Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Page 7

145
samvinnumenn geta rekið verzlun sína sjálfstætt, farið
fram hjá smákaupmanni og stórkaupmanni.
Samt standa ekki að þessari byrjun nema fáir sveita-
bændur í Norðlendingafjórðungi með ofurlítilli við-
bót af Austurlandi. I öðrum landshlutum eru að visu
mörg samvinnufélög. En þau eru dreifð og skifta við
stórkaupmenn alveg eins og smákaupmennirnir. Olík-
legt er, að þetta fyrirkomulag geti haldist til lengdar.
Það er ofboð ólíklegt, að þeim mönnum, sem búnir eru
í verki að taka smásöluverzlunina »heimc: úr höndum
óþarfra milliliða, þyki viðunandi til lengdar, að halda
áfram að efla stórsalana með þungum verzlunarskatti.
Að líkindum verður þess ekki langt að bíða, að
meginþorri landbænda utan Norðlendingafjórðungs gangi
í sambandið. En þá er samt eftir að koma skipulagi
á verzlun sjómanna og fólks í kauptúnunum. Má heita,
að enn meiri nauðsyn sje til að laga verzlun sjávar-
manna en landbænda, af því að hún er og hefir verið
í enn meira ólagi. Fátækt sjómanna og daglauna-
manna í þorpunum ber þess ljósastan vott.
En margt af þ /í fólki, sem við ókjör þessi á að
búa, skilur ekki nægilega vel verzlunarmálið. ReyGÍr
þess vegua ekki að bjarga sér með samvinnu. Glögt
dæmi i þessa átt er það, að stóra kaupfélagið, lands-
verzlunin, er mest afflutt í kauptúnunum og við sjó-
inn. Þó heflr hún fremur en nokkur annar jarðneskur
máttur bjargað einmitt þessu fólki frá hungursneyð og
hordauða á stríðsárunum. En blekkingar höfuðstaðar-
dagblaðanna og »missagnirnar« yfir búðarborðið hafa
vilt þessu fólki sýn á svo háskalegan hátt.
Félögin i Sambandinu hafa borið hitann og þung-
ann af baráttunni við kaupmannavaldið. Þau riðu á
vaðið með félagsskapinn. Þau kostuðu útbreiðsluna,
fyrirlestrana og Timaritið. Þau komu á fót námsskeið-
inu fyrir samvinnumenn og heildsölunni í Reykjavík
með 8krifstofunum í Khöfn og New York. Utan um