Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Page 24

162
England og Frakkland. Beztu lendur hnattarins voru
komnar undir yfirráð annara, er Þýzkaland sameinaðist
.á ný í eitt ríki.
Það er einmitt vaxandi alþjóðaverzlun, sem knýr
fram feykilegan kappvígbúnað, og gerir að þvi-er virð-
ist ókleift að ráða fram úr friðarmálinu, þrátt fyrir
vaxandi skilning manna ekki að eins á þeirri van-
hyggju, að heyja styrjaldir, heldur og á blóðmissi menn-
ingarþjóðanna af vaxandi straum arðlausra gjalda.
Mörgum enskum stjórnmálamönnum finst eðlisnauð-
syn reki England til feikna styrjaldar við Þýzkaland.
Undirrót þeirrar styrjaldar getur ekki önnur verið en
sú, að hið mikla þýzka ríki hafi ekki fengið liæfilegan
hlut af nýlendum i öðrum heirasálfum, og — að ný-
lendueignirnar séu afarmikil fjárhagshluhnindi.
Að vísu eru nokkur líkindi til, að hin mikla úrslita-
senna milli Englands og Þýzkalands dragist enn um
stund. Líkt og nú hagar gæti það verið hagfeldara
fyrir Þýzkaland, að skifta í bróðerni með Englandi og
öðrum stórveldum fjárhlunnindunum af viðskiftahagnýt-
ingu landa litaðra manna og þeirra þjóða hvítra, er
þeim eru fjárhagslega háðar. Ef nú væri að ræða urn
Bandaríki Norðurálfu, þá hlyti það einkum að verða
bandalag stórveldanna sex, bróðurlegt samkomulag himra
miklu arna um skifti á einhverri feikna bráð.
En þótt að svo og svo mörg stórveldi gengju í
hagsmunabandalag í von um sameiginlega bráð, þá
munu vígbúnaðargjöldin naumast geta lækkað að nokkr-
um mun. Það væri þegar stórmikið, ef slikt saraband
fengi því áorkað, að hergjöldin hættu að vaxa svo sem
hingað til. Herkostnaður 6 stórvelda Norðurálfu steig
á tæpum 30 árum, 1870-1898, hér um bil um helm-
ing — árlegu gjöldin, sem sé úr 1600 miljónum i 3150
milj. Og siðan 1898 hafa vigbúnaðargjöld allra Norð-
urálfurikja stigið upp í 4500 milj.
Og enda þótt skifting stórveldanna á Asíu og