Tímarit lögfræðinga - 20.12.1990, Blaðsíða 30

starfsmennina um hvaöa afstöðu ætti að taka í málinu og til að gefa þeim
lögfræðileg ráð. Upplýsingar bentu og til þess, að forseti sakadóms hefði í raun
tekið vissan þátt í meðferð málsins, á meðan hann starfaði við embætti
saksóknara.
Mannréttindadómstóllinn taldi ekki neina ástæðu til að draga í efa að forseti
sakadóms hefði í raun verið óvilhallur (öryggissjónarmiðið). Ekki væri hins
vegar fært að láta við þá niðurstöðu sitja. Einnig yrði að taka tillit til þess,
hvernig málið horfði við mönnum. Almenningur hefði ástæðu til að efast um að
hlutleysi dómara væri nægilega tryggt, ef hann hefði gegnt stöðu við embætti
saksóknara, sem væri þannig háttað, að hann kynni að hafa þurft að fjalla um
sama mál og hann hefði til úrlausnar sem dómari (traustssjónarmiðið). Var því
talið að brotið hefði verið gegn 6. gr. sáttmálans.
Dómur nr. 86/1984, uppkveðinn 26. október 1984 (De Cubber-málið)
Rannsóknardómari, sem samkvæmt lögum heyrði undir saksóknara ríksins, sat
sem dómari í sakamáli, en hann hafði áður rannsakað málið sem rannsóknar-
dómari og yfirheyrt sakborning og úrskurðað hann í gæsluvarðhald. Þótti þetta
brot á 6. gr. Mannréttindasáttmálans.
Ekki þótti verða látið sitja við athugun á persónulegri afstöðu dómarans
(öryggissjónarmiðið). í dóminum er vitnað til ensku grundvallarreglunnar.
Justice mustnotonly be done, itmustalso beseen to be done“ (traustssjónarmið-
ið).
4.6 Orðalag 7. tl. 36. gr. eml.
7. tl. 36. gr. eml. er ekki orðaður út frá traustssjónarmiðunum eins og flestar
sambærilegar hæfisreglur nágrannalanda okkar,33 heldur virðist hann frekar
vera orðaður út frá öryggissjónarmiðinu. íslenska ákvæðið er orðað svo: „ ...
eða annars er hætta á því, að hann fái ekki litið óhlutdrægt á málavöxtu." Ef
íslenska reglan væri orðuð útfrá traustssjónarmiðinu litihúne.t.v. svonaút: „ ...
eða þegar að öðru leyti eru fyrir hendi þær aðstæður sem eru til þess fallnar að
draga úr trú á óhlutdrægni hans.“
Þrátt fyrir orðalagið, virðist aldrei hafa verið gengið út frá því að íslenska
reglan hefði af þeim sökum annað efnissvið en sambærilegar hæfisreglur
nágrannalanda okkar.
33 Dönsk: (62. gr. RPL) „... nár andre omstændigheder forligger, som er egnede til at vække tvivl om
hans fuldstændige upartiskhed...“; Sænsk: (RB 4:13) „Domare vare jávig att handlágge mál: 9. om
eljest sárskild omstándighet föreligger, som ár ágnad att rubba förtroendet till hans opartiskhet i
málet.“; Norsk: (108. gr. DL) „Dommer eller lagrettemedlem kan heller ikke nogen være, nár andre
særegne omstendigheter foreligger, som er skikket til á svekke tilliten til hans uhildethet...“; Pýsk:
(42. gr. ZPO) „Wegen Besorgnis der Befangenheit findet die Ablehnung statt. wenn ein Grund
vorliegt, der geeignet ist, Misstrauen gegen die Unpartteilichkeit eines Richters zu rechtfertigen."
228