Morgunblaðið - Sunnudagur - 07.06.2015, Blaðsíða 14

Þ
að er auðvelt að koma auga á
Tinnu þar sem hún skundar
rösklega niður götuna í hverf-
inu sínu í Havana. Hún sker
sig úr fjöldanum, hvít á hörund
og þótt hún sé með rautt litað hár segir
hún að Kúbverjar telji hana ljóshærða.
Hún er í rauðum blómakjól með hátt tagl
og veifar hressilega. Hún rýkur á blaða-
mann og kyssir í bak og fyrir og er aug-
ljóst frá fyrstu stundu að þarna fer hress
og ófeimin kona. Við byrjum á pítsu á
næsta götuhorni og spjöllum strax saman
eins og gamlar vinkonur. Tinna Þórudóttir
Þorvaldar talar hratt og hefur frá mörgu
að segja. Hún tók þá ákvörðun að prófa
að búa á Kúbu í eitt ár en þangað flutti
hún í ársbyrjun með tvo syni sína, fimm
og sjö ára gamla. „Ég er bara að lifa og
leika mér og hafa það gott í sólinni,“ segir
Tinna sem er með Kúbudellu á háu stigi.
Hún kom fyrst til Kúbu sem hákólaskipti-
nemi en hún lagði stund á spænsku og
málvísindi við Háskóla Íslands. „Ég var
hér fyrst fyrir tíu árum og mér líður mjög
vel hérna. Aðallega langaði mig bara í
ævintýri,“ segir þessi lífsglaða unga kona,
„og hvert betra að fara í ævintýri en í
Karabíska hafið!“ segir hún og hlær.
Kúbudraumur rætist
Strax á unglingsárum dreymdi Tinnu um
Suður-Ameríku. „Ég held ég hafi fæðst í
vitlausri heimsálfu,“ segir hún. Tinna byrj-
aði á að fara til Barcelona eftir mennta-
skóla að læra spænsku. Þar kynntist hún
fólki frá Suður-Ameríku og langaði þangað
en móðir hennar stakk upp á að hún færi
fyrst í háskólann heima í spænsku, með
það í huga að geta síðar farið í skiptinám.
Hún hlýddi og fór í Háskóla Íslands og
svo kom að því að hún færi í skiptinám.
Mörg lönd komu til greina, en á endanum
varð Kúba fyrir valinu. Til Kúbu er hún
komin enn einu sinni, í þetta sinn sem
einstæð móðir tveggja ungra drengja. Að
flytja ein með drengina í nýtt og framandi
land er ekki bara dans á rósum. „Jú,
þetta var drulluerfitt. Þótt ég eigi ein-
hverja vini hér eru flestir vinir mínir
heima. Og það var líka dýrt að koma
hingað, flugmiðarnir eru dýrir og svo
þurfti að skipuleggja að koma þeim í
skóla, finna íbúð og koma sér fyrir,“ segir
hún. Hún seldi bílinn sinn og helminginn
af plötusafninu til að eiga fyrir farinu.
„Það var æðislegt að fara út í janúar þeg-
ar það var kalt heima,“ segir Tinna og
brosir. Hún byrjaði á að koma sér fyrir
og settist svo við skriftir en hún er nýbú-
in að skila meistararitgerð sinni í Háskóla
Íslands. Ritgerðin fjallar um áhrif áfrískra
orða í spænskunni á Kúbu. Hún útskýrir
fyrir blaðamanni að Kúbverjar séu blanda
af Spánverjum og Afríkumönnum og ekki
nema ein og hálf öld síðan þrælahald var
þar við lýði. Tinna segir að á Kúbu sé svo
rótgróinn rasismi að fólk taki varla eftir
því að það sé með fordóma. „Til dæmis
talar fólk um að vera með gott eða vont
hár og þá erum ég og þú með gott hár
en svertingjahár er vont hár. Þetta finnst
þeim bara eðlilegt að segja. Ég hef spurt:
Hvað meinið þið? Hver segir að þetta sé
vont hár? Jú, þú sérð hvað þetta er krull-
að og agalegt! Þetta er vont hár, svara
þeir,“ segir hún og skellihlær.
Fólk borðaði ketti
Við flytjum okkur af pítsustaðnum og upp
á vinnustofu hennar og kúbanska kærast-
ans. Vinnustofan er lítið herbergi sem
gengið er inn í af húsþaki en þar er
ágætt útsýni yfir borgina. Mikið er um
hrörlegar byggingar, Lödur og gamla am-
eríska kagga, alla frá tíðinni fyrir byltingu.
Borgin hefur mátt muna sinn fífil fegri.
Talið berst að sögu Kúbu og lífinu þar
fyrir og eftir byltingu. „Við þurfum að
horfa fyrst lengra aftur,“ segir hún, „Kúb-
verjar fara loksins í frelsisstríð við Spán-
verja 1898 og helvítis Kaninn stal sjálf-
stæðisstríðinu. Kúbverjar voru í stríði og
voru að vinna það. Bandaríkjamenn vildu
ná hér yfirráðum og voru með skip í höfn-
inni en sagt er að þeir hafi sprengt upp
sitt eigið skip til að réttlæta afskipti sín
af stíðinu. Í framhaldi verður Kúba þá
undir Bandaríkjunum eins og leppríki. Þeir
fengu því aldrei sjálfstæði. Andstyggilegt!
Ímyndaðu þér ef okkar sjálfstæðisstríði
hefði bara verið stolið!“ segir Tinna og er
mikið niðri fyrir. „Þannig að á fyrri hluta
síðustu aldar voru Bandaríkjamenn hérna
og höfðu það rosalega gott, það eru bara
90 mílur til Miami. Svo kom Castro og
gerði bytingu, reyndar mistókst fyrsta til-
raunin til byltingar og hann var settur í
fangelsi,“ segir hún, „en síðar tókst honum
að ná yfirráðum árið 1959.“ Tinna segir
fólk í dag á Kúbu tala mjög lítið um
stjórnmál. „Aðallega finnst fólki kerfið hér
mjög erfitt, sem það er. Það eru rosalega
lág laun hér og margt dýrt. Fólk þekkir
ekkert annað, það eru komnar tvær kyn-
slóðir sem þekkja ekkert annað. Bandarík-
in, og þá sérstaklega Miami, er fyrirheitna
landið hér. Margir hafa flúið þangað í
gegnum árin. Á tímabili á bátum,“ segir
hún. Tinna segir ástandið hafa verið
hræðilegt eftir fall Sovétríkjanna. Þá
misstu Kúbverjar stuðninginn sem hafði
komið þaðan. „Það var mjög slæmt ástand
eiginlega allan tíunda áratuginn. Þetta er
kallað „sérstaka tímabilið“, fólk borðaði
ketti!“
Allir að fylgjast með öllum
Kærastinn Maikel er mættur í vinnustof-
una ásamt nokkrum vinum sínum, en hann
er tónlistarmaður. Þeir horfa löngunar-
augum á myndavél blaðamanns sem er
ekki af verri gerðinni. Tinna þýðir fyrir þá
en þeir vilja fá hana lánaða til að taka
upp myndband. Það er auðfengið og á
meðan þeir rappa í mynd færum við Tinna
okkur út á þak í sólina um stund. Hún
segir að þó að ástandið sé almennt séð
erfitt á Kúbu þá segir hún að margt sé
mjög gott þar. Ég er vinstrisinnuð og
sósíalisti og það er margt gott hér. Það er
frítt í skólann og öll heilbrigðisþjónusta er
algerlega ókeypis. En á móti kemur að
það er sannarlega harðstjórn hérna og því
er ekki að neita. Það er til dæmis hér ná-
grannavakt sem heitir „nefnd til varnar
byltingunni“. Þetta er í öllum hverfum. Og
það eru allir að fylgjast með öllum. Þú
veist aldrei hver er að horfa. Allir eru að
kjafta frá. Það eru allir að gera eitthvað
„til vinstri“, eins og þeir segja, sem þýðir
að vinna svart því launin duga ekki til, en
svo þarftu að borga nágrannanum til að
hann kjafti ekki frá. Þannig er kerfið
mjög þrúgandi, það eru ekki bara stjórn-
völdin heldur nær þetta inn í allt. Til
dæmis var okkur hent út úr fyrstu íbúð-
inni af því einhver klagaði eiganda íbúðar-
innar,“ segir hún. Tinna segir að það sé
ekki bara kerfið sem sé erfitt, heldur allt
hversdagslífið. „Það er yfirleitt ekki heitt
vatn í heimahúsum svo ég þarf að hita
baðvatnið í potti og ef út í það er farið
þarf líka að sjóða vatn til drykkjar. Ég er
Heklar undir
kúbönskum
himni
TINNA ÞÓRUDÓTTIR ÞORVALDAR SEGIST VERA FÆDD Í VITLAUSRI
HEIMSÁLFU. HÚN OG SYNIRNIR TVEIR FLUTTU TIL KÚBU Í UPPHAFI ÁRS Í
ÆVINTÝRALEIT OG ERU EINU ÍSLENDINGARNIR ÞAR. HÚN VINNUR FYRIR
SÉR MEÐ HEKLI OG BÓKASKRIFUM OG UNIR SÉR VEL Í KARÍBAHAFINU.
HÚN STEFNIR Á ÚTGÁFU FJÓRÐU BÓKARINNAR UM HEKL.
Ljósmyndir og texti: Ásdís Ásgeirsdóttir asdis@mbl.is
* Við vinnum hér saman á daginn, ég að hekla oghann að búa til tónlist, og það er virkilegahuggulegt. Svo fáum við okkur mangó og romm.
14 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 7.6. 2015
Svipmynd