19. júní - 19.06.1988, Page 14

enda fjárráð félagsins afar naum. í
maí árið 1931 hóf félagið byggingu
dagheimilisins Grænuborgar. Hafði
bærinn látið félaginu í té hluta af
Grænuborgartúninu ókeypis og
leigulaust. Húsið var fullgert í lok
júlí, var þá þegar hafist handa um
rekstur dagheimilis, og starfaði það
allan ágústmánuð.
En bygging og rekstur Grænuborg-
ar var einungis áfangi á langri leið,
sem beindist að því marki að veita
öllum börnum í Reykjavík, sem þess
þyrftu með, góða aðhlynningu og ör-
uggt uppeldisumhverfi, þá ekki
aðeins 2-3 mánuði sumarsins, heldur
allan ársins hring.
Næsta skref var að hefja undirbún-
ing að stofnun dagheimilis í Vestur-
bænum. Arið 1936 fékkst leyfi
kennslumálaráðherra fyrir húsnæði í
Stýrimannaskólanum við Öldugötu,
og var hið fyrsta dagheimili í Vestur-
bænum starfrækt þar um sumarið. Á
því sama ári veitti bæjarráð félaginu
umráðarétt yfir svonefndum Grund-
arbletti við Kaplaskjólsveg. Snemma
ársins 1937 hófst bygging húss á lóð-
inni, og var henni lokið um sumarið.
Var þá hafinn rekstur dagheimilis í
eigin húsnæði Sumargjafar, sem hlaut
nafnið Vesturborg. Sú nýbreytni var
tekin þar upp haustið 1938 að starf-
rækt var vetrarheimili fyrir börn.
Annars vegar var rekið dagheimili,
þar sem börnin dvöldu daglangt alla
virka daga. Hins vegar var starfrækt
vistheimili fyrir börn, sem dvöldu þar
allan sólarhringinn og sá heimilið
þeim fyrir öllum nauðþurftum.
Aukin þörf
/
Arið 1940 var þörfin fyrir
aukna starfsemi dagheimila
orðin svo brýn að leitað var
eftir húsrými í Málleysingja-
skólanum að Laugavegi 108. Fékkst
14
það endurgjaldslaust, og var dag-
heimili starfrækt þar unt sumarið
undir nafninu Austurborg. Á þessu
ári höfðu styrkveitingar frá ríki og
borg hækkað nokkuð og jók það
möguleika félagsins til nýrra fram-
kvæmda. Síðla sama árs fékk félagið
vilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir starf-
rækslu vetrardagheimilis að Amt-
mannsstíg 1. Pegar húsnæði þetta var
fengið, var ráðist í að stofna þar bæði
dagheimili og leikskóla. En rekstur-
inn á Amtmannsstíg stóð aðeins yfir í
eitt starfsár.
Sumarið 1941 þótti ekki fært, af
hernaðarástæðum og vegna brott-
flutnings barna úr Reykjavík, að
starfrækja sumarheimilin í Vestur-
borg og Grænuborg. í stað þess tók
Sumargjöf að sér umsjón og stjórn
■ tveggja dagheimila utan Reykjavík-
ur, á Hvanneyri og Reykholti í Borg-
arfirði. Hins vegar var ákveðið að
starfrækja vöggustofu í Vesturborg
þetta sumar og var það nýr þáttur í
starfsemi félagsins.
Haustið 1941 hóf félagið að starf-
rækja Tjarnarborg. Flutti starfsemin
sem verið hafði á Amtmannsstíg
þangað og einnig vöggustofan, sem
áður hafði verið í Vesturborg.
í janúarmánuði 1943 samþykkti
bæjarstjórn Reykjavíkur 80 þúsund
króna fjárveitingu til stofnunar dag-
heimilis í Austurbænum. Pessi upp-
hæð hrökk þó skammt til, en mála-
lyktir urðu þær að bærinn keypti tvö
hús á horni Eiríksgötu og Hringbraut-
ar (þar sem nú er Fæðingarheimili
Reykjavíkur) og samþykkti að lána
Sumargjöf þau til reksturs barna-
heimila. Voru húsin nefnd Suður-
borg. Upp frá þessu keypti eða
byggði Reykjavíkurborg flest ný
dagvistarheimili, en fól Sumargjöf
starfrækslu þeirra fram til ársins 1978,
en þá yfirtók borgin allan reksturinn.
Til marks um það hve uppbygging
dagvistunarþjónustu á vegum Sumar-
gjafar óx með árunum má nefna að á
25 ára afmæli félagsins, árið 1949,
voru starfrækt á vegum þess 3 barna-
heimili allan ársins hring og að auki 3
sumarheimili. Á 50 ára afmæli félags-
ins, árið 1974, voru rekin á vegum
þess alls 30 barnaheimili, 14 leikskól-
ar, 13 dagheimili og 3 skóladagheim-
ili. Rúmuðu þessar stofnanir þá sam-
tals 2.212 börn á aldrinum 3ja mánaða
til 12 ára. Pá var og Fóstruskólinn
rekinn undir stjórn Sumargjafar frá
stofnun hans árið 1946, þar til hann
var gerður að ríkisskóla árið 1973.
Lög og ákvæöi um
dagvistunarmál:
yrstu lög um dagvistarheimili
voru samþykkt á Alþingi árið
1973, reglugerð nr. 128/1974.
Par er kveðið á um að ríkið
leggi fram fé, samkvæmt fjárveitingu
hverju sinni, til að reisa dagvistar-
heimili, en sveitarfélög leggi fram
helming til stofnkostnaðar. Rekstur
heimilanna sé kostaður að meirihluta
af viðkomandi sveitarfélögum á móti
framlagi ríkisins. Breyting var gerð á
lögunum árið 1976, þannig að ríkið
hætti að taka þátt í rekstri dagvistar-
heimila og færðist hann yfir á sveitar-
félögin til móts við greiðsluhlutfall
notenda. Samkvæmt ákvæðum nú-
gildandi laga skiptist stofnkostnaður
að jöfnu milli sveitarfélaga og ríkis.
Sveitarfélög greiða rekstrarkostnað
dagheimila og skóladagheimila allt að
60% og leikskóia allt að 40%. Hinn
hlutann greiða notendur. Greiðslu-
hlutfall sveitarfélaga hefur í reynd
farið hækkandi. Greiddi Reykjavík-
urborg t.d. árið 1986 um 76% rekstr-
arkostnaðar dagheimila og 56% af
rekstri leikskóla.
Breytingar á stjórnkerfi borgarinn-
ar, sem borgarstjórn samþykkti í des-
ember 1984, fólu í sér breytingu á
stjórn dagvistunarmála Reykjavíkur-
borgar, þannig að eftir borgarstjórn-
arkosningarnar 1986 hefur sérstök
nefnd, kjörin af borgarstjórn, farið
með þennan málaflokk. Fram að
þeim tíma fór Félagsmálaráð og und-
irnefnd þess með stjórn dagvista.
Meginmarkmið í starfi dagvistar-
heimila Reykjavíkurborgar eru í sam-
ræmi við uppeldisáætlun mennta-
málaráðuneytisins varðandi dagvist-
arheimili og lög um byggingu og
rekstur dagvistarheimila nr. 112/1976,
en þar segir í 1. gr.: „Markmið með
starfsemi dagvistarheimila er að gefa
börnum kost á að njóta handleiðslu
Grænaborg var fullgerð í lok júlí 1913 og tók þar til starfa dagheimili. Fyrstu árin
voru dagheimili Sumargjafar aöeins starfrækt á sumrin.