Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 12

150
Við stöndum hissa á framfarabrautinni.
Enn eru það syndagjöld fámennis og fátæktar. Við
bisum við að vera bókmentaþjóð; gefum út sögur og
annan fögnuð, eignumst nýtisku bókmentir, útlenda og
innlenda skáldritun, — en við eigum engan nýtilegan
gagnrýnishöfund, sem þrifi til í þessum litla bóklifsakri
okkar og segi okkur frá því, sem best er ritað á öðr-
um tungum um alþjóða málefni — okkar lika — og
túlki okkur þær hugsanir, þau rit. — En ritsnillingar
okkar þola ekki aðfinslur, þola þær ekki. Þeir verða
persónulega móðgaðir og persónulega úthverfir af slík-
um »árásum« og '>atvinnurógi«, — guð hjálpi okkur!
Og hvað hinu viðvíkur, höfum við ekki fengið þýdd á
okkar tungu ótölulegan fjölda af skáldritum ótölulegra
ágætis höfunda, sem of langt yrði upp að telja, og nú
í ófriðarfárinu látum við þýða Faust eins og ekkert
hefði í skorist! Hvað ætti sá piltur að gera vor á
meðal?
Við viljum vera menningarþjóð; rjett er það og
gott. Við erum bara ekki orðnir það enn, ekki eigin-
iega.
Við viljum læra af stórþjóðunum þeirra menningu,
læra reglulega þýzka eða enska nýtízku menningu. Það
viljum við. Það er nú svo. En við eigum eftir að
læra alt að kalla, alt að kalla. Hvað vitum við eig-
inlega um »menningu« stórþjóðanna — menningu í fylsta
skilningi þess orðs, eðli hennar og þroskasögu, gildi
hennar, »stöðu« hennar i heimsríkinu. Er það ekki litið?
Væri hjer ekki þörf á manni, sem gæíi sagt okk-
ur ögn frá þessu hnossi, er við þráum svo mjög, væri
fær um að hjálpa okkur til að nota á réttan hátt þá
brjóstrænu, sem drottinn gaf okkur hjer á útjaðri heims
af mi8kunn sinni og vísdómi, engu minna en öðrum,