Samvinnan - 01.04.1969, Blaðsíða 36

Gísli Gunnarsson:
Á MORGNI INNRÁSAR
Orð.
Mig hefur sjaldan vantað orð.
Hve oft hef ég ekki útskýrt flókin vandamál
fyrir öðrum sem útskýra flókin vandamál.
Hve oft hef ég ekki gert einföld mál flókin
undir því yfirskini að veröldin sé flókin.
Hve oft hef ég ekki sannað
að ég viti sannleikann betur en aðrir.
Mig hefur sjaldan vantað orð.
En núna þegar ég heyri
að hermenn hafi verið sendir gegn orði
að skriðdrekar hafi verið sendir gegn orði
að byssukúlur hafi verið sendar gegn orði
þá á ég ekki lengur til orð
orðin mín verða svo fánýt
útskýringar mínar svo fjarlægar
sannleikurinn minn svo hrokafullur.
Mig langar að segja svo mörg orð en
orðin verða svo fánýt.
STRÍÐSKVEÐJA
Skapið frið á jörð.
Látið aldrei aftur verða stríð.
— Þannig hljómar boðskapur kúgaranna.
Borðið og sofið
látið egg ykkar og sæði
verða að mörgum fallegum börnum.
Verið sljó og ánægð.
Látið engan deyja í stríði.
Látið alla lifa í friði við okkur
þessu hamingjusama lífi sem við úthlutum.
— Þannig hljómar boðskapur kúgaranna.
En ég segi við ykkur:
Hlustið ekki á kúgarana.
Heyið stríð gegn kúgurunum.
Hellið blóði.
Drepið kúgarana.
Svarið ofbeldi með ofbeldi.
Líf ykkar er aðeins lítill hluti af
lífi mannkynsins.
Fórnið lífi ykkar í
baráttunni gegn kúgurunum.
Hrækið á friðarsinnann
sem segir ykkur að gera ekki neitt
þegar kúgararnir eru að kvelja ykkur.
Enginn er fyrirlitlegri en friðarsinninn.
Skapið stríð oq kastið burt ástinni
nema ástinni á framtíð mannkynsins.
Virðið Brúnó en ekki Galileó.
Verið alls staðar í stríði.
Skapið ragnarök ofbeldisins.
Skapið nýja og betri jörð.
JANNIS RITSOS:

Jannis Ritsos samdi fyrstu Ijóðabók sina, IjóSaflokkinn Epítafíos (Graf-
skrift), árið 1936, sama ár og Metaxas varð einræðisherra I Grikklandi.
I maí sama ár höfðu herinn og ríkislögreglan ráðizt á mótmælagöngu
meðan stóð á verkfalli í Þessalóníku, drepið tólf göngumanna og sært
þrjúhundruð. Epitafios er sorgarsöngur móður verkamanns sem féll í
mótmælagöngunni. og hefur tónskáldið Mikis Þeódórakis samið stórfeng-
lega tónlist við Ijóðaflokkinn, sem m. a. er til á hljómplötum með Nönu
Múskúrí.
Ritsos hefur síðan staðið í fylkingarbrjósti grískra nútímaljóðskálda
og hefur átt virkan þátt í að stappa stáli I þjóð sína, brýna baráttuvilja
hennar, hvetja hana í viðleitninni við að tryggja sér frelsi og lýðræði.
A hernámsárum Þjóðverja var hann virkur I andspyrnuhreyfingunni. Aftur-
haldssþórn Grikklands eftir seinni heimsstyrjöld og borgarastyrjöldina
sendi hann til einnar þrælaeyjarinnar. Þar hélt hann áfram að skrifa, þó
berklar legðust þungt á hann. Nokkrum árum síðar var hann látinn laus
og fór frá Grikklandi, en kom þangað aftur. Hvert Ijóðasafnið rak ann-
að meðan hann barðist við heilsuleysi og fátækt. Það var Mikis Þeódór-
akis sem fyrstur manna vakti verulega athygli á Ijóðum Ritsos. Alltíeinu
var hann á allra vörum.
Ritsos hefur ekki skrifað pólitísk kvæði I þrengstu merkingu. Eigi að
síður eru lióð hans pólitísk að svo miklu leyti sem dýpsta reynsla þjóðar
hans speglast í þeim. Einhver hefur sagt að Ijóð hans séu „einsog litlar
veraldir."
Ritsos er nú aftur kominn til einnar djöflaeyjarinnar á Eyjahafi sem
hann hefur svo oft lýst f Ijóðum sínum, og enn sem fyrr er hann þungt
haldinn af berklum. Þannig leika herforingjarnir skáld er skáldbróðir-
inn Luis Aragon hefur lýst sem einstæðu Ijóðskáldi í nútímabókmenntum.
Bréf til Joliots samdi Ritsos I fyrri útlegðinni 1950, og er það tileinkað
eðlisfræðingnum og Nóbelsverðlaunahafanum Frederic Joliot-Curie, sem
þá var einn af leiðtogum heimsfriðarhreyfingarinnar. En Ijóðið gæti eins
vel verið samið í dag — svo nákvæmlega lýsir það aðstæðum sem lítið
hafa breytzt frá einni einræðisstjórn til annarrar.
36