Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Síða 26

164
anna mundi geta sparast með myndun öflugra vald-
bringa.
En sú stund mun efalaust koma, er þjóðkúgun
Norðurálfu rekur sig á óvinnandi hindrun, og fyr eða*
síðar munu sömu fjárhagsmunirnir^er tengja stórveldin
saman um stund, gera þau að fullum^féndum.
Nú iægi við að spyrja, hvort ekki mundi innifalið'
i sjálfu fjármálafyrirkomulagi því, er nú ríkir, ófriðar-
efni, sem hJjóti að leiða af sér viðvarandi hernaðarhyggju
og stundum ákafar styrjaldir, og hvort þetta ófriðarefni
— ef það er til — yrði ekki brott numið án þess að
sakaði frjálsræði og viðgang fjármálalífsins.
Þetta virðist mér vera eitt höfuðviðfangsefni þjóð-
skipulags-vísinda vorrar aldar.
Svarið við fyrri hluta spurningarinnar mun auð-
veldlega fást við gagnskoðun á fyrirkomulagi alþjóða-
viðskiftanna, sem nú er ráðandi.
Verzlun getur vafalaust verið undursamlegur arð-
gjafi og prýðileg hvöt til aukinnar starfsemi og lifs-
gleði. Kaupsýslumaður getur á sinn hátt verið arð-
gæfasti þegn samfélagsins. En í þeirri tilhögun kaup-
sýslu, sem alt að þessu hefir verið ráðandi, er hægt að
benda minsta kosti á tvo óarðgæfa eða jafuvel arðrýr-
audi frumparta, jafnframt þeim arðgæfu.
Fyrst og fremst kennir áhættutafis í öllum kaup-
sýslurekstri. En þar sem blábert áhættutafl er bein-
línis óhagfelt, þá reyna efnaðir kaupsýslumenn venju-
lega að draga úr þessari óhjákvætnilegu áhættu sem
mest, meðal annars með vátryggingura. Það mætti
kannske segja, að blábert áhættutaíl sé einkum hinsti
útvegur sleppifengra kaupsýslumanna — ef það er þá
ekki einskonar leikni eða andlegt æsingarlyf (sem oft
er, og það meðal miljónaeigenda).
Hreint áhættutafl er líklega sú starfræksla, sem óvæn-
legast er að leggja fé í. Og því hinsta úrræði þeirra.
manna, er ekki geía á neinn annan hátt komist vfir'