Morgunblaðið - 29.05.2014, Blaðsíða 16

Hólmfríður Gísladóttir
holmfridur@mbl.is
Forsvarsmenn fyrirtækisins Me-
maxi hlutu á dögunum þriggja ára
verkefnisstyrk frá Tækniþróunar-
sjóði Rannís til þróunar á samnefndu
skipulags- og samskiptakerfi, sem er
sérstaklega ætlað einstaklingum
með heilabilun eða langvinna sjúk-
dóma og aðstandendum þeirra. Við-
mót Memaxi eru tvö; annars vegar
gagnvirk skjámynd með dagatali og
netsíma fyrir sjúklinginn eða skjá-
notandann, og hins vegar aðgangur í
gegnum vefvafra, þar sem aðstand-
endur geta sett inn upplýsingar og
breytt stillingum.
Ingunn Ingimarsdóttir er fram-
kvæmdastjóri Memaxi en hún segir
að hugmyndin að kerfinu hafi kvikn-
að þegar tengdaforeldrar hennar
greindust með sjúkdóma sem höfðu
áhrif á minni þeirra. „Tengdapabbi
minn var greindur með Alzheimer og
tengdamamma með framheilabilun,
þar sem hún fór að missa skamm-
tímaminnið,“ útskýrir Ingunn. Þeg-
ar þau greindust bjó stór hluti
tengdafjölskyldu hennar í sama húsi;
Ingunn og eiginmaður hennar, Páll
Borg, á fyrstu hæðinni, mágkona og
fjölskylda á annarri, tengdaforeldrar
hennar á þriðju og mágur og fjöl-
skylda á efstu hæð.
„Við sáum mjög fljótt hvað var að
gerast og áttuðum okkur á því að þau
væru farin að gleyma. Mágkona mín,
sem er hjúkrunarfræðingur, tók að
sér þessi verk að fara til lækna og
allan heilsufarspakkann en síðan
vorum við farin að skipta með okkur
verkum; fara upp og athuga með
þau, vakna með þeim á morgnanna
og þetta þróaðist þannig að við fór-
um öll að hugsa um þau,“ segir Ing-
unn.
Skipulagið varð þeim ofviða
Þrátt fyrir að þau byggju öll í
sama húsi og héldu fundi á sunnu-
dögum til að fara yfir umönnunar-
verkefni vikunnar, varð skipulagið
þeim ofviða. Þau gerðu tilraunir með
dagatöl og tússtöflur en fannst einn-
ig vanta vettvang til að miðla öðrum
upplýsingum en hvað þyrfti að gera
og hvað væri á döfinni. Ingunn, sem
er tölvunarfræðingur og forritari,
hugsaði sem svo að það gæti ekki
verið mikið mál að hanna lausn og í
kjölfarið fæddist hugmyndin að Me-
maxi.
Ingunn og eiginmaður hennar
eiga fyrirtækið í félagi við írska
bræður sem búa á Englandi og í Pól-
landi en móðir þeirra var alzheim-
ersjúklingur. Þau hafa m.a. átt í
samstarfi við bresku heilbrigðisþjón-
ustuna, NHS, og öldrunarþjón-
ustuna á Akureyri um prófun á kerf-
inu en notendur þess, sjúklingar og
aðstandendur, eru nú um 1.500 tals-
ins.
Dagatal og skipulagskerfi
„Memaxi nýtist m.a heilabiluðum,
þeim sem búa við langvinn veikindi,
þeim sem eru með áunninn heila-
skaða, heyrnarlausum, geðfötluðum
og öllum þeim sem njóta umönnunar
og eftirfylgni. Tölvuskjárinn er
tengdur netinu og settur á áberandi
stað inni á heimili skjánotandans,
sem les dagskrána og skilaboð af
skjánum, hringir
og tekur á móti
vídeó-símtölum
og verður þannig
virkur þátttak-
andi í eigin lífi.
Kerfið sendir
út tölvupósta og
SMS til not-
enda til að
minna á lækn-
isheimsóknir
og annað sem
má ekki gleym-
ast en kerfið
getur líka látið
vita af heimsókn-
um inn á heimilið til að
þeim sé betur dreift,“ segir Ingunn.
Memaxi má að miklu leyti sníða að
þörfum hvers og eins en styrkurinn
frá Tækniþróunarsjóði verður m.a.
nýttur til að þróa kerfið frekar og út-
færa það fyrir spjaldtölvur og snjall-
síma. Þá segir Ingunn að næstu
uppfærslur
muni m.a.
opna fyrir
tengingar á
tölvuleiki til
að efla færni
og minni, tón-
listarspilara,
beinar útsend-
ingar í sjón-
varpi og út-
varpi,
veðurupplýsing-
ar og einfalt
tölvupósts- og
vefviðmót.
Eykur sjálfstæði fólks
Ingunn segir kerfið hafa fengið af-
ar góðar viðtökur og þau hafi fengið
margar góðar ábendingar frá not-
endum. Hún segir reynsluna hafa
sýnt að forritið gagnist jafnvel á
seinni stigum Alzheimer-sjúkdóms-
ins og að eftirspurnin eftir einföldum
tæknilausnum muni aukast.
„Fólk sem er sextugt núna verður
áttrætt eftir 20 ár og það hefur unnið
við og notað tölvur og vill gera það
áfram. Þetta verður eins og með bíl-
inn; ef þú missir bílinn þá missirðu
sjálfstæðið, og ef þú missir tölvuna
og netið og sambandið við umheim-
inn þá missirðu sjálfstæðið. Þá hætt-
irðu að geta fylgst með. Ég held að
þetta sé það sem koma skal,“ segir
hún.
Á hennar eigin heimili er Memaxi
notað til að halda utan um dagskrá
fjölskyldunnar og Ingunn segir að
við þróun kerfisins verði einnig horft
til þarfa barnafjölskyldna. Hún segir
erfitt að vera án kerfisins þegar
maður hefur vanið sig á að nota það.
„Oft heyrum við ekkert frá fólki fyrr
en rafmagnið fer af eða það dettur út
internettengingin. Þá allt í einu fatt-
ar fólk hvað það treystir mikið á
þetta,“ segir Ingunn.
Ákváðu að hanna lausnina sjálf
 Memaxi er dagatals- og skipulagslausn fyrir Alzheimersjúklinga og aðra sem þurfa á umönnun að halda
 Fjölskylduna vantaði vettvang til að deila upplýsingum og skipuleggja sig  Fengu styrk frá Rannís
Morgunblaðið/Kristinn
Sérhönnuð lausn Ingunn segir erlendar rannsóknir hafa sýnt fram á hversu gríðarlegt álag fylgir því að annast
langveikan einstakling. Hún segir Memaxi ekki eiga sér hliðstæðu, þótt einhver svipuð forrit séu fáanleg erlendis.
Memaxi
» Notendur Memaxi fjárfesta
sjálfir í skjátölvunni og greiða
áskriftargjald fyrir aðgang að
kerfinu.
» Ingunn segir stefnt að því
að Memaxi verði miðstöð allra
samskipta á heimilum þeirra
sem njóta umönnunar og að
hægt verði að tengja sérhæfð
tæki, s.s. blóðþrýstingsmæla
og hreyfiskynjara við kerfið.
» Hún segir að vissulega verði
að taka tillit til persónuvernd-
arsjónarmiða í þessu sam-
bandi.
16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. MAÍ 2014
Tweeter ein nýjung frá
Ármúla 24 • S: 585 2800
Svínabændur hafa ákveðið í samráði
við sláturleyfishafa að hætta geld-
ingu grísa án deyfingar. Hörður
Harðarson, formaður Svínaræktar-
félags Íslands, telur ekki annan kost
í stöðunni en að fela dýralæknum að
annast geldingar með deyfingu. Það
verði að koma í ljós hvernig gangi að
útvega dýralækna í verkefnið. Þeir
þurfi að útvega sér lyf og skipu-
leggja starf sitt. Þúsundir grísa eru
geltar á hverju ári hér á landi.
Svínaræktarfélagið og Landssam-
tök sláturleyfishafa telja að út frá
velferð dýranna og til lengri tíma lit-
ið hljóti að verða best að hætta geld-
ingum alfarið. Samtökin telja mik-
ilvægt að fylgst verði vel með því
hvernig mál þróast erlendis en sú að-
ferð að bólusetja gegn galtarlykt
hafi ekki náð útbreiðslu. Telja svína-
kjötsframleiðendur bólusetningu
ekki æskilegan kost hér á landi, að
svo komnu máli.
Svínakjötsframleiðendur vekja at-
hygli á því að geldingar grísa verði
bannaðar innan Evrópusambandsins
frá 1. janúar 2018. Í yfirlýsingu
þeirra er skorað á stjórnvöld að
tryggja að innfluttar afurðir uppfylli
sambærilegar kröfur og gerðar eru
hér á landi. Til viðbótar ákvæðum
um velferð dýra er nefnt að lyfja-
notkun í svínabúskap hér á landi sé
með því minnsta sem þekkist í heim-
inum.
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Grísir Svínabændur vilja helst hætta alveg geldingu grísa á búum sínum.
Mælt með deyf-
ingu við geldingar
 Svínabændur leita til dýralækna