19. júní - 19.06.1988, Síða 41

Frá athvarfinu í Kópavogsskóla: Skref í rétta átt.
Helgadóttir fyrrv. menntamálaráð-
herra skipaði til að kanna tengsl
heimila og skóla, samfelldan skóla-
dag o.fl., sýndi að um 70 af hverjum
100 mæðrum grunnskólanema vinna
utan heimilis. Fá störf mun vera hægt
að stunda með 2-3 tíma vinnu dag-
lega, allmargar mæður komast senni-
lega heim innan fimm tíma, en marg-
ar gegna fullum störfum ýmist dag-
langt eða í vaktavinnu.
Það er því staðreynd að fjölmargar
ntæður ná ekki að vinna störf sín utan
heimilis á skólatíma barnanna og
komast ekki til vinnu þegar kennsla
fellur niður.
Hvemig fer fólk að?
Hvernig brúa vinnandi for-
eldrar þetta tímabil daglega
með 6-9 ára börn og engan
veginn sjálfbjarga. Vitað er
að margir gera hlé á vinnu, ferja börn
úr skólum til dagmæðra eða vanda-
manna. Aðrir fá sér ráðskonur. Hitt
mun þó algengast að börn gangi sjálf-
ala tímunum saman daglega. Aug-
ljóst er að í þessu flókna skipulagi má
ekkert út af bera og varla eru foreldr-
ar með hugann við vinnu sína, ef
óvissa ríkir um ástandið heima eða
hvar börnin eru niðurkomin.
Bílauntferð í þéttbýli er orðin mjög
hættuleg börnum og í ljós hefur kom-
ið, að börnum hérlendis er búin meiri
slysahætta en börnum í nágranna-
löndum okkar bæði í umferðinni og í
heimahúsum. í skýrslu landlæknis
(1985) unt barna- og unglingaslys kom
í ljós að mest var urn slys á 5-9 ára
bömum sent voru ein á ferð eftir
skólatíma. Flest slysin verða er börn
hlaupa skyndilega í veg fyrir ökutæki.
Iðjuleysi og ráp barna um íbúða-
hverfi er algengt, þar til fólk tínist
heint frá vinnu. Enginn er til að leið-
beina um heimanám fyrr en dagur er
að kvöldi og allir orðnir þreyttir.
Skólamál í klakaböndum
Oft hefur vaknað hjá mér sú
spurning, hvers vegna
grunnskólakerfið hafi verið
frosið hér síðasta aldarfjórð-
unginn og hvers vegna grunnskóla-
lögin frá 1974 tóku ekkert tillit til
þessara breyttu aðstæðna barna og
foreldra.
Ég er sjálf þeirrar skoðunar að auð-
veldara eigi að vera að laga skólana
að þjóðfélaginu en að breyta því til
fyrri tíma, þegar menntunarkröfur
voru rninni og útivinna beggja for-
eldra ekki alrnenn.
Staðreyndin er sú að skóladagurinn
er mun lengri hjá börnum þeirra
þjóða er við berum okkur helst sam-
an við, t.d. íBretlandi, Hollandi, Sví-
þjóð og í Bandaríkjununt. Skólastarf-
ið miðast við einsetinn heilsdagsskóla
og samfelldan vinnudag barna og
kennara. Máltíðir í skólanum eru
hluti skólavistarinnar. Þetta skipulag
hefur miðast við að sinna fræðsluþörf
og getu barna og þeim markmiðum er
stjórnvöld setja um almenna mennt-
un þegnanna.
Skóladagurinn hefur alltaf verið
stuttur fyrir yngstu börnin hérlendis
og eimir líklega enn eftir af þeirn
hugsunarhætti, að börn læri við móð-
urkné það sem þau þurfa á annað
borð að vita á unga aldri.
Þegar skólaskyldu fyrir 10-14 ára
börn var fyrst komið á hérlendis árið
1907 töldu margir það hinn mesta
óþarfa. Næstu áratugina á eftir áttu
börn að læra að lesa og draga til stafs
heima og koma nokkurn veginn læs í
skólann. Frá 1936 hefur skólaskylda
verið frá sjö ára aldri og aðeins eru
um 18 ár síðan kennsla sex ára barna
hófst á vegurn einstakra bæjarfélaga
og þá sem þjónusta við þá foreldra er
á þurftu að halda og greiddu þeir
hluta kostnaðarins. Nú er þessi
kennsla orðin hiuti skólastarfsins víð-
ast hvar, en geldur þess í ýmsu að vera
ekki hluti skólaskyldunnar.
Sagan kennir okkur að hart hefur
þurft að berjast fyrir öllum framfara-
málum þjóðarinnar gegn ríkjandi
hugsunarhætti á hverjum tíma. Til
framfara hefur alltaf þurft brautryðj-
endur, ýmist eldhuga, sem hrifu aðra
með eða fólk sem var öðrum þolnara í
stöðugri baráttu gegn þröngsýni og
stöðnun.
Stjórnmálamenn hafa fram að
þessu ekki látið skólavist yngri barna
sig miklu varða enda dæmigert
kvennamál að margra mati.
Foreldrar hafa lítið haft sig í
framrni og talið stuttan skóladag nátt-
úrulögmál. Börn vaxa fljótt úr grasi
og fjölskyldur upp úr þessum vanda-
máium til að takast á við ný.
Fræðsluyfirvöld og skólastjórar
hafa lítið talað fyrir lengri skóladegi
og sumir þeirra efast unt að skólanum
beri að sinna auknu uppeldishlut-
verki fyrstu skólaárganganna. Þeir
hafa sjaldan getað lyft hugsun sinni
upp fyrir hin knýjandi og daglegu
41