Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.09.1995, Blaðsíða 6

Margrét Margeirsdóttir, deildarstjóri í félagsmálaráðuneyti:
Norrænt þróunarverkefni
um málefni fatlaðra
✓
Ieftirfarandi grein er ætlunin að
kynna þrjár nýjar bækur sem er
afrakstur þriggja ára samstarfs Norð-
urlandanna fimm og fjalla um þróun-
arverkefni í málefnum fatlaðra með
það að markmiði að bæta lífsgæði
þeim til handa.
Félagsmálastefna í málefnum
fatlaðra á Norðurlöndum miðar að því
að fötluðum sé gert kleift að taka þátt
í samfélaginu á sínum heimaslóðum
og hafa áhrif á eigin lífskjör.
Flutningur fatlaðra úr stórum mið-
stýrðum stofnunum til sambýla eða
sjálfstæðrar búsetu, sem nú á sér stað
á Norðurlöndunum, hefur vakið nýjar
þarfir fyrir fjölbreytilegri búsetu og
heimilisgerð, til að stofna til félags-
legra tengsla, til þátttöku í atvinnu-
lífinu, og eiga sér innihaldsríkar tóm-
stundir. Umræðan um lífsgæðin á
sinn þátt í að skilgreina þessa þróun
og skapa ný hugtök. Beiting hugtaka
á borð við sjálfsákvörðun og sjálfsmat
eru til marks um nýja afstöðu hjá
stuðningsfólki og starfsliði. I vaxandi
mæli er að því stefnt að skapa jákvæða
sjálfsímynd og hvetja til virkrar þátt-
töku fatlaðra í samfélaginu. Mikil
áhersla er lögð á að bæta menntun
starfsfólks, bæði grunnmenntun og
endurmenntun, sem eykurhæfni þess
til að fylgja eftir hinum nýju sjónar-
miðum í félagsþjónustu fatlaðra.
Arið 1990 hófu fulltrúar félags-
málaráðuneyta í Noregi, Svíþjóð
Finnlandi, Danmörku og íslandi að
leggja drög að sameiginlegu norrænu
þróunarverkefni um málefni fatlaðra.
Verkefnið hlaut fjárstuðning frá Norr-
ænu ráðherranefndinni og naut að-
stoðar Þróunarstofnunar félagsmála í
Kaupmannahöfn. Framkvæmdastjóri
verkefnisins var danski félagsfræð-
ingurinn Per Holm, en yfirumsjón var
í höndum sérstakrar stjómar sem í áttu
sæti: Eva Lisskar-Dahlgren og Peter
Brusén frá Svíþjóð, Steinar Bergh og
Margrét Margeirsdóttir.
Anne Bakke frá Noregi, Viveca
Arrhenius frá Finnlandi, Margit
Jespersen frá Danmörku og Margrét
Margeirsdóttir frá Islandi.
Verkefnið hófst formlega 1992 og
því lauk í apríl 1995. Fulltrúum rúm-
lega 50 þróunarverkefna frá þátttöku-
ríkjunum fimm var boðið að eiga
aðild að verkefninu. Markmiðið var
m.a. að koma á tengslum milli lykil-
fólks í þróunarvinnu í hverju landi
fyrir sig og miðla reynslu og þekkingu
af áhugaverðum nýjungum og þróun-
arverkefnum. Einnig að hvetja til
nýrra hugmynda og ýta úr vör nýjum
þróunarverkefnum. Verkefnið átti
þannig að efla faglega starfshætti og
vera hvatning sem yki veg og virðingu
góðs félagsmálasamstarfs á Norður-
löndunum og leggja sitt af mörkum
til að auka áhrifin af nýjum norrænum
aðgerðum varðandi málefni fatlaðra.
Verkefnið var að inntaki byggt upp
kringum þrjú svið:
Fatlaðir í heimabyggð.
Stjórn eigin mála og lífsgæði.
Tjáskipti / samskipti.
Varðandi hið fyrstnefnda var m.a.
kynnt reynsla manna af þverfaglegum
og “þversviða” verkefnum, með það
að markmiði að samræma sem mest
þjónustu í þágu fatlaðra og vinna gegn
því að verkefni splundrist eða týnist
rnilli stjórnkerfa.
A fundum og ráðstefnum sem voru
haldnar með þátttakendum á þessu
þriggja ára tímabili meðan verkefnið
stóð yfir, var reynslan af þróunar-
verkefnum kynnt og rædd. Afstaða
og mismunandi skoðanir manna voru
ræddar ofan í kjölinn. Gengið var
útfrá gildandi starfsháttum í hinum
einstöku löndum og borið saman það
sem er líkt og frábrugðið í skilningi
norrænna þjóða varðandi lífsgæði,
lífskjör og menningu fólks á Norð-
urlöndum.
I eftirfarandi verður drepið á
nokkrar greinar sem birtast í um-
ræddum bókum.
s
Ifyrstu skýrslunni er fjallað um
flutning af sólarhringsstofnunum,
ný búsetuform, atvinnu og tómstundir,
sagt frá reynslu af þróunarverkefnum
og skýrt frá vitneskju sem fyrir liggur.
í því sambandi má nefna grein eftir
sænska félagsfræðinginn Magnús
Tideman um flutning á málefnum fatl-
aðra frá Landsþingi (héraðsstjóm) til
sveitarfélaga. Þar skýrir hann ítarlega
frá mismunandi skipulagsformum
sem sveitarfélög velja til að stjórna
hinum nýju verkefnum fyrir fatlaða
sem sveitarfélagið á að sjá um þegar
ábyrgðin flyst til sveitarstjórna.
Hverjir eru kostir og gallar við
mismunandi skipulagshætti?
Tideman byggir á reynslu varðandi
breytingar sem urðu á þessum málum
í Hallandi og Jamtalandi í Svíþjóð.
Hann greinir sérstaklega frá hvernig
til tókst í Halmstadsveitarfélaginu (80
þús. íbúar) þegar það tók við
málefnum fatlaðra.
Grete Dammen og Britta Iversen
sem eru starfsmenn í Bærum sveitar-
félaginu í Noregi (90 þús. íbúar) segja
frá reynslunni af víðtækum skipu-
lagsbreytingum í sambandi við að
6