Æskan

Árgangur

Æskan - 01.01.1980, Blaðsíða 32

Æskan - 01.01.1980, Blaðsíða 32
En þetta er aðeins hluti af verkefni blóðplasmans. Það flytur einnig þau mótefni, sem gerir manneskjuna ó- næma fyrir ýmsum sjúkdómum, og hormóna þá sem stjórna starfsemi ýmissa líkamshluta. Auk þess flytur það megnið af þeirri kolsýru, sem við þurfum að losna við frá vefjunum, afturtil lungnanna. Raunverulega eru stöðugt í blóðplasmanu hundruð mismunandi efna. Auk þessara efna er plasmað um 91% vatn, 7% eggjahvítuefni og 1% steinsölt, en þau efni eru mjög mikil- væg til þess að halda jafnvægi vatns í blóði og vefjum. Háræðamar eru örsmáar blóðæð- ar, nokkurs konar „hliðarvegur" sem tengir saman blóðæðar og slagæðar. En hve smáar og þunnar eru þessar háræðar? Ein háræð er 50 sinnum grennri heldur en mannshár! Ummál hennar er venjulega um einn þúsundasti úr sentímetra. Þetta þýðir að sjálfsögðu að blóðið streymir mjög hægt um þær. Ef títuprjónn væri holur að innan, gætu 500 háræðar komist fyrir inni í honum. Hver háræð er um hálfur millimetri að lengd. Þar sem hlutverk háræðanna er að flytja nauðsynleg efni út í hvern einasta hluta líkamans og úrgangsefni í burtu, getur maður gert sér í hugarlund, að líkaminn gæti ekki starfað né þrifist, nema að njóta milljóna og aftur milljóna af háræð- um. Hvernig fara efnin í blóðinu að því að síast út gegnum veggi háræð- anna? Og úrgangsefnin inn í blóðið? Þau einfaldlega þrýsta sér í gegn. Veggir háræðanna eru aðeins eitt einasta frumulag, og þau efni sem þurfa að komast ígegn, eru uppleyst í svo örsmáar sameindir, að þau kom- ast framhjá frumunum. FRUMUVEFUR 1 — 4. Hvítu blóökornin hafa eytt óhrelnlndum og koma sér út um háræðavegginn. T.h. rauð blóðkom flytja súrelnl frá lungunum og fjarlægja kolsýru og úrgang. T.v. nærlng- arefnl í plasmanu. LAUSN Á MYNDAGÁTU NR. 6 HVAÐ ERU HÁRÆÐAR? Þarna voru augun óvenju stór og bamsleg, en síðar vlrtist svo sem hann gæti dáleitt milljónir manna með einu saman augnaráðinu og kannski hefur enginn einn maður ráðið örlögum jafn margra á jafn stuttum tíma og hann: Adolf Hit- ler, hértveggjaára. Stærst. g óður gra(s) nn í e r gúll i be(r) tr(é) i Góður granni er gulli betri Stærsta rándýr af spendýraflokki er hinn brúni Alaskabjörn. Vitaö er um einn björn af þessari tegund, sem varð 310 cm á hæð og vó 800 kg. Stærsti hjörtur heimsins er Alaska- elgurinn. Hæð hans upp á herða- kamb er 234 cm, og hann vegur allt aó 800 kg. Strúturinn er sá fugl, sem verpir stærstum eggjum allra fugla, 15—18 cm löngum og 135 g þungum. Oft hafa fundist 15—20 þvílík egg í sama hreiðrinu. Suðutími þeirra er 40 mín- útur, ef þau eiga að vera linsoðin. 26
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Æskan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Æskan
https://timarit.is/publication/383

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.