Tímarit lögfræðinga - 20.12.1990, Blaðsíða 3

TIMARIT 0>(|}
LÖGFRÆÐINGA
4. HEFTI 40. ÁRGANGUR DESEMBER 1990
FÉLAGSMÁL DÓMARA
Um þessar mundir er Dómarafélag íslands 50 ára. Það hét upphaflega Félag
héraðsdómara en er nú félag allra embættismanna sem með dómsvald fara,
saksóknara og þeirra dómarafulltrúa sem hafa dómstörf að aðalstarfi. Þeir
síðastnefndu verða þó ekki sjálfkrafa félagar. Auk þeirra sem nefndir hafa verið
eru í félaginu rannsóknarlögreglustjóri, tollgæslustjóri, tollstjórinn í Reykjavík,
lögreglustjórinn í Reykjavík og hæstaréttarritari.
Ár hvert er háð dómaraþing. Þá halda Dómarafélag íslands, Sýslumannafé-
lagið og Dómarafélag Reykjavíkur aðalfundi sína. Dómarafélag Reykjavíkur er
að því leyti rangnefni að í því eru, auk héraðsdómara í Reykjavík, bæði
hæstaréttardómarar, saksóknarar og héraðsdómarar með því starfsheiti utan
Reykjavíkur.
Um mitt ár 1992 verður róttæk breyting á skipan dómsmála og stjórnsýslu
ríkisins í héraði. Inntak hugtaksins dómsvald í íslensku réttarfari breytist og
sýslumenn verða eftir það dómstarfalausir stjórnsýsluumboðsmenn. Dómarar
verða með öllu umboðsstarfalausir. Það gefur auga leið að félagsskipun dómara
hlýtur að breytast við þetta, og verður að huga að skipulagsbreytingum eigi síðar
en á næsta dómaraþingi, sem væntanlega verður sett á afmæli Dómarafélags
íslands 10. október næstkomandi, enda var samþykkt á síðasta aðalfundi
félagsins að fela stjórn þess að hafa samráð við stjórnir hinna félaganna um þessi
mál.
Við endurskilgreiningu hugtaksins dómsvald hafa ýmsir þættir þess, sem eiga
meira skylt við stjórnsýslu, verið greindir frá og verða framvegis sem hingað til í
höndum sýslumanna, en hlutur sýslumanna í saksókn verður stóraukinn frá því
sem áður var. Saksókn er í rétti ýmissa ríkja, einkum á meginlandi Evrópu,
skilgreind með vissum hætti sem þáttur í dómsvaldi. Skarð væri fyrir skildi ef
sýslumenn, sem upphaflega voru kjarni félagsins, hættu nú að sækja dómara-
201