók-
menntaheimsins hafi á sínum tíma
lagst eindregið gegn því að Gunnar
Gunnarsson rithöfundur fengi
Nóbelsverðlaunin árið 1955.
Ritstjóri Þjóðmála er Jakob F.
Ásgeirsson en útgefandi er Bóka-
félagið Ugla.
Hausthefti
Leikfélag Reykjavíkur
frumsýnir í kvöld mein-
fyndinn gamanleik eftir
þýska leikskáldið George
Tabori. Aðalpersóna verks-
ins er víst óuppalin frekju-
dós að nafni Adolf en verkið
heitir Mein Kampf.
Bergur Þór Ingólfsson leikur hinn
unga Hitler, sem er að sögn enginn
stórlax í þessu verki. „Hann leikur
stórt hlutverk í mannkynssögunni
og í þessu leikriti en þetta er ekk-
ert stórmenni, þetta er hortittur
og höfundurinn nálgast hann
meira eins og óuppalda frekju-
dós,“ segir Bergur. Leikritið heitir
eftir þekktasta ritverki aðalsögu-
hetjunnar en sögusviðið er gisti-
heimili fyrir heimilislausa í borg-
inni Vín á fyrsta áratug síðustu
aldar. Þangað er Adolf kominn
með möppuna sína til þess að
sækja um í listaakademíunni en
hann dreymir um frama á þeirri
braut. Á gistiheimlinu hittir Hitler
tvo gyðinga og á í miklum sam-
skiptum við annan þeirra, hinn
góðhjartaða bóksala Slómó sem
leikinn er af Þór Tulinius. „Slómó
verður þjónn hans og hjúkrunar-
kona og reynir að eiga kærleiksrík
samskipti við hann. Hitler segir á
einum stað í verkinu að hann sé
honum þakklátur fyrir greiðasem-
ina og ætli máski að kaupa handa
honum ofn svo að honum verði
hlýtt,“ útskýrir Bergur sposkur.
„Hann segist líka viljugur til að
leysa þetta gyðingavandamál fyrir
hann og þannig launar hann honum
eflaust greiðann samkvæmt mann-
kynssögunni, ef hún er rétt. Slómó
bendir honum á að hann ætti
kannski hann að hætta þessu
myndlistarstússi og fara frekar í
pólitík. Hitler finnst það ágætis-
hugmynd.“
Sársauki og hlátur
George Tabori, sem nýlega hlaut
virt leiklistarverðlaunin í Þýska-
landi fyrir ævistarf sitt, fer skap-
andi höndum um staðreyndir
mannkynssögunnar. Hún þvælist
ekki fyrir en það er vísað til henn-
ar og augljóst er að aðalpersóna
verksins kallar fram ýmsar for-
hugmyndir. „Tabori hraktist sjálf-
ur undan nasistum og missti fólk í
gasklefana,“ útskýrir Bergur og
bendir á honum takist samt að
grínast með viðfangsefni. „Hann
tekur háalvarlega hluti eins og
helförina og einræðisherrann sem
kom Evrópu til vítis um miðja síð-
ustu öld og gerir grín úr þeim í
lækningaskyni. Við getum ekki
horft fram hjá sögunni en við
getum ekki heldur legið endalaust
og sleikt sárin eða viðhaldið eymd-
inni. Við verðum að samþykkja að
þetta hafi gerst og reyna að finna
hamingjuna og kærleikann – til að
komast yfir sársaukann er ekkert
betra en hláturinn,“ segir Bergur.
Lýðræðisleg vinnubrögð
Mein Kampf er verk um kær-
leika og vináttu og Bergur segir
hvort tveggja ríkjandi í leikhópn-
um og þar reyni fólk einnig að
viðhafa lýðræðisleg vinnubrögð.
Aðrir leikarar í sýningunni eru
Guðmundur Ólafsson, Hanna
María Karlsdóttir, Björn Ingi
Hilmarsson og Marta Nordal en
leikstjóri er Hafliði Arngríms-
son sem nú stýrir sínu fyrsta
verki í Borgarleikhúsinu. Aðrir
aðstandendur eru Snorri Freyr
Hilmarsson leikmynda- og bún-
ingahönnður, Lárus Björnsson
sér um lýsingu og hljóðmynd
hannar Sigurvald Ívar Helgason.
Þýðandi er Gísli Rúnar Jónsson.
Mein Kampf verður frumsýnt á
Nýja sviði Borgarleikhússins kl.
20 í kvöld.
kristrun@frettabladid.is
Hlátur læknar sársaukann
BERGUR ÞÓR INGÓLFSSON LEIKARI Leikur ungan Austurríkismann með listamanns-
drauma í leikritinu Mein Kampf. FRÉTTABLAÐIÐ/ANTON BRINK
Íslensk börn þekkja mæta vel
örlög félaganna Karíusar og Bakt-
usar en boðskapur ævintýris
þeirra á samt alltaf við. Í dag frum-
sýnir Leikfélag Akureyrar nýja
uppfærslu á barnaleikritinu kunna,
sem er sérsniðið að allra yngstu
leikhúsgestunum. Þó eru það ekki
eingöngu börnin sem fagna sög-
unni sígildu, heldur hampar ein
fagstétt henni hærra en aðrir og
höfundinum ekki síður.
Sigurður Rúnar Sæmundsson
tannlæknir sérhæfir sig í tann-
lækningum barna. Hann segir að
skjólstæðingum sínum verði tíð-
rætt um þá félaga og að sagan um
Karíus og Baktus gegni sérstöku
hlutverki í baráttunni fyrir bættri
tannhirðu. „Tannskemmdir heita
Karíus og Baktus upp að vissum
aldri og börnin tala mikið um þá.
Margar sögur sem fjalla um tenn-
ur og tannlækningar vekja ótta hjá
börnum en þessi saga virðist ekki
gera það - þótt þetta séu óttaleg
örlög sem þeir hljóta er sagan svo
fallega sett upp að krakkarnir
verða ekki hræddir.“ Hann bætir
því við að starfsfélagar hans í Nor-
egi hafi á sínum tíma gert Thor-
björn Egner að heiðursfélaga í
norska Tannlæknafélaginu. „Það
lýsir kannski best afstöðu tann-
læknastéttarinnar,“ segir hann.
Sagan um Karíus og Baktus
hefur að sögn fylgt Sigurði frá
barnsaldri og hann man enn eftir
tannburstanum stóra sem þeytti
þeim köppum út í sjó - og af leik-
sviðinu. „Ég hef verið um tíu ára
gamall og þetta atriði er mér enn
mjög minnisstætt,“ segir Sigurður
og kímir en vill þó ekki viðurkenna
að verkið hafi haft áhrif á starfs-
framann.
Leikritið Karíus og Baktus verð-
ur frumsýnt í Rýminu hjá Leik-
félagi Akureyrar í dag. Leikstjóri
er Ástrós Gunnarsdóttir. - khh
Ævintýri sem stenst tímans tönn
GUÐJÓN DAVÍÐ KARLSSON OG ÓLAFUR STEINN INGUNNARSON Í HLUTVERKUM
SÍNUM Leikritið um Karíus og Baktus verður frumsýnt norðan heiða í dag en þeirra
saga gegnir lykilhlutverki í baráttunni fyrir bættri tannhirðu. MYND/LEIKFÉLAG AKUREYRAR
Sýningunni Prójekt Patterson,
sem er samstarfsverkefni gall-
erís Suðsuðvesturs og Listasafns
Reykjanes-
bæjar, lýkur
um helgina.
Vinnuheitið
vísar til
þeirra sögu-
legu minja
sem Kaninn
og Bretinn
skilja eftir
sig þegar her-
setu Banda-
ríkjamanna
hér á landi er
lokið. Sýnend-
ur velta fyrir
sér spurning-
um um áhrif
hersetunnar og amerískrar
menningar á land og þjóð.
Fjórtán listamenn taka þátt í
sýningunni: Didda Hjartardóttir,
Dodda Maggý, Elsa D. Gísladótt-
ir, Erling Klingenberg, Finnur
Arnar Arnarson, Gunnhildur
Hauksdóttir, Hekla Dögg, Inga
Þórey
Jóhannsdótt-
ir, Kolbeinn
Hugi, Ólöf
Helga Helga-
dóttir, Páll
Thayer, Ráð-
hildur Inga-
dóttir og Sól-
veig
Einarsdóttir
en umsjón
sýningarinn-
ar er í hönd-
um Ingu
Þóreyjar og
Thelmu
Bjarkar sem
hafa rekið Suðsuðvestur frá upp-
hafi og Ingólfs Arnarssonar próf-
essors við Listháskóla Íslands.
Sýnt er í galleríi Suðsuðvest-
ur og í gömlu sundhöllinni við
Framnesveg og er opið þar í dag
og á morgun milli kl. 13 og 18.
Herinn
á brott
FINNUR ARNAR ARN-
ARSON Tekur þátt
í Prójekt Patterson
samsýningunni.
DODDA MAGGÝ
MYNDLISTARMAÐUR
Sýnir ásamt þrettán
öðrum listamönnum
í Reykjanesbæ.