Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Side 18

156
í þann mund, er Bretar voru að furðumiklu leyti
forgöngumenn og kennarar annara þjóða í vélaiðnaði,
og Stórbretaland gat að áhættulausu, vegna hagkvæmr-
ar sérstöðu sinnar, jafnað tollvirki sín og boðið þjóðuni
alls heims til frjálsrar samkepni, þá urðu auk heldur
kald-skynsamir kaupsýslumenn, og menn, sem vanir
voru að byggja reiknings-áætlanir sínar á staðliöfnum,
ölvaðir af þeirri hugsun, að hin óbundna alþjóðaverzl-
un og frjáls samkepni allra starfandi þjóða hlyti óhjá-
kvæmilega að leiða að sjálfum alheimsfriði. Gegnum
samningafrelsi og óbundin kaupskifti mundi fagnaðar-
boðskapur kristninnar um frið á jörðu staðhæfast að
lokum.
Hið rýmsta stjórnfrelsi og fjárræði virtist vera í
hreinasta samræmi við hina hina miklu boðun kristn-
innar, og siðkenninguna um náungakærleikann. Hin
djarfasta verzlunaráræðni, hið mesta iðnstarfa-hyggju-
vit gat orðið samfara göfugustu mynd trúarlegs og sið-
legs stórlætis. Líklega mun aldrei hafa verið meira
menningar-samræmi í stóru samfélagi starfs- og verzl-
unarmanna en í íiokki fríverzlunarsinna á Englandi í
þann mund, er hin fyrsta mikla heimssýning var hald-
in i Lundúnum árið 1851, þegar fríverzlunin enska og
hinn nýi friðardraumur hennar héldu sína ógleyman-
legu hátið í Kristalshöllinni í Hyde-garðinum. Brezki
sagnaritarinn og stjórnmálamaðurinn Justin Mc Carthy
hefir lýst í öðru bindi nútímasögu sinnar {A History of
our oion Times), merkisdeginum 1. maí 1851, þegar
heimssýningin var hafln af hinni ungu drotningu, er
bar nafn sjálfrar sigurgyðjunnar. Viktoria drotning
hefir sjálf sagt (skýrir Mc Carthy frá), að hún hafi aldrei
verið hrifin þvílikum fjálgleik við nokkra embættis-
gerð í kirkju, og þá er hún gekk inn í þessa gler- og
járnhöll með fána allra þjóða blaktandi á þaki — þar
sem pálmar og blóm, myndlíki og gosbrunnar og hljóm-
ur hundrað hljóðfæra og mannsradda löðuðu til hátíð-