Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 14

152
eiga erindi til íslendinga. Jeg skal leyfa mjer að bendæ>
á tvær þær ástæðurnar, er jeg tel kelztar:
1. Að þær leiða okkur fyrir sjónir líf og baráttu
þjóðanna frá öðru og æðra sjónarmiði en við eigum.
annars að venjast, og glæða skilning okkar og áhuga
á mannfélagsmálum, sem sízt er vanþörf. Hér verður
okkur Ijóst, að striðið mikla er ekki augnabliksæði, og
deilan um það, hverjura það sje að kenna, er heimskar
sökin er hjá samfélaginu og á rót sina í skipulagi, sem
er eldra en sagan sjálf fái rakið. Materialism og-
militarism — efnishyggja og hernaðarhyggja, hvort-
tveggja eðlileg og sjálfsögð fylgja skipulags, sem frá
öndverðu hefir eðlisgróna tilhneigingu til skekkju í
vexti, iíkt og tré, sem sakar ekki i fyrstu og ekki fyr
en þroskinn er töluverður, en banvæn að lokum, er
miklum þroska er náð. En þá er að álíta, hvort ekkí
er unt að kippa í lag þessari skipulagsreglu, er þekk-
ing á gallanum og áhrifum hans er fengin.
2. Hér er bent á þýðingu samvinnustefnunnar fyr-
ir menningarlíf framtiðarinnar, bent á hana sem einu
leiðina út úr ógöugum þess fjármálaskipulags, er nú.
hefir loks leitt menningarþjóðir Norðurálfu út á víg-
völlinu. Bent á hana sem eina trygga grundvöllinn,.
sem traust og heilbrigt, varanlegt menningarsamfélagf
verði reist á. Eg tel það þýðingarmikið fyrir sam-
vinnustefnuna vor á meðal að lesa og skilja þann vitn-
isburð og hvatningu, er felst í þessum greinum. Hug-
sjónastarfi fylgir mikil blessun. Starf samvinnunnar er
að vísu raunlegs eðlis og því von að mönnum verði
all-starsýnt á þá hlið. En hius er gott að minnast, að
það er líka eitthvert göfugasta hugsjónastarfið, sem til
er. Að skiJja það og muna er hálfur sigur, og fyrir
okkur íslendinga sjerstaklega ljúft, því eigum við fyrir
höndum að veiða menningarþjóð, hlutgeug í alheims-
starfinu og vel þegin þar, þá verður það með hjálp og;