19. júní - 19.06.1988, Qupperneq 48

RIKISFRAMLAG
TIL DAGVISTUNAR BARNA
Ásmundur Stefánsson forseti ASÍ
Undanfarin ár hafa þjóðfé-
lagsgerðin og fjölskyldu-
hættir breyst mjög ört. Ein
stórfelldasta breytingin er
aukin vinna kvenna utan heimilis.
Þannig vann einn þriðji giftra kvenna
utan heimilis árið 1960, en nærri þrír
fjórðu 1985. Pað er ekki aðeins að
algengara sé að konur vinni utan
heimilis. Stöðugt stærra hlutfall
þeirra sem vinna utan heimilis vinna
fullan vinnudag.
Pað vantar mikið á að þjóðfélagið
hafi komið á fullnægjandi hátt til móts
við breyttar þarfir fjölskyldna í nú-
tíma þjóðfélagi. Ef mark er takandi á
ummælum og yfirlýsingum eru allir
sammála um að eitt allra brýnasta
verkefnið sem við blasir í félagslegri
þjónustu sé að tryggja öllum börnum
fullnægjandi dagvistun. Það hefur
hins vegar gengið seint að gera þær
yfirlýsingar að raunveruleika.
Vissulega komast fleiri börn á dag-
heimili og leikskóla en áður. Arið
1986 voru 6% barna á aldrinum 0-2
ára allan daginn á dagvistarstofnun-
um og 13% barna á aklrinum 3-5 ára.
Varðandi hálfan daginn voru tölurnar
7% og 49%. Aukin dagvistunarþjón-
usta virðist hins vegar ekki hafa hald-
ið í við aukna þörf og leikskólagæsla
er augljóslega í vaxandi mæli aðeins
hlutalausn.
Vandinn brennur á konum,
börnum er fórnaö
Þótt nokkur breyting hafi orðið
á verkaskiptingu karla og
kvenna á heimilum er umönn-
un barna almennt meira á
ábyrgð kvennanna. Það er því ljóst að
vandinn brennur beinna og sárar á
konum ef á heildina er litið. Ófull-
nægjandi dagvistunarþjónusta veldur
ekki aðeins sálarangist og kvíða, hún
hlýtur einnig að trufla eðlilega at-
vinnuþátttöku kvenna. Á tímum örra
breytinga skiptir samfelld atvinnu-
þátttaka miklu og augljóslega hamlar
það jafnstöðu karla og kvenna á
vinnumarkaði ef þær eru utari vinnu-
markaðarins þann tíma sem flestir
karlar nota til að leita fyrir sér í starfi
og ná starfsþjálfun. Fullnægjandi
dagvistun barna er því eitt stærsta
jafnréttismálið.
Auðvitað er ófullnægjandi dagvist-
un barna ekki aðeins vandamál full-
orðna fólksins. Það eru óhjákvæmi-
lega börnin sjálf sem verst geta orðið
úti. Mörg börn eru í dag fórnarlömb
ófullkominnar þjónustu. Það fer ekki
á milli mála að með sinnuleysi okkar
og aðgerðaleysi á þessu sviði látum
við börnin axla hættulega stóran hluta
kostnaðarins við atvinnuþátttöku
beggja foreldra.
Það hefur gengið of hægt að auka
þjónustuna. Loforð hafa verið gefin
en illa við þau staðið. Þegar stjórn-
málamenn svíkja loforð er ástæðan
oftast sú einfaldlega að þeir hafa talið
sig geta það án þess að missa atkvæði.
Það hefur einfaldlega ekki verið sú
almenna umræða undanfarin ár, sem
þarf að vera til þess að skjóta stjórn-
völdum skelk í bringu þannig að þau
þori ekki annað en standa við sitt. Á
þessu verður að vera breyting.
Á ríkið að kosta
dagvistun barna?
Flestir virðast sammála um að
heppilegast sé að rekstur
dagvistarheimila sé í höndum
sveitarfélaganna og með af-
greiðslu síðustu fjárlaga var tekin
ákvörðun um að ríkið hætti að veita fé
til byggingar dagvistarheimila en 43
miljónir króna gengu til þess árið
1987.
Ég er sammála því að sveitarfélög-
in séu æskilegri rekstraraðilar en rík-
ið. Mér finnst hins vegar eðlilegt að
ríkið axli verulegan hluta af kostnað-
inum og þá jafnt af rekstri sem fjár-
festingu. Um það efni flutti ég frum-
varp sem varamaður á Alþingi á liðn-
um vetri.
Rökin fyrir því að ríkið beri veru-
legan hluta kostnaðar við dagvistun
eru annars vegar að ríkið ber ábyrgð á
því að þessari þjónustu sé haldið uppi
og hins vegar að ríkið hefur stærstan
hluta tekna hins opinbera af þeirri
48