Tímarit Máls og menningar - 30.03.2001, Blaðsíða 64

Hrós og skammir
Steinunn Birna Ragnarsdóttir, píanóleikari, skammtar.
HRÓS: fær Bandalag íslenskra
leikara og meðlimir Sinfóníu-
hljómsveitar Íslands fyrir að fella
nýverið kjarasamninga sem voru
þeim engan veginn samboðnir.
Væntingar okkar til listamanna
hafa stóraukist og í fyrsta sinn í
menningarsögunni eigum við full-
trúa á alþjóðlegum vettvangi sem
vinna til viðurkenninga og lofs.
Þessar væntingar eru í engu sam-
ræmi við kjör listamanna og þetta
misræmi löngu orðið fáránlegt.
Það hlýtur að vera metnaðarmál
hverrar þjóðar að menningarlíf
hennar njóti þeirra aðstæðna sem
það þarf til að þrífast. Okkar
viðkvæma menningarsjálfsmynd
hefur ekki mörg hundruð ára hefð
á bak við sig, líkt og flestar
Evrópuþjóðir og því mjög mikil-
vægt að þau skref sem nú verða
tekin í kjaramálum listamanna
tryggi áframhaldandi listagóðæri,
þótt ekki sé ástæða til bjartsýni,
eins og staðan er í dag.
SKAMMIR: fær Launanefnd sveitarfélaganna sem í
janúar gerði tónlistarkennurum það nauðungartilboð
að fresta samningum fram á sumar og hækka laun
þeirra um 5%. Þetta var samþykkt treglega, þar
sem ekki virtist annar kostur vænlegri. Það er
umhugsunarefni af hverju kjör okkar eru eins og
raun ber vitni. Hvað gerðist? Af hverju hringdu engar
viðvörunarbjöllur áður en í þetta óefni var komið?
Hafa tónlistarmenn algerlega sofnað á verðinum
gagnvart eigin lífsafkomu? Hvers vegna leyfir
samninganefndin sér að koma fram við tónlistar-
kennara eins og afgangsstærð við samningaborðið,
líkt og olnbogabörn sem verða að bíða eftir því að
allir aðrir hafi fengið fylli sína og gera sig svo ánægð
með leifarnar? Slík niðurlæging er fáheyrð. Í vikunni
las ég viðtal við nemanda sem er að ljúka lokaprófi í
tónlist í vor, en hyggur á frekara nám á öðru sviði.
Skyldi engan undra. Hún var spurð hvort henni þætti
þá ekki að hún hefði sóað þeim árum sem hún hefði
eytt í tónlistarnámið. Hún svaraði án hiks, að það
dytti sér ekki í hug, því að tónlistin væri það
mikilvægasta sem hún hefði tekið sér fyrir hendur.
Hún hefði opnað hug sinn fyrir nýjum víddum. Það
er erfitt að hvetja nemendur, hversu hæfileikaríkir
sem þeir eru, til þess að leggja fyrir sig tónlistarstörf
eins og ástandið er. Hvaða kennari, með réttu ráði,
getur ráðlagt nokkrum að hefja lífsstarf eftir langt og
krefjandi nám fyrir byrjunarlaun sem eru rúmar
97.000 krónur?
Í nýafstaðinni umræðu um samninga við kennara
var oft talað um „túlkun kjarasamninga“. Þetta þykir
mér furðulegt, því að kjarasamningur er ekki tónverk
eða tvírætt ljóð sem hægt er að túlka á þennan
veginn eða hinn, heldur staðreyndir sem eru annað-
hvort til góðs eða ills fyrir þá sem í hlut eiga. Þessi
mál eru öll komin í einhverja kreppu sem er erfitt að
sjá leiðina út úr. Svo virðist sem fulltrúar ríkis og
bæja líti á þessar viðræður sem viðskipti þar sem
hinir aumu viðsemjendur hafa ekkert annað að
bjóða til að borga með en frítíma sinn og aukið
vinnuálag. Á móti koma litlar kjarabætur sem þættu
grátbroslegar á öðrum vettvangi atvinnulífsins.
Skyldi nokkurn undra þótt listamenn leituðu annarra
leiða til að sjá fyrir sér? Það hlýtur að verða þróunin
ef ekkert verður að gert. Hvaða áhrif hefur það á
menningu okkar og framtíð ef listamenn og
kennarar flýja ómögulegar aðstæður? Er það
virkilega stefna stjórnvalda og verður hægt að bæta
það tjón sem af því hlýst?
Það er sorglegt til þess að hugsa að sá árangur sem
við höfum náð á stuttri ævi tónlistarlífs í landinu
verði að engu og allt það starf sem forverar okkar
lögðu á sig verði unnið fyrir gýg. Ég vona sannarlega
að þessari þróun verði snúið til betri vegar og að
listamenn í landinu verði virtir að verðleikum og gert
kleift að lifa af launum sínum. Það ætti engum að
þykja óréttmæt krafa.
G8126 tmm mars 22x27 Q.4.1 3/30/01 11:55 PM Page 64