Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Qupperneq 10

8
EÐLILEGUR VÖXTUR
Venjulegar vaxtarkúrvur eru byggðar
upp eftir hópmælingum barna á ýmsum
aldri og yfirleitt er miðað við miðgildi ± 2
SD (Standard Deviations). Eins og gefur
að skilja, verða þessar kúrvur því nákvæm-
ari, sem fleiri börn eru mæld. Töluverð
frávik geta orðið, ef um mismunandi kyn-
þætti er að ræða og meðal íslendingur
myndi passa illa í vaxtarkúrvu í Japan,
svo eitthvað sé nefnt.
í Bandaríkjum Norður-Ameríku hefur
þetta valdið nokkrum vanda en nýlega
(1976) voru gefnar þar út vaxtarkúrvur
(Mynd 1 og 3), sem sennilega eru þær
beztu sem nú er völ á. Þarna er um að
ræða þverskurð af öllum börnum í U.S.A.
Það er mjög líklegt, að einhver hliðrun
yrði, ef handbærar væru sambærilegar ís-
lenzkar vaxtarkúrvur, en í raun og veru
skiptir slíkt sáralitlu máli.
Það skiptir litlu máli, hvort hæð barns-
ins fellur á 10. eða 90. percentil. Það sem
mestu máli skiptir, er að fylgjast með
vaxtarhraðanum og bera þá saman mæl-
ingar, sem gerðar eru á mismunandi tím-
um.
Vaxtarhraði er oftast skilgreindur sem
centimetrar per ár, cm/ár. Mynd 2 sýnir
dæmigerða vaxtarhraðakúrvu fyrir stúlk-
ur og drengi. Þarna kemur glöggt fram,
hve vaxtarhraðinn er mikill fyrstu 2
árin, helst síðan nokkuð óbreyttur fram
að kynþroskaaldri, en þá tekur vöxt-
urinn kipp, áður en hann stöðvast alveg,
þegar vaxtarlínur beingerast. Yfirgnæfandi
meirihluti barna finnur á fyrsta eða öðru
ári sína „sporbraut" á vaxtarkúrvunni og
fylgir henni í stórum dráttum þar til vexti
lýkur. Eðlilega verða alltaf smá frávik, t.d.
árstíðabundin, en heilbrigt barn í eðlilegu
umhverfi víkur aldrei langt frá sínu „per-
centil“ á vaxtakúrvunni.
Það er nánast ekkert samband milli fæð-
ingarstærðar og endanlegrar stærðar. Til-
færsla og frávik á vaxtarhraða á fyrsta og
flláu-f , ttr
Mynd 2