Birtingur - 01.07.1955, Síða 50

Birtingur - 01.07.1955, Síða 50
MAGNÚS MAGNÚSSON M.A.: Albert Einstein 1. G R E I N Albert Einstein er vafalaust meðal mestu vísindamanna, sem uppi hafa verið. Saman- burður milli manna eins og Arkimedesar, Galileos, Newtons og Einsteins er vitanlega fánýtur. Þeir lifðu á ólíkum tímum, og afrek þeirra mótuðust af þeim. Það má jafnvel segja, að þessir menn hefðu aldrei unnið ein- mitt þau afrek, sem þeir unnu, ef þeir hefðu fæðzt hálfri öld fyrr eða síðar. Svo mjög eru menn háðir sínum tíma. Verk Einsteins hafa hlotið mikla frægð, alltof mikla, að því er honum fannst. Kenningar hans hafa ger- breytt heimsskoðun náttúruvísindanna, en jafnframt hefur þeim verið misbeitt á mörg- um sviðum, sem ekkert eiga skylt við náttúru- vísindi. Háspekingar, guðfræðingar og stjórn- fræðingar hafa með óljósu orðavali og vill- andi samlíkingum reynt að fá stuðning undir sínar fallvöltu kenningar frá vísindakenning- um Einsteins eða ráðizt á þær á jafnveik- um grundvelli. Kenningar Einsteins eru vís- indakenningar og hljóta því að hafa áhrif á heimspeki. Albert Einstein fæddist í borginni Ulm í Þýzkalandi 14. marz 1879. Foreldrar hans voru Gyðingar, en fylgdu þó ekki trúarregl- um Gyðinga. Faðir hans átti litla verksmiðju með bróður sínum, sem var verkfræðingur. Þessi frændi Einsteins átti mikinn þátt í að vekja áhuga hans á stærðfræði og náttúru- vísindum. 1 skóla kunni Einstein ekki vel við sig. Honum fannst kennararnir vera harðstjórar, sem reyndu að troða lærdómi í nemendurna í stað þess að vekja áhuga þeirra. Þegar hann var langt kominn með menntaskólanám, fluttist fjölskylda hans til Italíu, en hann varð eftir. Hann var samt ekki lengi í skólanum eftir það, heldur hætti námi og fór til fjölskyldu sinnar í Italíu og afsal- aði sér þýzkum borgararétti. Einstein fékk snemma áhuga á hinum furðulegu fyrirbrigðum náttúrunnar. Þegar hann var fimm ára, sýndi faðir hans honum kompásnál. Undrun hans var mikil. Nálin snerist alltaf í sömu átt, þó að ekkert sýni- legt hefði áhrif á hana. Sterkasta bernsku- minning hans var einmitt af þessu atviki. Einstein vildi öðlast skilning á náttúrunni og gefa sig að rannsóknum á fyrirbrigðum hennar. Hann áleit sig hafa bezta aðstöðu til þess, ef hann fengi kennarastöðu í eðl- isfræði og stærðfræði við æðri skóla, en til þess þurfti hann háskólapróf. Hann fór þá til Sviss og reyndi inntökupróf við tæknilega háskólann í Ziirich, en náði því ekki. Tungu- málakunnáttu hans var ábótavant, en í stærð- fræði og eðlisfræði var hann öðrum fremri. Hann fór þá í menntaskóla í Sviss, og þar kunni hann vel við sig, því að meira frjáls- ræði var þar en í þýzkum skólum. Lokapróf frá þeim skóla veitti honum svo inngöngu í tækniháskólann í Ziirich. Þar las hann eðlis- fræði og stærðfræði, en lagði meiri stund á eðlisfræðina. Honum fannst þá, að lögmál náttúrunnar væri hægt að finna með einföld- um stærðfræðilegum aðferðum. Að loknu prófi fékk hann enga viðunandi kennara- stöðu, þó að hann hefði bæði háskólapróf og væri orðinn svissneskur ríkisborgari. Loks útvegaði vinur hans honum vinnu á einka- leyfaskrifstofunni í Bern, og þar hefst hinn glæsilegi vísindaferill hans. 48

x

Birtingur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Birtingur
https://timarit.is/publication/823

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.