Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.02.2010, Blaðsíða 30

Tímarit hjúkrunarfræ›inga – 1. tbl. 86. árg. 201026
„Hér ætti að vera mynd yfir hvernig
skrokkur er hlutaður niður,“ segir sænskur
krabbameinssjúklingur um aðalinngang
sjúkrahússins í Lundi. „Líkamshlutarnir
eiga að fara á mismunandi staði þegar
maður finnur til í þeim.“ Þannig endar bók
Åsu Moberg um Florence Nightingale.
Það er á margan hátt viðeigandi þar sem
tilvitnunin er góð samantekt á skoðunum
Florence Nightingale á sjúkrahúsum og
meðferð.
Åsa Moberg er sænskur rithöfundur og
kvenréttindasinni. Hún var búin að ganga
með þessa bók í maganum í 15 ár.
Áður hafði hún skrifað bók um Simone
de Beauvoir en var ekki viss um hvort
hún myndi getað skrifað eins bók um
Florence Nightingale. Vinir hennar héldu
að það yrði ekki mikið mál að setja sig
inn í efnið, Florence hefði varla skrifað
eins mikið og Simone. En annað kom
í ljós þegar Åsa fór að rannsaka málið.
Skrif Florence munu þegar upp er staðið
fylla 16 bækur í ritsafni sem nú er verið
að gefa út í Kanada.
Einhvern veginn átti Åsa Moberg erfitt
með að átta sig á hvernig hún vildi
fjalla um Florence Nightingale. Bókin um
Simone de Beauvoir var vitsmunalegt
ævintýri en Åsa gat erfiðlega hugsað
sér að tengjast á sama hátt Florence
Nightingale, gamalli siðlátri konu frá
Viktoríutímanum. Slík var myndin af
Florence Nightingale sem hún sá fyrir sér.
Þessi mynd átti eftir að breytast töluvert.
Eitt af því sem er áhugavert við bók Åsu
er að fylgjast með hvernig skoðun hennar
á Florence breytist eftir því sem hún
kynnir sér málið.
Fyrri helmingur bókarinnar er ævisaga í
tímaröð fram að Krímstríðinu. Kaflarnir,
sem koma þar á eftir, eru einnig að miklu
leyti í tímaröð en fjalla gjarnan um ákveðin
mál, eins og skrif Florence Nightingale um
fátækt, kvennabaráttu og guðfræði.
Hon var ingen Florence Nightingale.
Kvinnan bakom myten. Höfundur: Åsa
Moberg. Útgefandi: Natur & Kultur,
Stokkhólmi 2007. ISBN: 978­91­27­
11482­1. Bókin er 266 bls.
Åsa Moberg er sjálf mikil kvenréttindakona
og lýsir vel og ýtarlega hvernig Florence
Nightingale tókst að brjóta sér leið til
sjálfstæðis. Í bókinni er mikið talað um
samband Florence við móður og systur
og hvernig þær mæðgur lögðust veikar
í hvert skipti sem Florence tók skref í
áttina að því að verða hjúkrunarkona.
Florence Nightingale hafði greinilega
mjög sterkan persónuleika og henni tókst
að standa á móti kvöðum fjölskyldunnar
og samfélagsins. Að þeirra mati hafði hún
allt til að bera til þess að geta fundið sér
góðan maka, gift sig og lifað þægilegu
yfirstéttarlífi. Haldið hefur verið fram að
Florence Nightingale hafi verið á móti
kvenréttindabaráttunni en Åsa Moberg
sýnir í bókinni fram á að það er ekki
rétt. Sumt af því sem Florence skrifaði
og sagði mætti túlka þannig, að það
hafi verið fjandsamlegt í garð kvenna
en var frekar gagnrýni á hegðun yfir­ og
millistéttarkvenna. Þá sinnti hún ekki
ítrekuðum beiðnum um að skrifa undir
kröfu um kosningarétt kvenna. Það var
ekki af því að hún væri á móti honum,
enda var hún það ekki, heldur vegna
þess að henni fannst forgangsröðunin
röng. Til dæmis fannst henni rétturinn til
þess að stunda atvinnu og lifa af vinnu
sinni mikilvægari en kosningarétturinn.
Åsa Moberg er ekki trúuð en skrifar
fordómalaust og af nærgætni um
trúarskoðanir Florence. Hún var eins og
foreldrar hennar únítari og því í hálfgerðu
stríði við ensku biskupakirkjuna. Í öllu sem
hún gerði sótti hún leiðsögn í Biblíuna
Christer Magnusson, christer@hjukrun.is
BÓKARKYNNING
FLORENCE VAR ALLS ENGIN FLORENCE
Florence Nightingale er ein af okkar stærstu hetjum. En eins og fer með flestar hetjur,
sérstaklega kvenhetjur, hafa skapast ýmsar goðsagnir um hana og vanþekkingin er
mikil þó að okkur finnist við þekkja hana. Í ár eru 100 ár síðan hún lést og gott tækifæri
að rifja upp kynni okkar við hana. Í Svíþjóð kom fyrir nokkrum árum út bók þar sem
tekin er fyrir staðalmyndin af Florence og reynt að gefa raunsærri mynd.