Samvinnan - 01.04.1969, Blaðsíða 28

með hinum ótrúlega öru vís-
inda- og tækniframförum, er
nú eiga sér stað í þróuðu lönd-
unum, og hagnýba þær við
lausn okkar vandamála. Það
'getum við þá aðeins, að við
höfium á að skipa nægum
fjölda vísinda- og tækni-
mennítaðra manna. Ég er ekki
viss um, að háskólinn hafi mið-
að starfsemi sína nægilega við
það að geta útskrifað menn
með slíka menntun.
Ekki e.r heldur nóg að út-
skrifa me-nn með slika mennt-
un. Rikisvaldið verður að
tryggja þessum mönnum
starfsvettvang til ra.nnsókna á
ís.lenzkum möguleikum og at-
vinnulífi, þ. e. íslenzku þjóð-
félagi í heild. Atvinnurekendur
verða einnig að hagnýta í vax-
andi mæli þekkingu þeirra.
Ekkert er jafn dýrt og að missa
slíka mernn úr landi. Stórveld-
in, sem oft miða styrk sinn við
fjölda starfandi vísindamanna,
taka fegins hendi við þeirn.
Ég minntist á, að þeir m'enn,
sem nota háskólamentun sína
í miður heiðairlegu augnamiði,
ættu sér litla hylli almennings.
Nú vaknar sú spurning, hvort
þessir menn komi óorði á
menntamenn í heild í augum
alþýðumanna,
Ég vil, áður en lengra er
haldið, benda á þá þróun, sem
orðið hefur í Evrópu undan-
farið í þá átt að þjappa
.menntamönnum og verkalýðs-
stétt saman í baráttu þeirra
við afturhald og gróðastébtir.
Og ég held einmitt, að þetta
sérstæða þjóðfélag, sem er svo
smátt í sniðum og þarf í raun
að berjast fyrir tilveru sinni og
sjálfstæði í heiml stórþjóða,
sé ákjósanlegur jiarðvegur
til að slíkt samstarf styrkist.
Það er engin tilviljun, að stúd-
entar og menntamenn hafa
tekið svo mjög þábt í þjóð-
málabaráttu útí heimi og bar-
izt við hlið verkamanna fyrir
betri lifskjörum. Það er ein-
mitt menntunin, sem víkk-
ar sjóndeildarhringinn, gerir
mönnum kleift að sjá út fy.rir
hagsmunahring hvers og eins.
Þar við bætist, að stéttaskipt-
ing hefur til skamms tírna ver-
ið óþekkt á íslandi og er til
allriar hamingju miklu minni
hér en annars staðar, enda á
þjóðfélagið í núver-andi mynd
sér ekki langa sögu. Hér hefur
t. d. ekki þróazt rnennta-
mannastétt í marga ættliði.
Miklll hluti þeirra, er háskóla-
nám hafa stundað, eru synir
verkamanna, bænda og sjó-
manna, íslenzkir námsmenn
stunda flestir almenna vinnu
yfir sumarmánu'ðina á
mienntaskóla- og háskólaárum
sínum. Þetta stuðlar að auk-
inni þekkingu þeirra á íslenzku
atvinnulífi, o.g það sem ekki er
síður um vert, þá kynnast þeir
hinum almenna alþýðumanni,
lífskjörum hanis og viðhorfum.
Þetta er eitt skemmtilegas.ta
sérkenni íslendinga og hefur
miklu dýrmætara gildi en
margan gruniar.
Hins vegar er sitthvað f leira,
sem svertir menntamenn í
augum alþýðumann'a, en
nokkrir lögfræðingar, sem ger-
ast braskarar. Mönnum úr ís-
lenzkri verkalýðshreyfingu
hrýs hugur við þeim kenning-
um hagfræðinga, menntaðra
erlendis, að sæmilegt kaup-
gjald og jafnvel f.ull atvinna
séu hættuleg islenzku atvinnu-
lífi. Ekki skal fullyrt um, hvort
slikar kenningar eigi sér
hljómgrunn í iðnaðarþjóðfél-
ögum, þótt fráleitar séu, en
þær eru allavega stórhættuleg-
ar íslenzku þjóðlífi. Og fátt
held ég, að sé betur til þess
fallið að igera háskólamenn
tortryggilega í augum alþýðu-
manna.
Einnig eru kenningar margra
háskólamanna um, að ævitekj-
ur verkamannia séu hærri en
þeirra, óviðurkvæmilegar í
minum augum. Þarna held ég,
að þekkin'gu þeirra sé misbeitt.
Margir menntamenn standa
í kaupgjaldsbaráttu eins og
verkalýðsstéttin, En ef ekki
eiga að ríkja stéttaandstæður
milli menntam'annia og al-
mennra launamanna, þá þurfa
menntamienn að firnna önnur
og raunhæfari rök fyrir kröf-
um sínum en þau sem nú voru
nefnd. Hitt verða hinir al-
mennu launþegar líka að skilja
— og það er mikið í húfi, að
slíkur skilningur sé til staðar
— að vísinda- og tæknimennt-
un er .skilyrði þess, að íslend-
ingar geti hagnýtt sér auðlind-
ir landsins og um leið skilyrði
fyrir betra lífi. Hitt er svo ann-
að mál, og það væri efni í ann-
iað spjall, að mikil stéttaskipt-
ing ríkir innan menntamanna-
stéttarinnar sjálfrar, þannig að
viss hluti menntamanna á
hagsmunaiega miklu meiri
samstöðu með verkalýðsstétt
en öðrum menntamönnum.
Auk þess er ég sannfærður
um, að auknar þjóðfélagsrann-
soknir munu mmnka mjög bil-
ið milli menntamanna og al-
þýöumanna; því meira sem
menn vita um þjóðfélagið og
starfsemi þess, því betur skilja
þeir inauðsyn og réttmæti
verkalýðsb'aráttunnar.
Verkalýðshreyfingin hef.ur
barizt og vill berjast fyrir því,
að allir hafi jafnan rétt til
menntunar, en það er ekki
framkvæmanlegt í þjóðfélagi,
þar sem hluti þegnanna býr við
fátækt og jafnvel latvinnuleysi,
og enn síðiur þar sem stébta-
skipting er mikil.
Sérhæfing og sérmenntun
fylgja iðnaðarþjóðféliagi, en
það má ekki verða á kostnað
lalþýðumenntuniair, sem ég hygg
þó, að sé almennari á íslandi
en víðast annar's staðar. Al-
menn menntun þarf að verða
hlutskipti sem allra flestra.
Að þessu marki þurfa
mennbamenn og alþýðumenn
að keppa í sameiningu, auk
þess sem þeir mættu efla sam-
heldni sina um mörg önnur
baráttumál góðra íslendinga,
sem ekki gefst rúm til að ræða
hér.
Guðmundur J. Guðmundsson.
Stúdentar verða margir að nota kennslustofur til lestrar vegna þrengsla í Háskólabókasafni.
Myndin er tekin í kennslustofu Guöfrœðideildar.
28