Náttúrufræðingurinn

Volume

Náttúrufræðingurinn - 1955, Page 57

Náttúrufræðingurinn - 1955, Page 57
FRÓÐLEGARJÖKULRÁKIR 163 í vari fyrir hafróti, hafa rákir getaS varðveitzt. Mér hefur aðeins tekizt að finna þar einhlítar jökulrákir á þremur stöðum (í júní 1952), á Tréseyjarrifi í Látralöndum og í Byrgistangavogi og á Langatanga í Skáleyjum. Á öllum þessum stöðum fundust rákimar niðri í fjöru. Örlítið sér á hinn rákaða flöt fyrir möl og leðju, sem hylur klöppina, svo að ég varð að moka ofan af honum til að ákveða stefnu rákanna, sem eru smágervar, en skarpar rispur. Stefnan — milli N 13° A og N 48° A — sýnir, að jöklar hafa gengið þarna yfir ofan af Barða- strönd, en þó skáhallt út til hafs, eins og meginjökull Breiðafjarðar hafi sveigt þá til vesturs. Hálendið, sem að Breiðafirði liggur á þrjá vegu er alls staðar mjótt frá núverandi lóglendi eða ströndu til vatnaskila, hvergi breiðara en um 15 km. En vatnaskilin eru yfirleitt svo há, að þau hljóta að hafa bægt ísstraumnum, bæði suðaustan af Miðhálendi og norðan af Vest- fjörðum, frá Breiðafirði. Til þess að mynda skriðjökul, er gengi út Breiðafjörð, urðu því að nægja þær snjófyrningar, sem fjallendið innan vatnaskila gat lagt fram, að viðbættum fyrningum af láglendi og á firðinum sjálfum — ef snælínan var þá nógu lág, til að einnig þar safnaðist snjór. Af þessum ástæðum mætti ætla, að á síðasta jökulskeiði hefðu jöklar náð litið eða ekkert út til Breiðafjarðareyja og þar hefði jafnvel verið allstórt autt láglendi, ekki sízt þar sem full- víst má telja, að sjávarborð hafi legið allmiklu lægra en nú, meðan jöklar voru mestir. Stefna jökulráka á þeim stöðum, sem að framan getur, sannar þó, að jökull gekk langt út á Breiðfjörð, sennilega út yfir yztu eyjar. En það hendir aftur til, að snælína hafi legið mjög lágt á síðasta jökulskeiði. Melrakkaslétta. Á Melrakkasléttu stefna jökulrákir alls staðar þar, sem ég hef at- hugað þær (í júlí 1946) þvert út af ströndinni. Athugunarstaðir og stefnan er hvort tveggja sýnt á 5. mynd og skal ekki lýst nónar. En stefnan á austurströndinni (hjá Hólsvatni og Raufarhöfn) og víða á vesturströndinni sýnir, að ísaskil hafa legið út eftir miðjum skag- anum. Jökullinn, sem síðastur þakti þennan skaga, hefur því ekki að ráði ýtzt út á hann ofan frá meginjökulbreiðu landsins, heldur mynd- azt af snjófyrningum á sjálfri Melrakkasléttu. Nú er Sléttuheiði á miðjum skaganum, þar sem ísaskilin hafa legið, aðeins um 100 m há
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.