Fálkinn - 12.12.1962, Blaðsíða 19

Eg hef víst alveg gleymt að bjóða yð-
ur meira kaffi.
Hann hellir í bollann minn og segir:
Það hefur orðið stökkbreyting á lifn-
aðarháttum þjóðarinnar frá því er ég
var að alast upp. Verkmenningin hefur
stórum batnað og stefnir fram á við, en
búskapurinn er að breytast í áttina að
verða iðnaður. Verst er með heimilin.
Það var heimilið, sem hélt fólkinu sam-
an og skapaði þá heimilismenningu, sem
hér var. Nú er þetta breytt.
Sveitaheimilin eru orðin svo fámenn,
en heimili í borg verður varla talið
heimili — það er svefnstaður.
Og fólkið í sveitunum í gamla daga,
las það annað en góðar bækur?
Það voru lítið annað en góðar bækur
prentaðar. Þetta var þó að breytast
meðan ég var að alast upp. Ég man t. d.
eftir því að Kapitola var lesin spjald-
anna á milli og þótti mikill fengur að
henni. En lestrarefnið var yfirleitt lít-
ið. Menn voru neyddir til þess að lesa
góðar bækur.
Munið þér eftir Felsenborgarsögunum?
Gunnar hlær við.
Ég þekkti þær aðeins af afspurn. Hef
aldrei séð þær.
Þögn.
Hvernig lízt rithöfundi á það, að
lestrarefni fólksins hrakar?
Það er eðlilegt. Engin þjóð les góðar
bækur eingöngu.
Teljið þér, að skáld eigi að flytja
boðskap í verkum sínum?
Já, en boðskapurinn má ekki vera of
ber. Boðskapur rithöfundar er í mínum
skilningi sú tilfinning, sem liggur að
baki verkinu. Ég vinn mín verk eins
vel og ég get, síðan lít ég varla í bók
nema til að leiðrétta.
Ef aðeins fámennur hópur les verkið,
verða áihrif verksins þá eins víðtæk og
rithöfundur vill?
Já, venjulega eru innan þessa hóps
menn, sem segja frá sínum skilningi á
verki skáldsins og því sem þeir halda að
vaki fyrir höfundi. Þess vegna breiðist
boðskapur verksins út.
Teljið þér að skáld hafi sérstakan
boðskap að flytja nú á dögum?
Hví ekki það? Maðurinn stendur á
tímamótum. Honum er í lófalagið að
fyrirfara sjálfum sér og menningu sinni,
eins er honum í lófa lagið að halda
henni við. Ef til vill hefur efnið og
möguleikinn utan þess leitt manninn í
ógöngur. Enn fremur lifa hinar mörgu
þjóðir á ólíku þroskastigi; ef allt á að
fara vel, þurfa þær að skilja hvora aðra.
Ef ungur maður kæmi nú til yðar,
Gunnar, og leitaði ráðlegginga yðar, því
að hann ætlaði að verða skáld, hvaða
orð munduð þér gefa honum í vega-
nesti?
Skáldið hallar undir flatt, augsýni-
lega hissa á þessari spurningu, eftir
stutta stund er svarið komið:
Að gerast aldrei neinum mætti áhang-
andi, nema sinni eigin innri rödd og
fylgja henni, hvernig sem horfir.
Svetom.
FALKINN 15