Fálkinn - 12.12.1962, Qupperneq 71

Jóliii í minu ... '4";
Framhald af bls. 31. , i-O
Uppi á Digraneshálsi, þar sem útsýn-
ið er hvað stórkostlegast, búa þau
Sveinn Halldórsson fyrrverandi skóla-
stjóri og kona hans Guðrún Pálmadóttir.
í stuttri heimsókn og umræðum um jól
til forna bar margt á góma, sérstaklega
viðkomandi leiksýningum og leiklist,
því þau voru færri jólin sem Sveinn
ekki sinnti þessum hugðarefnum sínum
eftir að komið var fram á manndóms-
árin.
— Ég er fæddur í Garðinum árið 1891,
sagði Sveinn, að Skeggjastöðum í
Garði og var þar til sex ára aldurs.
Þá missti ég báða foreldra mína um
svipað leyti og stóð uppi munaðarleys-
ingi, sem ekkert lá fyrir annað en að
alast upp á sveit.
En ég var lánsamur. Ég lenti aldrei
á hrakningi, því að Guðrún Sveinbjörns-
dóttir í Kothúsum tók mig að sér og
gekk mér í móður stað. Þar man ég
raunverulega mín fyrstu jól. Heimilið
í Kothúsum var annálað fyrir rausn og
myndarskap. Þar skorti aldrei mat né
annað, sem ekki var of mikið af fyrir
aldamótin sums staðar annars staðar.
Ein lítil verzlun var í Garðinum þegar
ég var drengur en fyrir jól var alltaf
farið inn 1 Keflavík til þess að verzla.
Mér er minnisstætt, að fyrir jólin
var allt sem laut að vinnu tekið niður,
svo sem netin sem var verið að hnýta
og sama máli gegndi um það sem við-
kom ullarvinnu kvenfólksins. Rokkar
og kambar voru látnir í útihús og það
varð rýmra um til þess að undibúa há-
tíðina.
— Hvað var heimilisfólkið margt um
jólin?
— Kothúsaheimilið var mannmargt,
milli tíu og tuttugu manns. Á aðfanga-
dagskvöld var farið til kirkju að Útskál-
um. Það þótti alveg sjálfsagt og mikið
var maður hrifinn af sálmasöngnum,
og jólaljósunum. En það var líka til-
hlökkun að koma heim að aftansöng
loknum og setjast við stóra borðið, því
á jólunum borðaði allt heimilisfólkið
við sama borð. Jólagjafir voru fábreytt-
ar en allir fengu eitthvað, því annars
var jólakötturinn, sú illvætt, á næsta
leiti tilbúin að hremma þann, sem
ekki fékk einhverja flík. Það var til
siðs að gefa börnum kerti. Frá einum
fékk maður kannski þrjú kerti og frá
öðrum tvö og svo framvegis og á jóla-
dag hitti maður leikfélagana og bar
saman bækurnar, hve. mörg kerti hver
og einn hefði fengið. Og jólin voru há-
tíð ljóssins, ekki síður en nú, því Ijós
voru látin loga í hverju horni. Ekki
man ég eftirgrútarlömpunum nema hvað
einn var notaður í fjósið í Kothúsum.
Steinolíulampar voru fyrir nokkru
komnir og þótti eldra fólki í mínu ung-
dæmi þeir hinir mestu töfragripir.
Um jólin var alltaf góður matur, en
það var reyndar ekkert sérstakt hjá
okkur, því í Kothúsum var góður matur
allt árið. En á jólunum var alltaf steik,
hangikjöt og jólagrautar. Þetta var
mikið regluheimili og ekkert vín um
hönd haft um jólin, en ég man vel eftir
drykkjuskap í Garðinum því ýmsum
þótti sopinn góður.
— Og svo skemmti fólk sér um jólin?
— Á aðfangadag var allt mjög há-
tíðlegt og þá mátti ekki spila á spil eða
annað. En á jóladag var byrjað að spila,
fyrst heima, þar sem allt heimilisfólkið
spilaði Púkk upp á baunir og síðan var
farið til kunningjanna. Ekki man ég
eftir því að neinum væri boðið heim
heldur fór fólk í heimsóknir án þess.
Það var ekki margt fólk í Garðinum
og allir þekktust. Á jóladag fóru líka
.margir til messu. Á gamlárskvöld var
messað klukkan ellefu. Það var mjög
hátíðlegt. Og jólin voru hver öðrum lík,
eins og vera ber. Ég var í Kothúsum
þangað til árið 1908 að ég fór í Kenn-
araskólann. Heima hafði ég ekki verið
látinn draga til stafs fyrr en ég var tólf
ára, því enda þótt atlætið væri eins og
hjá foreldrum, þá var ég þó alinn upp
á sveit og það var ekki álitið að slík
börn þyrftu mikið að læra. Fyrsta vet-
urinn að heiman, ætlaði ég suður að
Kothúsum um jólin, en veiktist og lá
hér á franska spítalanum fyrir hátíðina.
Næstu jól þar á eftir, árið 1909 fór ég
suður. Við vorum samferða nokkur
þarna sunnan að og hrepptum versta
veður. Við gistum hjá vini mínum
Ingvari Gunnarssyni í Skjaldarkoti og
komum þangað hrakin. í þá daga var
nú ekki um bílferðir að ræða suðureftir.
Það var aðeins reiðgata suður Hraun.
Ég man líka eftir fyrstu jólunum
mínum í Bolungarvík. Ég var þarna ný-
ráðinn kennari, einhleypur og þekkti
fáa. Ég keypti mér stóran vindil, sem
kostaði 50 aura og þegar ég var kom-
inn upp í herbergið mitt um kvöldið
settist ég við og reykti vindilinn. Mér
þótti þetta aðfangadagskvöld heldur
einmanalegt, viðbrigðin mikil frá jól-
unum mínum í Kothúsum, en mest
saknaði ég þess að geta ekki verið við
aftansöng, því þá var engin kirkja í
Bolungarvík.
— Hvað um leiklistina um jólin?
— í Bolungarvík var leikið um hver
jól. Alltaf æfður einþáttungur til þess
að sýna á jólaskemmtun á annan. Þess
utan var sýnt annað leikrit á skemmtun
á gamlárskvöld og það leikrit var svo
Sjá næstu síðu.
GITAR
S K Ö L I N N
Bréfaskólinn fyrir byrjendur í gítarleik nýtur sívaxandi vin-
sælda. Þetta er auðveld aðferð til að læra undirstöðuatriði á
gítar. Jafnt ungir sem gamlir geta notfært sér hana til dægra-
dvalar í skammdeginu. Kennslubréfin eru 8 að tölu, og eru
send í pósti vikulega. í hverju kennslubréfi eru 3 kennslu-
stundir, þannig að þér fáið 24 kennslustundir fyrir aðeins kr.
320.00. Greiðsla á andvirði skólans fer fram þegar þér takið
við fyrsta bréfinu sem sent er gegn póstkröfu hvert sem þér
óskið.
Kennari er einn kunnasti gítarleikan landsins, Ölafur Gaukur.
Látið ekki dragast að panta yður gítarskólann — þér þurfið aðeins að út-
fylla miðann hér að neðan, og senda hann til GÍTARSKÓLANS,
PÓSTHÓLF 806, REYKJAVÍK.
NAFN ______________________________________________
HEIMILI ____________
Ef þér ætlið að gefa skólann og viljið heldur fá öll 8 kennslu-
bréfin send strax, bá setjið kross í reitinn hér að framan.
FÁLKINN 67