Samvinnan - 01.04.1969, Blaðsíða 46

meimtaheiniinU'in, því það er ekki talið
nægilegt að vera góður læknir, verkfræð-
ingur eða kerunari. Það er nauðsynlegt að
vera læknir, verkfræðmgur, kennari árið
2000, og þessvegna vilja stúdentarnir
knýja fram breytingair á kenœisluháttum
háskólanina. Og í vegi þeinra verða gömlu
valdakerfin og hin föðurlega afstaða, sem
lætur ekki hnika sér. Þá verður þeim
ljóst, að valdakerfi og stofnanir eru aft-
urhaldsöfl, og að þeir eru á vuldi þessara
afla. Þá virðist aðeins um tvo kosti að
velja: sætta sig við stöðnunina eða koll-
varpa henni með valdi til að greiða nýju
frumkvæði braut. Stjórnmálaflokkarnir
koma líka í veg fyrir nýjia þróun og nýjar
ákvarðanir sem byggðar séu á framtíðar-
sýn, veg-na þess a-ð flestir þeirra virðast
verða takmörk í sjálfum sér og stirðna
í skriffinnskuveldi. í slíkum tilvikum
verður flokkurinn, stofnunin, s-amtökin
miklu mikilvægari en markmiðin sem þau
áttu upphaflega að þjóma. Ef satt skal
segja, stuðla margir stjórnmálaflokkar að
pólitísku rainglæti, ek-ki vegna afstöðu
simmar til -alþjóðamála og þjóðmála, held-
ur vegna þess að þeir fylgj-a þeirri megin-
reglu að varðveita sjálfa sig og völd sín.
Það er ekki ófyriirsynju1, að til dæmis í
Hollandi er hafin herferð fyrir því, að
fólk gangi ekki til kosninga fyrst og
fremst til að velja milli flokka, heldur
eiga upptök sín í þeirri einkenniilegu stað-
reynd, að örfáir rnenn eða visst kerfi eð-a
stofmun taka ákvarSanir fyrir einstakl-
inginn, f jöldann, að ekiki er nei-n leið til
raunhæfrar og skapandi þátttöku alira.
Og þá erum við komin að seimna atriðinu,
skriffinnskuvaldinu. í velferðarþjóðfélög-
um okkar ier engu líkara en við séum
flækt í net margháttaðra valdakerfa og
reglugerða, skriffimnsku og bókstafs-
þrælkunar, ekki ,sé lemgur neitt oln-
bogarúm, hv-ergi vettvamgur fyrir fram-
tak og frumkvæði eiinstaklimgsinis, m'enm
geti ekki lengur tekið eigin ákvarð-
anir og hafizt handa um framkvæmdir.
Richard Schaull, bandaríski prófessor-
inn sem fyrr var mefmdur, lýsir því, hverju
unga kynslóðin' í Bandaríkjunum á að
mæta þegar hún vill bregðast við órétt-
lætinu. Hann segi-r: „Ungir blökkumenn í
Suðurríkjunum taka þátt í nokkrum mót-
mælagöngum. Þegar þeir gera það, verð-
ur þeim ljóst að þeir eiga í höggi við heila
lífsstefnu, sem verður að breytast, eigi
blökkumaðuriinn að fá nýja aðstöðu í
þjóðfélaginu. Fátæklingarnir í slömmum
Norðurríkjanma, sem eru hv-attir til að
eiga frumkvæði að lausn vandamála
sirnna, gera sér ijóst að þeir finna enga
lausn á þeirn fyrr en grundvallarbreyt-
ingar hafa verið gerðar á sjálfu efna-
hagskerfin-u. Og þei-r, sem reyna að hafa
áhrif á opinbera stefnu okkar gagnvart
snauðum þjóðum heimsins, -geta ekki
gengið fr-amhjá þei-rri staðreynd, að auð-
valdið og verkalýðssamtökin, hermála-
ráðuneytið og utanríkisráðuneytið vinna
með ýmsu móti saman -að því að varð-
veita -rikjandi ásitand, og það eru þessar
aðstæður sem verður að br-eyta í þágu
friðar og réttlætis. Með öðru-m orðum
leiðir þátttaka ungs fólks í féla-gslegum
umbótahr-eyfingum einatt til þess, að það
tekur byltin-garsinnaða -afstöðu til valda-
kerfisiins í heiid.“
Uppreisn stúdenta beinist gegn va-lda-
kerfin-u í skóla- og menntamálum, þair
sem -einstaklingurinn fær alls ekki nægi-
legt svigrúm til að þjálfa hæfileika sírna.
Það á sér einnig stað uppreisn gegn
hreinvitsmunalegrd afstöðu til hinna
ýmsu fræðigreina. Af-tur og aftur heyrist
hvatningin -að varðveita mennisku sína.
Þetta helzt í hendur við leitina að nýjum
lífsháttum. Vart verður djúptækrar ó-
ánægju með ríkjandi stöðnunarástand í
milli einstaklinga, hvaða flofckl sem þeir
fylgja. Einstaiklinga sem líklegir séu til að
berjast fyrir málefnum en ekki flokknum
og hagsmunum hans.
AugljóS't virðist, að ástandið í heimin-
um nú kalli á myndun nýrra afla sem
taki ábyrgan þátt í heimi, er verður fuU-
komlega nýr og frábrugðinn þeim heimi
sem við þekkjum. í Latínuhverfinu í
París var skrifað á veggima meðan á
stúdentauppreisninnd stóð: „Við verð-um
að skapa, ammars deyjum við.“ Þetta
bendir til, að lífsspursmál sé að finna ný
tök á nýjum aðstæðum. Við verðum með
öðrum orðum að vi-nna bug á hungri og
-kúgun m-eð því að dei'la ei-g-um okkar með
öðrum, berjast fyrir fr-elsi, vera sveigjan-
leg og andvíg skriffinnsku, vera fram-
sækin og ekki íhaldssöm. Heimurinn hef-
ur -mikla möguleik-a til beggja átta, að
verða einn heimur eða enginn heimur.
Stjó-mmálakerfi samtim-ans mundu gera
rét-t í að taka afleiðin-gunum -af fullkom-
in-ni endurskoðun og endursköpun s-t-arfs-
hátta siinna. Stúdentaóeirðir-nar vekja
vonir um, að takast m-egi lað vinna bug á
ranglæti í stjórnmálum og á mörgum
öðrum svið'um -mannlífsins. 4
46