Tímarit Máls og menningar - 30.03.2001, Blaðsíða 16

Hann útskrifaðist sem dansari og danshöfundur og
hóf feril sinn í nútímadansflokknum Carte Blanche.
Seinna stofnaði hann sinn eigin dansflokk, eingöngu
skipaðan karlmönnum. Það er ekki óalgengt að
nútímadansarar og kannski sérstaklega danshöf-
undar byrji seint að dansa.
Þetta er mikil breyting frá klassíkinni þar sem
mikilvægt er að dansarar þjálfi balletttæknina frá
unga aldri. Menntun í danssköpun hefur heldur ekki
verið tengd klassískri dansmenntun. Strømgren
hefur hlotið fjölda verðlauna sem danshöfundur og
sýnt víða, bæði með sínum eigin dansflokki og sem
sjálfstæður danshöfundur. Hann hefur verið afkasta-
mikill, samið þrjátíu verk á síðustu fimm árum.
Strømgren segir sjálfur að karllegt sjónarhorn
hafi einkennt verk sín og karlmennska verið í brenni-
depli. Húmor segist hann líka leggja áherslu á. Í
dansverkinu Kraak Een, Kraak Twee reyndi hann að
beina sjónum sínum að konum með það að
markmiði að kynnast þeim og læra að skilja þær. Vilji
hans varð þó heldur yfirborðskenndur þegar á sviðið
var komið því að Kraak Een, Kraak Twee sýnir frá
karllegu sjónarhorni frumstæða tilraun karlmanna til
að nálgast konur og einnig sálarkreppu karlmanns
vegna óvissu um kynhneigð sína. Karlmennskan var
í fyrirrúmi en lítið fór fyrir kvenlegri nálgun. En húmor-
inn var aldrei langt undan. Tusk þriggja karldansara
með einn kvendansarann og stól vakti til dæmis
hlátur, en aðfarir piltanna lýstu óöryggi og árásar-
hneigð og minnti atriðið á þá fyndni sem tengja má
einelti. Niðurlæging eins skapar hlátur hjá öðrum.
Kraak Een, Kraak Twee er samsuða tveggja
tengdra verka. Sýning þeirra tekur um 45 mínútur
sem er óvenju langt fyrir nútímaverk. Algengt er að
þau taki 20–30 mínútur og venjulega eru sýnd
nokkur stutt verk á sömu sýningu. Kraak Een byrjar
á því að þrjár stúlkur nútímalega klæddar í gráum
buxum og svörtum blússum dansa hver í sínum ljós-
geisla. Áhersla er á smáar hreyfingar handleggja og
handa. Á sviðinu birtast síðan þrír heldur lummulegir
herramenn, tveir í gráum jakkafötum en einn í hvítri
skyrtu og gráu prjónavesti. Athygli þeirra beinist
strax að stúlkunum og reyna þeir að nálgast þær á
fremur einfeldningslegan og klaufalegan hátt. Verkið
snýst síðan um samskipti kynjanna, nálgun piltanna,
svörun stúlknanna, spennuna og ögrunina. Í Kraak
Twee færist þema verksins yfir á tilveru einstaklings-
ins í kynblönduðum hópi, hverjir eru „inni“, hverjir
„úti“ og hvað þarf til þess að falla í hópinn. Upp
koma áleitnar spurningar, til dæmis um kynhneigð.
List án landamæra
Nútímadans, afsprengi borgarlífsmenningar
Sesselja G. Magnúsdóttir
Þegar Katrín Hall tók við listrænni stjórn Íslenska
dansflokksins árið 1996 var tekin sú ákvörðun að
hann skyldi sveigja út af braut klassíkurinnar og
freista þess að skapa sér nafn sem nútíma-
dansflokkur. Þáttur í þessari nýju stefnumörkun var
og er að kynna flokkinn á erlendri grund og verða
með því þátttakandi í alþjóðlegri veröld
nútímadansins. Þekktir erlendir danshöfundar hafa
komið til landsins og sett upp verk sín með
flokknum auk þess sem flokkurinn hefur farið utan
með sýningar. Sýningin sem Íslenski dansflokkurinn
frumsýndi laugardaginn 3. mars síðastliðinn er gott
dæmi um þessa nýju stefnu. Þar voru sýnd dans-
verkin Kraak Een, Kraak Twee eftir Norðmanninn Jo
Strømgren og Pocket Ocean eftir Portúgalann Rui
Horta en hann er íslenskum dansáhorfendum einnig
að góðu kunnur fyrir verkin Diving og Flat Space
Moving. Bæði verkin á sýningunni voru samin
sérstaklega fyrir dansflokkinn.
Karlmennska og húmor
Jo Strømgren höfundur Kraak Een, Kraak Twee hóf
á unglingsárum dansnám við Statens Ballethøg-
skolen í Oslo en áður hafði hann stundað íþróttir.
Afslappað og kæruleysislegt
Samdans (Contact...) þar sem lyftur og náin
snerting eru undirstaðan er mikið notaður í öllu
verkinu og byggist meðal annars eitt atriðið á því að
karldansararnir þrír dansa með einn kvendansarann.
Þessi stíll sem skapar mikla líkamlega orku og
útgeislun er áberandi í sýningum dansflokksins.
Oftast fer hann fram innan ramma hefðbundinna
kynjahlutverka. Par dansar saman á hugljúfan hátt,
karldansarar sýna styrk í lyftum en kvendansararnir
mýkt, liðleika og fegurð, eða þá að tveir karldansarar
dansa/tuskast saman. Stundum er þetta þó samspil
eða átök kynjanna þar sem stelpurnar fá að sýna
líkamlegan styrk en tveir kvendansarar sýna afar
sjaldan dans/tusk þar sem líkamlegur styrkur og
útgeislun er í fyrirrúmi.
Í heild virkaði Kraak Een, Kraak Twee frekar kald-
ranalegt bæði hvað varðaði umgjörð og efni. Sviðið
var svart í grunninn og einu leikmunirnir voru rautt
sófasett og ljósahundur sem gekk á milli manna í
síðari hlutanum.
Gráleitir búningarnir sköpuðu einsleitni og
lýsingin sem var að mestu hvít en með gulleitari
skotum varð einhæf á köflum. Samskipti kynjanna
voru frekar ópersónuleg, stemningin minnti á laugar-
dagskvöld á bar í Reykjavík þar sem gestir koma til
að sýna sig og sjá aðra. Framsetning verksins var
afslöppuð og kæruleysisleg, það átti greinilega ekki
að vera of svalt. Byggt var á leikrænum hæfileikum
dansaranna ekki síður en danslegri færni þeirra og
áhorfendum gefið tækifæri til að samsama sig
verkinu. Í vali á tónlist fer höfundur heldur ótroðnar
slóðir því hann hefur valið að nota eins og hann
orðar það „týnda tónlist“, gamla útvarpstónlist,
austur-evrópska tónlist og „vonda“ tónlist. Í stíl við
samtíma sinn notar hann einnig hljóðeffekta eins og
vatnsnið og raddir.
G8126 tmm mars 22x27 Q.4.1 3/30/01 11:48 PM Page 16