Morgunblaðið - Sunnudagur - 07.06.2015, Blaðsíða 44

44 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 7.6. 2015
Fréttir af ástandinu á löggjafarsamkundunni eru ekki
uppörvandi. Vandræðagangurinn og stjórnleysið sem
þar virðist ríkjandi er dapurlegt.
Það þarf aga í herbúðunum
sagði góði dátinn
Fréttir berast af þingmönnum sem ræða „fundarstjórn
forseta“ dag eftir dag án þess að gera allan þann tíma
eina einustu athugasemd við fundarstjórn forsetans.
Það er þó sannarlega hægt að gera það. Því að stjórn-
leysi í þingstörfunum er óleyfilegt. Það er úr takti við
þingsköp, hefðir þingsins og lágmarkskröfur um fram-
göngu þingmanna að þeir líti út eins og stjórnlausasti
tossabekkur alls skólakerfisins.
Forsetar gættu þess áður fyrr þegar tveir til þrír
þingmenn höfðu talað um fundarstjórn forseta að finna
að því og gefa því næst þeim ræðumanni sem næstur
var á mælendaskrá orðið, hvað sem leið hrópum uppi-
vöðslumanna. Þegar sá hafði lokið máli sínu var stund-
um gefið færi á að 2-3 þingmenn til viðbótar fengju að
fíflast um fundarstjórnina og svo var ræðumanni af
skráðum lista gefið orðið. Þess háttar stjórnun var
vissulega á ystu mörkum lipurðar og frjálslyndis sé
miðað við aðrar þjóðir. En málin þokuðust áfram og
jafnt inn á við sem út á við sáu menn að lýðræðið hafði
betur gegn handaflinu.
Hvað með viðmiðunarþjóðir?
Dettur einhverjum í hug að á næstelsta þingi heims í
Lundúnum, þar sem sitja hálft sjöunda hundrað þing-
manna, fái þeir að tala hver og einn tuttugu sinnum um
fundarstjórn forsetans? Lúti þingmaður ekki ákvörðun
þingforseta þar er púað á hann en ekki á þingforset-
ann, eins og dæmi er um hér. Láti þingmaður ekki
skipast við aðra athugasemd leiða verðir hann út úr
þingsalnum. Gerist það, sem heyrir til algjörra und-
antekninga, geta liðið ár og dagar þar til hinn brotlegi
þingmaður fær að taka til máls í almennum umræðum.
Þingmaður verður að ná augnsambandi við þingforseta
(Catching the Speaker’s eye) til að fá orðið. Þótt hinn
brotlegi þingmaður hafi gengið á fund þingforseta og
beðist afsökunar á framferði sínu í þingsal er sú afsök-
unarbeiðni aðeins meðtekin. Hann veit ekkert um
hvort hann fær að taka þátt í umræðum eða ekki.
Fréttir af þeirri stöðu þingmannsins mælast ekki vel
fyrir í kjördæmi hans.
Hér blasir það við að stór hluti þingmanna tekur Al-
þingi ekki alvarlega. Á meðan svo er er það ólíkindaleg
krafa af þeirra hálfu að þjóðin taki þingið alvarlega og
virði það.
Í athugasemdum af þessu tagi felst ekki að stjórnar-
andstaða skuli ekki hafa ríflegt svigrúm til að láta til
sín taka. Það er til að mynda ekki verið að kalla á það
að við tökum norrænu þingin algjörlega til fyrir-
myndar, þar sem aðeins allra stærstu mál fá tveggja til
þriggja daga umræðu í þingsal. Forystumenn og tals-
menn flokka fá skammtaðan tíma til slíkrar umræðu,
t.d. 8-10 mínútur, en almennir þingmenn mun skemmri
tíma.
Tilteknir fréttamiðlar eru sífellt uppi með beinar og
óbeinar kröfur um að Íslendingar eigi að laga alla hluti
að því sem tíðkast á þingum á Norðurlöndum, þar sem
samráð við stjórnarandstöðu sé mun ríkulegra en hér.
Allt er það orðum aukið og stundum sótt til þess þegar
minnihlutastjórnir neyðast til að semja sín mál í gegn-
um þingið. Það er þó undantekningaástand. En þessir
aðdáendur norrænna þinga hafa ekki kannað hvernig
yrði brugðist við þar ef þingmenn ætluðu sér, jafnvel
aðeins í fáeina daga, að haga sér með þeim ósköpum
sem gert er hér vikum og mánuðum saman.
Þingsköpin eru ekki sökudólgurinn
Hér er ekki verið að taka undir hugmyndir um að mál
skuli lifa á milli þinga til að auðvelda meirihlutanum að
koma umdeildum málum áfram. Það er ekkert að því
að ríkisstjórnarmeirihluti þurfi að koma með sín mál í
tæka tíð fyrir þingið.
Reglur þingskapa duga í sjálfu sér til þess að þing-
hald fari skaplega fram. En þeim verður að fylgja eftir
eins og gert er í öllum þingum og ekki má líða að þau
séu misnotuð herfilega. En núverandi stjórnar-
meirihluti, að því marki sem hann var í stjórnar-
andstöðu á síðasta kjörtímabili, gekk á hinn bóginn
iðulega allt of luðrulega fram gagnvart þáverandi
stjórnvöldum. (Örfáir þingmenn stóðu sig og voru út-
hrópaðir.)
Hvernig í ósköpunum er t.d. hægt að útskýra að
menn hafi leyft ósvífnum fjármálaráðherra að koma
með stórmál, varasamt og skaðlegt þjóðinni, til þings-
ins tveimur dögum fyrir jól og afgreiða það fyrir hann
með hraði eins og launaðir handlangarar? Þessi af-
greiðsla minnir á aðra hvora andstæðuna, þegar verið
er að setja lög á verkfall svo að loðnan náist eða á hitt
þegar verið er að leiðrétta prentvillu í frumvarpi um
frjálsar íþróttir.
Þarna var stórmál á ferðinni. Mál sem pukrast hafði
verið með, enda verið að láta kröfuhafa knésetja sig.
Þingið var að taka þátt í að klastra upp á klúður og lög-
leysu af versta tagi. Mál sem enn þann dag í dag hefur
ekki verið tekið á. Og þessum ósköpum er smyglað í
gegnum þingið þegar almenningur á sér einskis ills
von og er með allan hug við síðustu mínútur jóla-
undirbúnings. Þegar í ljós kemur að stjórnarandstaðan
hefur ekki sinnt lágmarkshlutverki sínu bregður
mönnum. Og hin umtalaða og lágreista virðing þings-
ins þverr enn.
Verðir sannleikans sofa
Og á þessu sama kjörtímabili hélst mönnum uppi, mán-
uðum og misserum saman, án alvarlegra athugasemda
og málefnalegrar gagnrýni að rangfæra stærstu mál
þáverandi ríkisstjórnar. Það var varla orðað í þinginu
að fullyrðingar um að raunverulegar samninga-
viðræður færu fram á milli Íslands og ESB væru stað-
lausir stafir. Öllum sem eitthvað vissu var ljóst að ein-
vörðungu fór fram prófarkalestur á því hvernig miðaði
að laga allar reglur Íslands að reglum ESB.
Þar sem flestir þingmenn svikust um að fara ræki-
lega og við hvert tækifæri yfir þennan þátt tókst blekk-
ingarmeisturum að telja hrekklausum trú um að
„samningaviðræður“ færu fram og að slíkum við-
ræðum þyrfti auðvitað að ljúka. Meira að segja
Stökkvi Grikkir
út í djúpu laugina
er betra að það
sé vatn í henni
* Þar sem flestir þingmenn svikust um að fara rækilega ogvið hvert tækifæri yfir þennan þátt
tókst blekkingarmeisturum að telja
hrekklausum trú um að „samninga-
viðræður“ færu fram og að slíkum
viðræðum þyrfti auðvitað að ljúka.
Reykjavíkurbréf 05.06.15