Tímarit lögfræðinga - 20.12.1990, Side 35

Fram kemur á öðrum stað í dóminum að niðurstaða Mannréttindanefndar-
innar hafi verið eftirfarandi:
„Nefndarmenn eru sammála um þá niðurstöðu, að brotið hafi verið gegn 1.
mgr. 6. gr. samningsins, þar sem sakadómur Akureyrar hafi ekki verið
óhlutdrægur dómstóll, er hann fann kæranda sekan og dæmdi hann til refs-
ingar.“
Eftir að hafa bent á að dómarar teljist ekki óhlutdrægir við slíkar aðstæður að
mati Mannréttindanefndarinnar, rekur Hæstiréttur að ríkisstjórn íslands hafi
gert sátt í fyrrgreindu máli sem skotið hafi verið til Mannréttindadómstólsins og
öðru svipuðu. Síðan fellst Hæstiréttur á rök og niðurstöðu Mannréttindanefnd-
arinnar með eftirfarandi ummælum:
„í 36. gr. 7. tl. laga nr. 85/1936 um meðferð einkamála í héraði segir meðal
annars, að dómari skuli víkja úr dómarasæti ef hætta er á þvi „að hann fái ekki
litið óhlutdrægt á málavöxtu“. Þessu ákvæði ber einnig að beita um opinber mál
samkvæmt 15. gr. 2. mgr. laga nr. 784/1974 um meðferð opinberra mála.
í máli þessu er ekkert fram komið, sem bendir til þess að dómarafulltrúinn
sem kvað upp héraðsdóminn hafi litið hlutdrægt á málavöxtu. Hins vegar verður
að fallast á það með Mannréttindanefnd Evrópu, að almennt verði ekki talin
næg trygging fyrir óhlutdrægni í dómstörfum, þegar sami maður vinnur bæði að
þeim og lögreglustjórn."
Hér nálgast Hæstiréttur vandamálið með sama hætti og Mannréttindadóm-
stóllinn hefur gert í svo mörgum dómum sínum. Fyrst er athugað hvort sjá megi
einhver merki um óhlutdrœgni (öryggissjónarmiðið). Þar er þó ekki látið staðar
numið heldur er athugað hvort aðstæður eru með þeim hætti að almennt verði
talin hœtta á að dómari fái ekki litið óhlutdrœgt á málið (traustssjónarmiðið).
Ef forsendur Hæstaréttar eru skoðaðar verður ljóst að ekki kemur fram hvers
vegna ekki var talin næg trygging fyrir óhlutdrægni dómara við slíkar aðstæður.
Segja má að vísað sé óbeint til raka Mannréttindanefndarinnar í máli Jóns
Kristinssonar gegn íslandi, með því að tekið er fram að fallist sé á niðurstöðu
hennar.
6.2 Forsendur Mannréttindanefndar Evrópu
Hver voru þá rök Mannréttindanefndar Evrópu fyrir framangreindri niður-
stöðu í máli Jóns Kristinssonar? í forsendum Mannréttindanefndarinnar kemur
fram að sem fulltrúa lögreglustjóra bar dómarafulltrúanum skylda til að ganga
úr skugga um á grundvelli þeirra gagna, sem lögreglumenn höfðu aflað og
233