19. júní - 19.06.1988, Blaðsíða 18

Hvað stendur til boða?
vað er til ráða hjá giftu
barnafólki sem vinnur úti
allan daginn eða þeim sem
eru í sambúð? Að vísu er
fólki sem þannig er ástatt fyrir ætluð
10% af því rými sem dagheimilin hafa
yfir að ráða, en vegna þess hversu
erfiðlega hefur gengið að manna allar
stöður á dagheimilunum hefur þurft
að grípa til þess ráðs að bjóða væntan-
legum starfsmönnum þau rými, sem
giftu fólki eru ætluð, fyrir börn sín og
þannig hefur tekist að fá fólk í vinnu
og um leið gæslu fyrir allt að tíu börn
— en jafnframt glatar gift fólk tæki-
færinu til að hafa börn sín í umsjá
fagfólks á vel búnum stofnunum á
meðan það vinnur. Það sem sagt er í
þessari grein um gifta foreldra á að
sjálfsögðu jafnt við um foreldra í sam-
búð.
Reyndar eru ekki mörg ár síðan
þessi pláss fyrir börn giftra foreldra
komu til á dagheimilum, þannig að
gift fólk hefur í raun aldrei getað
treyst á dagheimili fyrir börn sín.
Aðrar lausnir hafa þurft að koma til
og flestar eru þær kostnaðarsamari en
þær sem bæjarfélögin bjóða, þ.e. vist
á dagheimilum eða leikskólum. Það
er eins og gengið sé út frá því vísu að
allt gift fólk sé vel efnað og muni ekki
um að greiða háar upphæðir fyrir
gæslu á börnum sínum, sem að sjálf-
sögðu er ekki rétt og nægir þar sem
dæmi að nefna hjón sem bæði eru op-
inberir starfsmenn, t.d. hjúkrunar-
kona og barnaskólakennari. En lítum
á þá kosti sem giftu fólki stendur til
boða. Um dagmömmur er fjallað
annars staðar í blaðinu þannig að hér
verður ekki rætt nánar um þá lausn,
en þó drepið aðeins á ókosti sem for-
eldrar hafa fundið á „dagmömmu-
lausninni."
Frá foreldrum hefur heyrst
óánægjutónn yfir því að vita yfirleitt
lítið sem ekkert um það sem fram fer
hjá dagmömmum yfir daginn. Vegna
þess hve skorturinn á gæslu er mikill
þá þorir fólk oft ekki að kvarta ef því
finnst eitthvað að — til að styggja
engan og eiga ekki á hættu að missa
plássið þar með. Óöryggið er annar
ókostur sem fólk sér við dag-
mömmulausnina. Verði dagmamma
veik, þá er enginn sem getur hlaupið í
skarðið og tekið börnin þar til henni
batnar. Þetta atriði hlýtur að vera jafn
erfitt fyrir dagmömmuna og foreldr-
ana, svo ekki sé minnst á atriði eins og
læknisferðir dagmömmunnar og ann-
að álíka sem hún þarf að sinna.
18
Dagmömmur
Bent hefur verið á fyrirkomu-
lag dagmæðraþjónustu í
Danmörku sem íslendingar
gætu tekið sér til fyrirmynd-
ar. Þar er dagmæðrum skipt í hópa
eftir hverfum og eru þá kannski fimm
í hóp. Dagmömmurnar hittast alltað
einu sinni í viku með börnin, á rólu-
velli á sumrin en heima hjá einhverri á
veturna. Þetta hefur tvo góða kosti í
för með sér, annars vegar hitta börnin
og kynnast öðrum börnum en þeim
sem þau eru með dags daglega og hins
vegar kynnast þau hinum dagmæðr-
unum, sem er mjög mikilvægt því ef
einhver þeirra veikist þá skiptast
börnin sem eru hjá henni á milli hinna
dagmæðranna. Þetta er ekki erfitt
fyrir börnin því þau þekkja bæði hin
börnin og dagmömmuna.
Litið er á starf dagmæðra þar í landi
sem atvinnu, en ekki aukagetu fyrir
heimilið eins og viljað hefur brenna
við hér á landi, og þess krafist að þær
fari á námskeið í uppeldisfræðum
áður en þær fá „atvinnuleyfi". Hér
aftur á móti, eru ekki gerðar mjög
strangar kröfur til undirbúnings-
menntunar dagmæðra. í Danmörku
er eftirlitið með starfsemi dagmæðra
mun strangara en hér. Þar er ætlast til
að þær hafi ákveðið af leikföngum á
heimilinu, að þær föndri með börnun-
um og syngi með þeim. U.þ.b. einu
sinni í viku kemur eftirlitsmaður í
heimsókn, alls óundirbúið og getur
verið á hvaða tíma sem er. Foreldrar
geta því verið nokkuð öruggir um að
vel sé hugsað um börn þeirra á meðan
þau vinna og segja má að nágrannar
okkar, Norðurlandabúar, hafi gert
sér betri grein fyrir því en við að vel
þarf að búa að fyrstu gerð, því í Sví-
þjóð er verið að endurskipuleggja
Umsjón: Bryndís Kristjánsdóttir
kennslu 6 ára barna þar sem leggja á
áherslu á að borga kennurum þeirra
há laun til að fá sem hæfast fólk — hér
virðist þróunin aftur á móti vera öfug.
Dagafi og amma
Ein mjög góð lausn er til á
gæsluvandamáli barna giftra
foreldra — og auðvitað einn-
ig allra annarra barna, en það
er að fá „afa og ömmu“ til að passa
þau. Einn lítill þriggja ára gutti er í
pössun hjá eldri hjónum í Hlíðunum
sem auglýstu í DV að þau óskuðu
eftir börnurn í gæslu.
Þetta voru hjón komin á eftirlauna-
aldur sem þykir gaman að börnum,
auk þess sem þau gátu vel notað dálít-
inn pening í viðbót við ellilaunin, en
það kostar það sama að hafa börn í
gæslu hjá „afa og ömmu" og að hafa
þau hjá dagmömmu. Þessi þriggja ára
strákur á sjálfur ekki nema einn afa
og eina ömmu, sem bæði vinna úti og
eru enn nokkuð ung. Hann hafði því
ekki kynnst „ekta" afa og ömmu sem
hafa tíma til að tala við hann og
hlusta, lesa og leika, nema að tak-
mörkuðu leyti. Hann lífgar síðan upp
á heimilishaldið hjá gömlu hjónunum
og fer með afa í göngutúr. Á hverjum
degi fer amma eða afi með hann á
gæsluvöll þannig að þar hittir hann
önnur börn og gömlu hjónin fá hvíld
smástund.
Eldra fólk notar oft önnur orð yfir
hlutina en yngra fólk, auk þess sem
það leggur oft meiri áherslu á kurteisi
og góða siði en yngra fólk og þannig
er því einmitt varið á heimilinu sem sá
þriggja ára er á. Hann kallar „stelp-
ur“ yfirleitt „stúlkur" og segir —
næstum alltaf — „takk fyrir" og „af-
sakið" ef hann t.d. ropar, þvær sér
alltaf um hendurnar áður en hann
borðar og kemur heim af róló. Strák-
urinn er nokkuð mikill fyrir sér og læti
í honum, en gömlu hjónin eru róleg
og gefa honum tíma þannig að á þeim
tíma sem hann hefur verið hjá þeim
þá hefur hann róast mikið.
Athygli fær hann mikla og fræðslu,
því á þriggja ára aldrinum spyrja þau
„af hverju" að meðaltali 50 sinnum á
dag, en afi og amma hafa þolinmæði
til að svara öllum spurningum og eru
meira að segja búin að kenna honum
tíu bókstafi. En það sem mest er um
vert er að þeim þykir öllum vænt um
hvert annað og strákurinn fær þarna
hlý líkamleg tengsl, því hann situr
mikið í fanginu á afa og ömrnu og
faðmar þau og kjassar og þau á móti.