Fréttablaðið - 24.04.2010, Blaðsíða 16

16 24. apríl 2010 LAUGARDAGUR
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál) hdm@frettabladid.is
MENNING: Páll Baldvin Baldvinsson fulltrúi ritstjóra pbb@frettabladid.is HELGAREFNI: Anna Margrét Björnsson amb@frettabladid.is og Sigríður Björg Tómasdóttir sigridur@frettabladid.is ALLT OG SÉRBLÖÐ: Roald Eyvindsson roald@frettabladid.is og Sólveig Gísladóttir solveig@frettabladid.is
ÍÞRÓTTIR: Henry Birgir Gunnarsson henry@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
greinar@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
E
ftir bankahrunið hefur sú ógeðfellda breyting orðið í
íslenzku samfélagi, að einhver hópur manna telur sjálf-
sagt að gera aðsúg að heimilum manna til að tjá meiningu
sína.
Sumir hópar og einstaklingar, sem hafa siglt undir því
flaggi að vilja koma skoðun sinni á framfæri, hafa í skjóli nætur
unnið skemmdarverk á húseignum fólks. Forsvarsmenn fyrir-
tækja í orku- og stóriðjugeiranum máttu þola slíkt, jafnframt sumir
forvígismenn hinna föllnu banka.
Fyrir rúmu ári tók fólk, sem vildi mótmæla meintum mannrétt-
indabrotum gegn útlendingum hér á landi, upp á því að mótmæla
við heimili dómsmálaráðherra og forstjóra Útlendingastofnunar. Og
braut þar með gegn sjálfsögðum mannréttindum þessara einstakl-
inga, að fá að vera í friði á heimili sínu.
Nú síðast hefur verið mótmælt við heimili stjórnmálamanna, sem
nefndir eru í rannsóknarskýrslu
Alþingis vegna tengsla við bank-
ana. Fólk hefur safnazt saman við
heimili þessara einstaklinga og
neitað að fara, þótt það hafi verið
beðið um það af íbúum og lög-
reglu. Þetta er skýrt brot á fyrstu
málsgrein 71. greinar stjórnar-
skrárinnar, sem er einföld í snið-
um: „Allir skulu njóta friðhelgi einkalífs, heimilis og fjölskyldu.“
Uppákomur á borð við þessa eru því miður ekki einsdæmi í stjórn-
málasögunni. Árið 1932, í kjölfar þess að Tryggvi Þórhallsson, þáver-
andi forsætisráðherra, rauf þing og boðaði til kosninga, stóð múgur
manna, einkum kjósendur Sjálfstæðisflokksins samkvæmt samtíma-
heimildum, fyrir daglegum æsingum og ólátum við Ráðherrabústað-
inn, sem þá var heimili forsætisráðherra. Tryggvi átti sjö börn, flest
lítil. Sum þeirra urðu fyrir aðkasti vegna föður síns og þurfti að taka
þau úr skóla tímabundið.
Sagan af óspektunum við hús Tryggva Þórhallssonar hefur löng-
um verið talin þeim til skammar, sem tóku þátt í þeim. Sennilega
vonuðu flestir að stjórnmálabarátta á Íslandi hefði færzt upp á hærra
plan, enda langt um liðið frá hinum róstusömu kreppuárum.
Það þarf ekki mikla tilfinningagreind til að átta sig á hvaða áhrif
það getur haft á börn þegar múgur safnast saman fyrir utan heimili
þeirra og gerir hróp að foreldrum þeirra. Enginn ætti að geta leyft
sér að svipta lítið fólk þannig öryggi eigin heimilis.
Lögreglan gerir rétt í að hóta þeim handtöku, sem halda upptekn-
um hætti og gera aðsúg að heimilum fólks. Athæfið er brot gegn
lögum og stjórnarskrá.
Auðvitað eiga menn rétt á að mótmæla orðum og gerðum stjórn-
málamanna og krefjast afsagnar þeirra. Þeir geta gert það með því
að efna til friðsamlegra mótmæla við Alþingi eða flokksskrifstofur,
með því að skrifa greinar eða senda bréf. En heimili fólks á að láta í
friði. Þeir sem hafa hímt við heimili stjórnmálamanna á kvöldin eiga
að skammast sín og finna sér réttan vettvang til að mótmæla.
Í framhaldi af rannsóknar-skýrslunni þótti forsætisráð-herra rétt að biðjast afsök-unar á því að Samfylkinguna
hefði borið af leið norrænnar vel-
ferðarhyggju með því að innleiða
Blairismann. Hann var því blásinn
af. Hvers vegna?
Breski Verkamannaflokkurinn
undir forystu Blairs hvarf frá rót-
tækri vinstristefnu svipaðri þeirri
og VG fylgir og lagaði sig að stefnu
norrænu jafnaðarmannaflokkanna.
Þáttur í þeirri stefnubreytingu var
skýr Evrópustefna. Er forsætis-
ráðherra að hverfa frá henni?
Það vantar allt rökrétt samhengi
í afsökunarbeiðni forsætisráð-
herra. Sænskir sósíaldemókratar
voru brautryðj-
endur þessar-
ar hugsunar
þegar á kreppu-
árunum. Hún
hefur stundum
verið kennd við
hófsemd. Kjarni
hennar felst í því
að leyfa frjálsu
atvinnulífi að
njóta sín til þess
að skapa verðmæti til að standa
undir velferðarkerfinu. Alþýðu-
flokkurinn gamli fylgdi þessari
hefðbundnu norrænu línu frá því
á viðreisnarárunum. Hvers vegna
vill formaður Samfylkingarinnar
nú færa flokkinn af þeirri leið?
Sennilega á þetta að vera svar við
siðferðilegri gagnrýni í rannsókn-
arskýrslunni. Raunveruleg ástæða
þessarar stefnubreytingar er þó
líklega önnur. Til að róa órólega
arm VG og halda ríkisstjórninni
saman þarf að færa stefnu hennar
lengra til vinstri. Þetta staðfestir
því fyrst og fremst undirtök VG í
stjórnarsamstarfinu.
Vandinn er hins vegar sá að sú
stefna VG sem Samfylkingin á nú
að laga sig að er til vinstri við nor-
rænu velferðarhagkerfin. Forsæt-
isráðherra mistókst þar af leiðandi
að sýna orsakasamhengi þessarar
stefnubreytingar og skynsamlegr-
ar framtíðarsýnar um endurreisn
Íslands.
SPOTTIÐ
ÞORSTEINN
PÁLSSON
AF KÖGUNARHÓLI ÞORSTEINS PÁLSSONAR
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
SKOÐUN
Hófsemdarstefnan blásin af
Hugmyndafræðin 2003
Ein helsta brotalömin í hag-stjórninni í byrjun þess-arar aldar var óheyrileg-ur viðskiptahalli. Hann er
góður mælikvarði á hvort þjóðir lifa
um efni fram. Viðskiptahallinn er
fjármagnaður með erlendum lánum
og ríkissjóðstekjurnar bólgna vegna
aukinna umsvifa sem þau hafa í för
með sér. Þó að afgangur hafi verið
á rekstri ríkissjóðs var hann aldrei
nægur til að vinna gegn þessum
falska vexti.
Í framhaldi af hugmyndafræði-
legum skilgreiningum forsætisráð-
herra um frjálshyggju og norræna
velferðarhyggju er fróðlegt að skoða
hver afstaða einstakra stjórnmála-
flokka var til þessa vanda á sínum
tíma. Í kosningunum 2003 var til að
mynda tekist á um skattamál.
Allir flokkarnir boðuðu þá
skatta lækkanir. VG var með hóf-
sömustu tillögurnar en vildi samt
lækka skatta. Samfylkingin taldi
sig jafnvel bjóða meiri skatta lækk-
anir en Sjálfstæðisflokkurinn.
Í raun réttri voru það fyrst og
fremst erlendar lántökur vegna
viðskiptahallans sem gerðu þess-
ar skattalækkanir mögulegar án
halla á ríkissjóði. Kjarni málsins
er sá að enginn grundvallarmunur
kom fram á milli flokkanna. Til-
lögur vinstri flokkanna sýna að
stjórn þeirra hefði einnig lækk-
að skatta; eytt um efni fram og
lagt hornstein að þeim vanda sem
orsakaði hrun krónunnar.
Hugmyndafræðin 2007
Við fjárlagagerðina fyrir árið 2007 ákvað ríkis-stjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks að
loka fjárlögum með níu milljarða
króna afgangi. Flestum fannst það
góð niðurstaða. Einstaka menn eins
og Einar Oddur Kristjánsson gagn-
rýndu hana þó og töldu að afgang-
urinn yrði að skipta mörgum
tugum milljarða króna til að vega
upp á móti ofþenslu í hagkerfinu.
Þegar horft er til baka getur
engum dulist að gagnrýni Ein-
ars Odds var á rökum reist. En
hver var stefna Samfylkingar-
innar og VG? Þessir tveir flokkar
sammæltust þá í fyrsta skipti um
fjárlagatillögur sem áttu að sýna
hugmyndafræðileg skil gagnvart
ríkisstjórnarflokkunum. Þau fólust
í að eyða öllum afganginum.
Með öðrum orðum: Samfylkingin
og VG vildu ganga lengra en þáver-
andi ríkisstjórn til að auka umsvif
ríkissjóðs á grundvelli viðskipta-
halla. Niðurstaðan er sú að þeir
vildu eyða umfram efni og auka
á vandann sem síðar leiddi af sér
hrun krónunnar. Bæði ríkisstjórn-
in og stjórnarandstaðan á þeim
tíma fóru út af braut hófsamrar
ríkisfjármálastefnu. Það var hreint
ekki frjálshyggja.
Hér má ekki rugla saman sið-
ferði og pólitískum hugmyndum.
Siðferðisbrestur getur orðið í þjóð-
félaginu hvort sem menn halda sér
hugmyndafræðilega til hægri eða
vinstri.
Það er slæmt ef menn ætla að
fara hjáleið um þau siðferðilegu
vandamál sem hrjá samfélag-
ið með pólitískum hugtökum sem
þeir hafa ekki vald á. Nú er þörf á
skýrri hugmyndafræðilegri og sið-
ferðilegri leiðsögn. Leiðin er sann-
arlega ekki sú að yfirgefa hófsemd-
arhyggjuna og halda lengra til
vinstri eins og forsætisráðherra
boðar.
Sú ákvörðun forsætisráðherra
að færa Samfylkinguna til vinstri
opnar möguleika fyrir Sjálfstæð-
isflokkinn og Framsóknarflokk-
inn til að ná sterkari fótfestu á
miðjunni. Fari svo að þeir grípi
tækifærið verður fróðlegt að sjá
með hvaða hætti. Það gerist ekki
sjálfkrafa.
Mótmælaaðgerðir við heimili fólks eru brot á
friðhelgi einkalífsins.
Mótmælt á
röngum stöðum
Aðalfundur Hugarfars verður haldinn
í Hátúni 10, 105 Reykjavík,
þriðjudaginn 27. apríl kl. 20:00.
Dagskrá fundar eru hefðbundin aðalfundarstörf en
undir liðnum önnur mál mun Auður Axelsdóttir frá
Hugarafl i segja frá sínu félagi og niðurstöður skoðana-
könnunar sem Hugarfar stóð fyrir verða kynntar.
Stjórnin
Félag fólks með heilaskaða
og aðstandenda þess