Tímarit lögfræðinga


Tímarit lögfræðinga - 01.11.1988, Qupperneq 16

Tímarit lögfræðinga - 01.11.1988, Qupperneq 16
ríkjandi meirihluta á löggjafarsamkomunni hafa áhrif á skýringar sínar á stjórnarskrá. Eitthvað sérstaklega mikið og sláandi þurfi til að koma til að dómstólar taki fram fyrir hendur löggjafans. Ég tel alveg augljóst, að þessi viðhorf hafa í reynd ráðið mjög miklu í þeim málum sem gengið hafa til Hæstaréttar og varðað hafa mikla fjár- hagsmuni. En eiga þessi viðhorf við skýringu á stjórnarskrá lögfræðilega rétt á sér? Varla. Ákvæðunum í stjórnarskránni er ætlað að veita borgur- um vernd fyrir misbeitingu ríkisvalds af hendi þeirra sem fara með það hverju sinni. Hvernig getur þá vilji þeirra til valdbeitingar í til- tekna átt verið notaður til að skýra stjórnlög um hver séu mörk heim- illar valdbeitingar ? Hæstiréttur hefur þar að auki notað berum orðum til rökstuðnings á dómsniðurstöðu í máli af þessu tagi, að „löng og athugasemdalaus venja löggjafans" um frávik frá stj órnarskrárreglu löghelgi breytingar á henni. Skýtur skökku við ef það nægir til að afnema vernd þá sem stjórnarskrá á að veita borgurum, að sá aðili sem verið er að vernda þá fyrir, hafi lengi virt hana að vettugi. I þessu stutta erindi gefst ekki tækifæri til að fjalla um einstaka dóma Hæstaréttar, þar sem reynt hefur á mannréttindaákvæði stjórn- arskrárinnar. Það er eindregin skoðun mín, sem ég raunar hef látið í ljós á öðrum vettvangi5), að Hæstiréttur hafi langt um of þrengt þá vernd sem ég tel stjórnarskránni ætlað að veita borgurunum. Við athugun á dómum hefur sú hugsun leitað á, að rétturinn sé miklu síður fús til að viðurkenna brot, þegar um hefur verið að ræða mál, sem varða umtalsverða stundarhagsmuni. 1 dæmum, þar sem dóms- úrlausn hefur litlu skipt fyrir slíka hagsmuni, virðist mér að mun frekar hafi verið vilji til að dæma borgurunum í hag. Af dómurn í skattamálum má nefna sem dæmi um mál, þar sem skattar voru taldir standast, nokkra stóreignaskattsdóma frá 6. áratugnum, sjá t.d. hrd. 1958.752, hrd. 1980.1732 um afturvirkni skattalaga, hrd. 1985.1544 um kjarnfóðurgjald og hrd. frá 10. júní 1987 um svokallaðan gengis- mun. I öllum þessurn málum stóð svo á að allverulega tímabundna röskun hefði leitt af því að dæma skattana ólögmæta. Sem dæmi um dóma, þar sem fallizt hefur vei'ið á kröfur um að skattalög standist ekki, má nefna þrjá frá árinu 1986; hrd. 1986.462 um þungaskatt og hrd. 1986.1361 um búnaðarmálasjóðsgjald, en í þessum málum voru skattalög, sem ekki nefndu skattprósentuna, ekki talin standast. Þriðja dæmið er hrd. 1986.706 (samkynja mál er hrd. 1986.714) þar 5) Sjá einkum bók mína Deilt á dómarana, Rvik 1987. 146
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72

x

Tímarit lögfræðinga

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.