Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.10.1975, Page 120

Tímarit Máls og menningar - 01.10.1975, Page 120
Tímarit Máls og menningar Annar þeirra, Pablo Neruda, var mesta skáld þessarar aldar. Henry Kissinger kann að hafa vitað þetta þegar hann sagðist ekkert skilja í syðri helmingi jarðar. En njósnastofn- anir Bandaríkjanna vissu mun meira en hann. Arið 1965 varð Chíle, þvert gegn vilja sinum, vettvangur stórkostlegrar félagslegrar og pólitískrar njósnaaðgerð- ar: „Project Camelot". Rannsókn þessi átti að fara fram í algerum kyrrþey. Sendir voru spurningalistar til fólks úr öllum þjóðfélagshópum, starfsgreinum og stétmm í því skyni að afla með vís- indalegum hætti gagna um pólitíska vitund og viðhorf ýmislegra þjóðfélags- hópa. Spurningalistinn sem sendur var hernum hafði að geyma sömu spurning- una og chílensku herforingjarnir áttu eftir að heyra við veisluborðið í Wash- ington: „Hver verða viðbrögð þín ef kommúnistar koma til valda?" Þetta var lævísleg rannsókn. Chíle hafði löngum verið vinsæll starfsvettvangur bandarískra þjóðfélags- fræðinga. Langur ferill og styrkleiki ai- þýðuhreyfingarinnar í landinu, stjórn- viska og framsýni leiðtoga hennar og raunar allar efnahagslegar og félagsleg- ar aðstæður gáfu vísbendingu um fram- tíð þjóðarinnar. Menn þurftu ekki á niðurstöðum „Project Camelot" að halda til að sjá í hendi sér að Chíle var langlíklegast til að verða annað sósíalíska lýðveldið í Rómönsku Ame- ríku á eftir Kúbu. Markmið Bandaríkj- anna var því ekki eingöngu að afstýra því að stjórn Allendes kæmist til valda og vernda með því bandaríska fjárfest- ingu í landinu. Að baki lá æðra mark- mið, að endurtaka árangursríkustu hern- aðaraðgerð sem heimsvaldastefnan hef- ur afrekað í Rómönsku Ameríku: valda- ránið í Brasilíu. Hinn 4. sept. var sósíalistinn, frímúr- arinn og læknirinn Salvador Allende kjörinn forseti lýðveldisins eins og við hafði verið búist. Samt sem áður var hernaðaráætluninni ekki hrint í fram- kvæmd. Vinsælasta skýringin, og jafn- framt sú fyndnasta, var sú að einhverj- um hefðu orðið á mistök í Pentagon, pantað 200 vegabréfaáritanir fyrir kór bandaríska flotans sem í raun var sam- valinn hópur sérfræðinga í valdaránum. Hins vegar hafi í hópnum verið nokkrir sjóliðsforingjar sem ekki gátu stunið út úr sér ófölskum tóni. Þessi mistök áttu að hafa valdið því að framkvæmdum var frestað. Það sem gerðist í raun var að áætlunin hafði verið tekin til endur- skoðunar; aðrar bandarískar stofnanir, einkum CIA og bandarxska sendiráðið í Chíle, voru þeirrar skoðunar að hún væri of einskorðuð við hernaðarleg við- horf, að hún tæki ekki nægilega mið af pólitísku ástandi í Chíle. Reyndar olli kosningasigur Alþýðu- fylkingarinnar ekki þeirri félagslegu ringulreið sem bandarískar njósnastofn- anir höfðu vænst. Þvert á móti vakti sjálfstæð utanríkisstefna nýju stjórnar- innar og stefnufesta hennar í efnahags- málum þegar í stað fögnuð almennings. A fyrsta starfsári sínu þjóðnýtti hún 47 iðnfyrirtæki og mestallt bankakerfið. Breytt stefna í landbúnaði varð þess valdandi að sex miljón ekrur lands í eigu stórjarðeigenda voru teknar eignar- námi og komið í félagslega eign. Hægt var á verðbólgunni, fullri atvinnu náð og kaupmátmr launa jókst um 30 af hundraði. Koþarinn þjóSnýttur Fráfarandi stjórn undir forystu krist- demókratans Eduardo Freis hafði í smá- um stíl byrjað að þjóðnýta koparinn, þó 230
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.