Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.08.2002, Síða 10

Frjáls verslun - 01.08.2002, Síða 10
RITSTJÓRNARGREIN Hlulhafafundir á Laugardalsvelli Knn og aftur hefur hún skotíð upp kollinum umræðan um smáa og stóra hluthafa og hvort það sé bönkum og öðrum fyrirtækjum hollt að þar sé sterkur, einstakur hluthafi með ráðandi hlut og haldi utan um stjórnartaumana. Einn daginn er rætt um nauðsyn þess að hafa sterkan kjölfestu- fiárfesti en hinn daginn telja menn það alveg glórulaust og þá kemst ekkert annað að í umræð- unni en „dreifð eignaraðild" vegna þess að gæta verði að hlutföllum auðs og áhrifa í þjóðfélaginu. Þegar kemur að bönkum og ijármálafyrirtækjum verða menn mjög rjóðir í kinnum og andstuttir og telja að þá sé aldrei eins brýnt að hafa eignaraðildina dreifða og að þjóðar- hagsmunir séu í húfi. Það gleymist bara eitt, það er mjög erfitt að skammta og miðstýra flæði fjármagns. Það er heldur engan veginn þess virði að setja reglur um hámarkshlut hvers hluthafa í Jjármálafyrirtækjum - svo auðvelt er að fara í kringum þær. Hvers vegna ekki á Laugardalsvelli? Kjarni málsins er að smáir hluthafar í fyrirtækjum hafa engan áhuga á áhrifum eða völdum, þeir vilja einungis ávaxta sitt pund og vera farþegar í aftursætinu. Þetta er löngu vitað. Hvers vegna eru t.d. hluthafa- fundir í fyrirtækjum, sem eru í eigu 5 til 15 þúsund hlutahafa, haldnir í ráðstefnusölum á Sögu, Loftleiðum eða Grand Hóteli en ekki á Laugardalsvellinum, Laugardalshöllinni eða á ein- hveiju stóru útívistarsvæði í ljósi hins mikla ljölda hluthafa? Geta 15 þúsund hluthafar komið saman á Islandi nema úr verði stór útihátíð? Og hvernig stendur á því að hótel og miðlungs- stórir ráðstefnusalir eru vettvangur hluthafafunda í Bandaríkj- unum þótt hluthafar séu 100, 200 eða 300 þúsund? Ástæðan er sú að obbinn af hluthöfunum, hinn þögli meirihluti, lætur ekki sjá sig á hluthafafundum og nýtír ekki atkvæðarétt sinn. Þess vegna þarf ekki nema 25 tíl 30% atkvæða í slíkum félögum til að yfirtaka þau. Þrír til fjórir hluthafar, með 8 til 9% hlut hver, fara létt með að ná ráðandi hlut þegar eignaraðild er mjög dreifð. Þeir fá sömuleiðis miklu meiri völd en eignarhlutur þeirra ættí að veita þeim. I nýlegu valdabröltí innan hluthafahóps Islands- banka og Fjárfestingarfélagsins Straums snerust átökin um að yfirtaka þessi félög með um 30 til 35% atkvæða á bak við sig. Eðlilega vaknar sú spurning gagnvart hinum almenna, örsmáa hluthafa, hver sé munurinn á því að einn hluthafi eigi 45% í banka og stýri honum eða þrír til tjórir eigi samanlagt 35% hlut og ráði för. Má jafnvel ekki ætla að þessi eini eigi meira undir því að bankinn dafni, þannig að hann, aðrir hluthafar, starfsmenn og viðskipta- vinirnir njótí góðs af því? Og ef það er svona alslæmt að einn hluthafi eigi stóran hlut í almenn- ingshlutafélagi má spyija sig að því hvernig þessu sé eiginlega háttað í lokuðum flölskyldufyrirtækjum, stofnuðum og reknum af athafnamönnum sem til þessa hefur verið álitið eðlilegt að heíja upp til skýjanna fyrir dugnað. Reynslan sýnir að oftar en ekki fer að halla undan fætí þegar frumheijinn hverfur af sjónarsviðinu og margir afkomendur byija að bítast um bit- ann, þ.e. þegar upp kemur „dreifð eignaraðild“. Þeim átökum lyktar gjarnan með því að einn úr fjölskyldunni fær óskorað vald til að reka fyrirtækið áfram og ættingjarnir eru þá farþegar sem njóta vinningsins - verði eign þeirra verðmætari - eða þá að aðrir í fjölskyldunni selja forystusauðnum hlut sinn. Þriðja úrræðið er svo að fara með fyrirtækið á markað tíl að hver og einn í tjöl- skyldunni getí selt hveijum sem er bréf sín á markaði. Ekki Skotheld kenning Eftír stendur að kenningin um að „dreifð eignaraðild“ sé betri og réttlátari er alls ekki óbrigðult náttúrulögmál. Þess utan er ekki hægt að skammta og miðstýra flæði ijármagns. Til hvers að setja hámarksreglur um eignar- hlut þegar það er leikur einn að mynda blokkir og fara í kring- um reglurnar? Og hvað er eiginlega „dreifð eignaraðild“? Er það miklu „dreifðari eignaraðild“ fyrir hinn agnarsmá hluthafa að þrír til fjórir nái ráðandi hlut út á 35% atkvæða eða að einhver einn eigi 45% hlut? Svo dreifð getur eignaraðild orðið - og hinn þögli meirihluti svo þögull - að það dugi tveimur tíl þremur hlut- höfum að ná yfirhöndinni með aðeins 25% hlut á bak við sig - og það þótt hluthafafundurinn sé haldinn á tómum Laugardalsvell- inum. Þetta kallar maður dreifingu í lagi, eða hvað? Jón G. Hauksson Fí 23 Stofiiuð 1939 Sérrit um viðskiþta-, efnahags- og atvinnumál - 64. ár Sjöfn Guðrún Helga Geir Ólafsson Hallgrímur Sigurgeirsdóttir Sigurðardóttir Ijósmyndari Egilsson auglýsingastjóri blaðamaður útlitshönnuður RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR: Jón G. Hauksson AUGLÝSINGASTJÓRI: Sjöfn Sigurgeirsdóttir BLAÐAMAÐUR: Guðrún Helga Sigurðardóttir UÓSMYNDARI: Geir Ólafsson ÚTLTTSHÖNNUN: Hallgrímur Egilsson ÚTGEFANDI: Heimur hf. V heimur RTTSTJÓRN, AUGLÝSINGAR OG AFGREIÐSLA: Borgartúni 23,105 Reykjavík, sími: 512 7575, fax: 561 8646, netfang: fv@heimur.is ÁSKRIFTARVERÐ: kr 7.700,-10% afsláttur ef greitt er með kreditkorti. LAUSASÖLUVERÐ Á BÓKINNI 300 STÆRSTU ER: 1.995 kr. DREIFING: Heimur hf„ sími 512 7575 FIIAIUVINNA, PRENTUN OG BÓKBAND: Gutenberg hf. UTGREININGAR: Heimur hf. - Öll réttindi áskilin varðandi efni og myndir ISSN 1017-3544 10
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176

x

Frjáls verslun

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.