Tímarit Máls og menningar - 30.03.2001, Blaðsíða 34

Eru þá atburðir eins og á Austurvelli ´49 eitthvað
sem við kjósum að gleyma?
Guðmundur segist halda að fólk geti lifað með ´49
svo fremi það hafi ´94. „Það er allt í lagi að við
sláumst og rífumst ef við getum horfið á 25 ára
fresti til Þingvalla og tekið saman höndum,“ segir
hann. „Svo förum við aftur heim að slást. Þetta er
af sama toga og afstaðan til náttúrunnar. Ef við
búum fjarri náttúrunni þurfum við að sækja í hana
öðru hverju en í þeirri vissu að við komumst alltaf
aftur heim“.
Genetísk sveitaþrá
Það leiðir hugann að viðhorfum okkar til byggðar,
fallegt bæjarstæði eða gott útsýni virðist skipta
mestu máli, en við sjáum aldrei fegurð þess sem
mennirnir hafa byggt.
„Þetta með útsýnið finnst mér svo skemmtilegt,“
segir Guðmundur. „Við fjölskyldan fluttum heim ´91
og leigðum íbúð í Selási, í mjög hárri blokk sem er
byggð uppi á hól sem þýddi það að heilu vikurnar
komst maður ekki út úr húsi því það var svo mikið
rok. Allir sem komu til okkar höfðu orð á því hvað
útsýnið væri fallegt. Íslendingum er þetta svo
mikilvægt“.
„Er þetta ekki bara genetískt?“ spyr Sigurður.
„Kannski er svona stutt í bóndann í okkur. Ég verð
þunglyndur ef ég sé ekkert nema næsta hús. Ég
held að þetta sé ekki innræting.“
Guðmundur er sammála: „Ég held að maður
sæki í eitthvað heimilislegt, það sem maður er alinn
upp við. Fyrir mér er haf ekkert mál því ég bjó inn til
landsins en konunni minni líður illa ef hún finnur ekki
sjávarlykt.“
Er svona stutt síðan við fluttum á mölina að alla
langar upp í sveit aftur?
Guðmundur er helst á því að öll þjóðin búi í
hálfgerðri sveit. „Horfðu á Reykjavík, Reykjavík er
ekki borg. Maður fær hvergi í Reykjavík borgar-
tilfinningu, þessa tilfinningu að maður gangi inni í
jökulsárgljúfrum húsa. Við dreifum okkur um allt
eins og Los Angeles.“
Þorgerður bendir á að náttúrusýn okkar hafi
breyst. Bændasamfélagið hafi sótt í hið slétta,
grösug engi og slegin tún meðan borgin sæki í
stuðlabergið og klettana, óróleikann, hina villtu
náttúru sem ógni bændum.
„Ég held að Íslendingar núna gangist svolítið upp
í því að vera mótaðir af náttúrunni af því að það sé
það sem útlendingum finnist við eiga að vera,“ segir
Guðmundur. „Þetta er hins vegar svo ofboðslega
fjarstæðukennd umfjöllun. Ég sá einhvern tíma grein
um Björk í bresku blaði og höfundurinn sá enga
mótsögn í því að hún væri mótuð af Stockhausen og
Abba en hefði samt alist upp í einangrun vegna jökla
og ísa. Við erum ekkert mótaðri af jöklum og ís en
þeir sem búa í Stokkhólmi.“
Er þá endalaust verið að ofmeta landið?
Guðmundur heldur að fólk fari ekki að rómantísera
náttúruna fyrr en það er komið út úr henni. „Það er
ofboðslega erfitt að líta rómantískum augum á
náttúruna ef maður býr í moldarkofa,“ segir hann.
„Ég var í sveit og öðlaðist mjög sterka tilfinningu
fyrir náttúrunni en hún er algerlega laus við
rómantík.“
„Þar sem er stórkostlegt landslag hefur það
auðvitað áhrif,“ skýtur Sigurður inn í. „Norðmenn
gera mikið úr náttúrunni og Krítverjar.“
„Ég hugsa að það sé auðvelt að vera
rómantískur gagnvart náttúrunni á Krít,“ segir
Guðmundur dreyminn.
„Það er annað varðandi íslensku náttúruna sem
gaman er að velta fyrir sér,“ segir Þorgerður.
„Áherslan er ekki lengur bara á hið sjónræna, heldur
erum við afsprengi náttúrunnar. Hún á að skapa
fallegu konurnar, sterku mennina og langlífið. Við
erum að borða svo ferska vöru, loftið er svo hreint,
vatnið svo tært. Þetta þrennt er sett saman í nútíma
landkynningarfræðum í tengslum við náttúruna.“
Hvaðan kemur sú hugmynd að íslenskir karlmenn
séu svona sterkir?
G8126 tmm mars 22x27 Q.4.1 3/30/01 11:52 PM Page 34